Abdullah Öcalan heeft de PKK donderdagmiddag opgeroepen om de wapens neer te leggen. Dit moet een einde maken aan de ruim veertig jaar durende strijd van de Koerdische militante beweging tegen de Turkse staat. PKK-leider Öcalan zit sinds 1999 in een Turkse gevangenis.
De Koerden, een bevolkingsgroep zonder eigen staat, zijn al decennialang achtergesteld in Turkije. Mede hierdoor is een langdurig gewapend conflict ontstaan tussen militante groeperingen en de Turkse staat. De bekendste van die groepen is de PKK.
De PKK staat voor Koerdische Arbeiderspartij. Deze militante beweging wordt door onder meer de Verenigde Staten en de Europese Unie gezien als terreurgroep. De 75-jarige Öcalan, beter bekend als 'Apo', stond aan de wieg van de PKK. Hij werd in 1999 opgepakt door de Turkse geheime dienst en zit een levenslange gevangenisstraf uit.
De oproep van Öcalan om de wapens neer te leggen is niet nieuw. Hij deed vergelijkbare uitspraken in 2013, 2015 en 2016. De afgelopen jaren zijn er dan ook verschillende toenaderingspogingen geweest tussen de Turkse regering en de PKK. Maar die onderhandelingen om het slepende conflict op te lossen liepen op niks uit. Ditmaal behelst de oproep ook dat de groepering zich helemaal opheft. Dat geldt ook voor splinterbewegingen onder de paraplu van de PKK.
Ditmaal waren er geen directe onderhandelingen tussen de regering en Öcalan. De oproep van de PKK-leider vloeit voort uit gesprekken met een delegatie van de Koerdisch georiënteerde partij DEM. Dat is de op één na grootste oppositiepartij van Turkije en de op twee na grootste partij van het land.
Die gesprekken werden mogelijk toen Devlet Bahçeli, de leider de ultranationalistische MHP, hier afgelopen oktober de deur voor op een kier zette. De MHP is de juniorpartner van de AKP van president Recep Tayyip Erdogan en normaal gesproken een felle tegenstander van toenadering tot Öcalan.
De oproep van Öcalan moet niet alleen voor vrede zorgen, maar ook de opmaat vormen naar gesprekken om de zogenoemde Koerdische kwestie - de achterstelling van Koerden in Turkije - op te lossen. De Koerden in Turkije willen meer grondrechten.
Fréderike Geerdink stelt dan ook dat de oproep van Öcalan an sich betekenisloos is als de Turkse staat niet in beweging komt. "De wapens zijn uiteraard onderdeel van het probleem, maar die zijn opgepakt om een reden en die reden moet weggenomen worden." Geerdink verdiept zich al jaren in de Koerdische kwestie en bracht voor een boek een jaar lang door met PKK-strijders.
Na eerdere toenaderingspogingen heeft de Turkse staat zich volgens Geerdink niet bereid getoond om verder te democratiseren. En dat risico ligt nu opnieuw op de loer. Ze verwacht dan ook dat het werkelijke doel van de oproep van Öcalan is om een manier te vinden waarop Turkije wél inclusiever kan worden. "Uiteindelijk zijn niet alleen Koerden uit op meer grondrechten, maar ook andere etnische minderheden in Turkije, zoals Laz, Armenen en Arabieren."
Eerder zeiden experts in gesprek met NU.nl al dat president Recep Tayyip Erdogan mogelijk een slaatje wil slaan uit de oproep van Öcalan. Hoe dat zit, lees je hieronder. De Koerdische politieke beweging wordt ook nog altijd onder druk gezet. Uitgerekend in Van, een van de regio's waar de persconferentie over de oproep live op grote te schermen te zien was, is onlangs nog een DEM-burgemeester afgezet.
Koerdistanexpert Dindar Koçer herkent de twijfels over de oprechtheid die de regering uiteindelijk zal tonen, maar stelt ook dat een mogelijk einde aan de gewapende strijd allereerst toegejuicht moet worden. Koçer stond in het verleden aan het hoofd van verschillende Koerdische organisaties in Nederland.
"De gewapende strijd heeft al veel te lang geduurd en heeft aan beide kanten alleen maar verliezers gekend", zegt Koçer. "Koerdische dorpen en steden zijn verwoest, inwoners zijn op drift geraakt en Turkse soldaten zijn omgekomen."
Koçer is gematigd positief over het verdere verloop van het proces. "Dat de eerste aanzet uit ultranationalistische hoek kwam, geeft vertrouwen." Maar net als Geerdink onderstreept hij dat de Turkse regering nu ook echt over de brug moet komen met grondrechten voor de Koerden. Dat daarvoor mogelijke steun voor Erdogan tegenover moet staan, moet misschien maar op de koop toegenomen worden, besluit Koçer.
Source: Nu.nl algemeen