De Britse premier Starmer is de tweede Europese leider die deze week op audiëntie gaat bij de Amerikaanse president Trump. Hij heeft zijn eigen belangen, maar wil ook Trump paaien. Wat zijn de lastige dossiers die zullen worden besproken?
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Nadat de Franse president Emmanuel Macron maandag in het Witte Huis is geweest om een goed woordje te doen voor Europa, is Keir Starmer donderdag te gast bij Donald Trump. De Britse premier zal er alles aan doen om in het gevlij te komen bij de Amerikaanse president.
Om niet met lege handen aan te komen in Washington heeft Starmer dinsdag, eerder dan gepland, bekendgemaakt dat de Britten hun defensie-uitgaven binnen twee jaar gaan opkrikken naar 2,5 procent, met op termijn een verdere stijging naar 3 procent. Het geld komt regelrecht uit de begroting voor ontwikkelingssamenwerking, die met 40 procent zal dalen naar 0,3 procent van het bruto nationaal inkomen. ‘Een moeilijke beslissing,’ noemde Starmer deze verregaande bezuiniging waar Reform UK-leider Nigel Farage altijd voor heeft gepleit.
Enkele weken geleden had David Lammy, de minister van Buitenlandse Zaken, nog verklaard dat bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking een ‘strategische misstap’ zou zijn. Ook Starmer heeft in het verleden gezegd dat deze hulp ‘van nationaal belang’ is. Het is echter een offer voor het paaien van Trump, die wil dat Europa meer gaat uitgeven aan zijn zelfverdediging en in eigen land flink bezuinigt op ontwikkelingssamenwerking. Om goede wil te tonen, schreef minister van Financiën Rachel Reeves in The Daily Telegraph dat Europese bondgenoten het Britse voorbeeld zouden moeten volgen.
Na de Brexit zien de Britten zichzelf meer dan ooit tevoren als een brug tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, een verbindende rol die sinds Trumps inauguratie belangrijker is dan ooit. Vanuit dat perspectief werd er vanuit Londen wat meewarig, jaloers zelfs, gekeken naar de band tussen Macron en Trump. De twee leken goed met elkaar overweg te kunnen. Trump noemde de gast, met diens Franse charme, ‘zeer speciaal’. Een Britse journalist merkte op dat de twee presidenten tijdens de persconferentie elkanders knieën aanraakten. Zo touchy-feely zal de gereserveerde Starmer niet zijn.
De Britse sociaaldemocraat is door Trump omschreven als ‘een aardige kerel’. Dat oordeel was gebaseerd op zijn eerste ontmoeting met Starmer, afgelopen najaar, toen Trump nog presidentskandidaat was. Medewerkers van Starmer hebben laten doorschemeren dat de premier tijdens het bezoek in de ‘luistermodus’ zal staan. Hij was de eerste Europese leider die voorstelde om na een vredesverdrag tussen Rusland en Oekraïne soldaten af te vaardigen voor een vredeskorps. Daarvoor is Amerikaanse steun, in de vorm van een ‘achtervang’, noodzakelijk. In het Oval Office zal Winston Churchill meekijken, wiens buste door Trump daar weer is teruggezet na door Joe Biden te zijn verplaatst.
Bij het bezoek zal het Britse belang voor Starmer echter vooropstaan. Daarom zullen enkele heikele punten te berde worden gebracht. Zo is het kamp-Trump uiterst ongelukkig met Starmers plan om de Chagos-eilanden in de Indische Oceaan, waar de Amerikanen een strategisch belangrijke luchtmachtbasis hebben, aan Mauritius te schenken. Volgens de Amerikanen speelt deze dekolonisering de Chinezen in de kaart, omdat Mauritius een bondgenoot van Beijing is. De kans is groot dat Trump zijn veto zal uitspreken over het akkoord dat de Britten willen sluiten met Mauritius.
Tevens zal Starmer zijn land proberen te vrijwaren van heffingen. Om dat te bereiken moet hij de vrijheid van meningsuiting in eigen land beter gaan beschermen. Op dat vlak had vicepresident JD Vance de Britten hard aangevallen in zijn geruchtmakende toespraak in München. Londen zou nu bereid zijn om het Online Safety-wetsvoorstel af te zwakken. Deze omstreden wet, die de vrijheid van meningsuiting op internet beperkt, kan tot hoge boetes leiden voor Amerikaanse bigtechbedrijven, waaronder Elon Musks platform X. Een speciaal handelsakkoord tussen de twee landen, die een handelsbalans hebben, is evenwel nog ver weg.
Om de gastheer te vleien heeft Starmer een belangrijke troef: een uitnodiging voor een staatsbezoek. Waar Trump geen hoge dunk heeft van Britse politici, koestert hij ontzag voor de Britse koninklijke familie. Al jaren, ook nadat hij het presidentschap in 2020 had verloren, ontvangt Trump handgeschreven brieven van Charles. Ook Trumps vrouw Melania krijgt soms een koninklijk schrijven. Pracht en praal is goed besteed aan Trump, die onder andere Schotse roots heeft. Het zou zijn tweede Britse staatsbezoek zijn, in 2019 was hij gast op uitnodiging van Theresa May. De koninklijke dimensie is een stukje ‘soft power’ in een wereld waarin ‘hard power’ momenteel regeert.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant