De ‘methode-Laurentien’ is onlangs omarmd als de beste manier om de toeslagenaffaire op te lossen, maar daar ging een hard gevecht aan vooraf. De prinses maalde daarbij niet om sceptische ambtenaren, blijkt uit interne stukken. ‘L10 blijft bellen. Dit is echt heel onveilig voor iedereen.’
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Als prinses Laurentien zich in 2023 begint te bemoeien met de hersteloperatie van de toeslagenaffaire zijn er meteen ‘aanzienlijke zorgen’, blijkt uit interne communicatie die het ministerie van Financiën woensdag vrijgaf na een beroep op de Wet open overheid (Woo). Het lid van het Koninklijk Huis wil via haar Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH) gedupeerden hun verhaal laten vertellen en vervolgens op basis van vertrouwen overgaan tot herstelbetalingen.
Bij een stuurgroep van ambtenaren bestaan er twijfels over ‘de uitlegbaarheid’ van de hoge vergoedingen. Ook is het de vraag of de methode wel te combineren is met de hersteloperatie die door het ministerie zelf heeft opgezet, al verloopt die dan uiterst moeizaam.
De scepsis over de ‘methode-Laurentien’ leidt tot steeds meer weerzin bij de prinses. ‘We hebben getracht de tegenwind te overbruggen’, schrijft Laurentien tijdens de proefperiode aan de hoogste ambtenaar van Financiën Bas van der Dungen. Volgens de prinses kan de negatieve ‘groef’ op het ministerie ‘desastreuze (en wellicht zelfs levensbedreigende) gevolgen hebben’. ‘We zijn juist heel goed bezig. Eindelijk versnelling, tevreden ouders, beginnende rust onder groepen ouders en beginnend herstel van vertrouwen in de overheid.’
Alles over politiek vindt u hier.
De stichting raakt ervan overtuigd dat ambtenaren proberen de proef te torpederen, onder andere door cijfers naar de NOS te lekken over de hoge kosten. Lagere ambtenaren en consultants op het ministerie vinden juist dat de stichting geen enkel begrip toont voor hun legitieme bezwaren. ‘L10’, zoals de prinses in interne communicatie wordt genoemd, is ‘niet te managen’, zo staat in een bericht. ‘L10 blijft bellen... Dit is echt heel onveilig voor iedereen, omdat ze steeds via nieuwe mensen probeert binnen te komen.’
Een ambtenaar krijgt het advies om de telefoontjes van Laurentien niet meer te beantwoorden. ‘Het is echt heel onverstandig om je te laten verleiden tot een een-op-eengesprek.’
Als de stichting tijdens de onderhandelingen over de definitieve voortzetting van de methode-Laurentien inbrengt dat er ook rente betaald moet worden over de door gedupeerde geleden schade, noemt een ambtenaar dat ‘een mes in de rug’ en ‘een truc’. ‘We zijn voortdurend constructief gebleven en hebben steeds in alle redelijkheid zaken proberen op te lossen’, schrijft de ambtenaar. ‘Daarbij was er veel oog voor de gevoelens en boosheid van allerlei betrokken personen... maar het deed en doet wel wat met ons.’ Een andere ambtenaar schrijft aan Van der Dungen: ‘Als we nu ook met L10 moeten onderhandelen dan wordt het wel erg onveilig allemaal.’
De prinses heeft zelf veelvuldig contact met Van der Dungen, maar ook bij de topambtenaar is op een gegeven moment de maat vol. Als Laurentien zich negatief uitlaat over ambtenaren (‘de mensen bij de overheid sluiten om 5 uur hun computer af en als je dan ’s nachts een mailtje stuurt zijn ze volgende ochtend helemaal overrompeld’) reageert de topambtenaar richting een collega met een emoticon van een misselijk gezichtje.
Prinses Laurentien zet tijdens de onderhandelingen voortdurend haar hogere connecties in. Zo heeft ze sporadisch contact met de dan verantwoordelijke staatssecretaris Aukje de Vries van Financiën. Via de eveneens bij SGH betrokken ex-ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers wordt er op moeilijke momenten contact gezocht met premier Mark Rutte. Ambtenaren gaan er ook vanuit dat de prinses connecties heeft met individuele Kamerleden en media.
Vanuit het kabinet en de Tweede Kamer is er wel meer enthousiasme over de aanpak van de stichting dan bij de lagere ambtenaren en ingehuurde consultants. Die voelen zich genegeerd. Eerst wordt hun twijfels over de proef terzijde geschoven en daarna ook de bezwaren tegen de voorzetting. Daardoor bestaat er ‘groot ongemak’, staat in een mail aan Van der Dungen. ‘Ze vinden dat de politieke lijn die wordt gekozen tegen het ambtelijk advies ingaat.’
Tot afgrijzen van prinses Laurentien en haar echtgenoot Constantijn, die een kritisch bericht op LinkedIn plaatst, dreigt het hele experiment te mislukken, maar uiteindelijk kiest het kabinet-Rutte IV er toch voor om de samenwerking met SGH voort te zetten.
Dat betekent nog niet het einde van het gevecht. Via het AD lekt daarna uit dat prinses Laurentien zich ‘grensoverschrijdend’ zou hebben gedragen. Financiën stelt – zonder de naam van de prinses te noemen – dat de emoties hoog zijn opgelopen, maar dat er geen formele meldingen van ongepast gedrag zijn geweest.
Prinses Laurentien voelt zich desondanks gedwongen om terug te treden als voorzitter bij de stichting, maar afgelopen maand krijgt ze alsnog erkenning voor haar aanpak. Een onafhankelijke commissie onder leiding van ex-CDA-Kamerlid Chris van Dam adviseert het kabinet om vol in te zetten op de ‘methode-Laurentien’. Alleen op die manier kan de hersteloperatie vlot getrokken worden, zo krijgt staatssecretaris van Financiën Sandra Palmen te horen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant