De socialistische partij Die Linke was afgeschreven en leek haar bestaansrecht te zijn verloren. Met een antifacistische én klassiek linkse campagne, grotendeels op TikTok, wist de excentrieke partijleider Heidi Reichinnek het tij te keren. De partij werd de grootste onder jongeren.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Twee dagen nadat we hebben stilgestaan bij de bevrijding van Auschwitz werkt u samen met diegenen die dezelfde ideologie hebben als de moordenaars van toen.’ Heidi Reichinnek praat vlug, vurig, terwijl ze met haar rechterwijsvinger voortdurend op het spreekgestoelte tikt.
‘En dat is precies het verdomde probleem, u begrijpt het nog steeds niet’, vervolgt ze, terwijl ze CDU-leider Friedrich Merz strak aankijkt. De waarschijnlijk nieuwe bondskanselier van Duitsland heeft net, eind januari, een zeer vergaande motie ingediend over het weren van asielzoekers, waarvan hij wist dat die alleen de meerderheid zou krijgen met steun van de AfD. Het wordt gezien als een doorbraak van de Brandmauer, het cordon sanitaire tegen de radicaal-rechtse partij. En dat enkele weken voor de verkiezingen.
Dat moment was grofweg het startschot van de opmars van Die Linke. Een video van de toespraak werd tientallen miljoenen keren bekeken op TikTok. ‘Weersta het fascisme in dit land, ga de barricaden op!’, sluit de 36-jarige fractievoorzitter af – een tekst uit een protestlied dat Die Linke veel gebruikt en dat centraal is gaan staan in de succesvolle campagne van de partij.
Waar ook electorale concurrenten als de SPD en de Groenen voor een strenger migratiebeleid pleitten, onderscheidde Die Linke zich met een onversneden antixenofobiegeluid. Dat sloeg aan bij jonge, progressieve Duitsers die de opkomst van de AfD verafschuwen. Onder Duitsers tussen de 18 en 24 jaar werd de partij zondag de grootste.
Reichinnek werd geboren in Merseburg, een Oost-Duits stadje waar tot 1997 een reusachtig standbeeld van Lenin stond en waar zondag ruim 42 procent op de AfD stemde. Haar moeder werkte in een chemische fabriek, haar vader was elektricien.
Twee jaar na haar geboorte maakte de Duitse eenwording een einde aan de DDR. De enige partij van de Oost-Duitse heilstaat, de SED, ging in een democratisch Duitsland op in de PDS, de partij die later Die Linke ging heten.
De socialistische partij beleefde een hoogtepunt in 2009 door 12 procent van de stemmen te halen en in het oosten meerdere districten te winnen. Die Linke profiteerde van onvrede over het beleid van de regerende SPD tijdens de economische crisis.
Daarna ging het bergafwaarts en de afgelopen jaren kwam het bestaansrecht van de partij zelfs onder druk te staan: bij de vorige verkiezingen wist Die Linke maar nét boven de kiesdrempel te blijven. De (Oost-Duitse) proteststemmer had een politiek thuis gevonden bij de AfD.
Bovendien vertrok de populaire parlementariër Sahra Wagenknecht in januari vorig jaar, na lang openbaar ruziemaken in de partij. Met andere afscheiders richtte ze de links-populistische BSW op, die bij regionale en Europese verkiezingen succes boekte ten koste van Die Linke.
De partij kwam in peilingen lang niet hoger dan 3 procent van de stemmen. Partijrot Jan van Aken (63) werd twee weken geleden nog uitgelachen toen hij verwachtte meer dan 7 procent te halen. Dat Die Linke zondag zelfs bijna 9 procent behaalde en de partij de grootste werd in de progressieve bolwerken Berlijn en Leipzig, is grotendeels te danken aan Reichinnek. Zij werd het gezicht van de progressieve vleugel in Die Linke, die het overnam na het vertrek van Wagenknecht.
Na een studie politicologie en Midden-Oostenstudies gaf ze les aan vluchtelingenkinderen en werkte ze in de jeugdzorg. Ze werd pas in 2015 lid van Die Linke. Ze was al fractievoorzitter in de Bondsdag, maar ze presenteerde zichzelf tijdens de verkiezingscampagne aan het grote publiek als een relatief onbekende, frisse outsider.
Op campagnebijeenkomsten, veelal omringd door joelende jonge kiezers, sprak ze met rappe en scherpe tong over kinderarmoede, een herverdeling van kapitaal en het belasten van de ‘superrijken’. ‘Wij vinden dat er geen miljardairs zouden moeten zijn’, herhaalde ze meermaals.
Nog belangrijker dan de campagnezaaltjes waren socialemediakanalen als Tiktok, waar ze haar honderdduizenden volgers vertelt over haar liefde voor metalmuziek en de grote tatoeage op haar rechterarm van de marxistische revolutionair Rosa Luxemburg.
Dat TikTok privacyregels schendt en weinig doet aan de verspreiding van desinformatie, leverde Die Linke ook kritiek op. ‘Politiek is vaak superingewikkeld en saai. Ik probeer helder uit te leggen hoe het zit’, verdedigde Reichinnek zich. ‘Ik houd me bezig met onderwerpen die in de campagne wat ondergesneeuwd raakten, zoals geweld tegen vrouwen en kinderbijslag. We mogen TikTok niet aan de AfD overlaten.’
Haar wacht nu een rol in de oppositie, ten linkerzijde van de vermoedelijke coalitie van CDU en SPD, maar ook als tegengeluid van de enorm gegroeide AfD. ‘We zullen strijden voor dezelfde kwesties waarvoor we campagne voerden’, zei Reichinnek zondagavond nadat ze de gelukstranen van haar wangen had geveegd. ‘Voor een huurplafond, voor de bouw van sociale huurwoningen, voor de afschaffing van de btw op voedsel en voor herverdeling.’
Anders dan Wagenknecht noemt Reichinnek Rusland de ‘duidelijke agressor’ in de oorlog in Oekraïne, en Oekraïne het slachtoffer. Wel is Die Linke pacifistisch en keren de socialisten zich tegen wapenleveringen aan Oekraïne.
Haar populariteit op TikTok heeft haar onder Duitse jongeren de bijnaam ‘Queen Heidi’ opgeleverd. Op het medium heeft ze een half miljoen volgers. Haar video’s, waarin ze bijvoorbeeld uitlegt hoe je moet stemmen, bereiken ook tieners: bij de officieuze scholierenverkiezingen werd Die Linke eveneens de grootste.
Voor haar opleiding Midden-Oostenstudies woonde ze in 2011 in Caïro, waar ze de Egyptische revolutie meemaakte. In de hoofdstad liet ze een tattoo van de Egyptische koningin Nefertiti met een gasmasker op zetten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant