Er werd gelachen, lustig met complimenten gestrooid en simultaan wijdbeens gezeten. Want beeldvorming doet ertoe. Emmanuel Macron en Donald Trump leverden in het Witte Huis een stukje politiek theater af, met de oorlog in Oekraïne als inzet. Macron sprak van ‘substantiële vooruitgang’. Concrete toezeggingen bleven uit.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Reikhalzend werd naar het theaterstuk uitgekeken. Daags na de uitvoering is de vloer aan de recensenten. Wat hebben we gezien, en wat zijn de lessen die we uit dit spektakel kunnen trekken? Was de ontmoeting tussen de Franse president en zijn Amerikaanse evenknie een keerpunt zoals Macron claimt?
Precies drie jaar na het begin van de Russische invasie in Oekraïne troffen beide leiders elkaar maandag in Washington om te spreken over een mogelijk vredesplan. Een belangrijk moment voor de Europese Unie: voor het eerst leek Europa zich via Macron een plaats te verwerven aan tafel bij de gesprekken over een einde aan de oorlog, besprekingen die de afgelopen dagen exclusief tussen Trump en Vladimir Poetin werden gevoerd.
De persconferentie na afloop van hun ontmoeting en de werklunch achter gesloten deuren was politiek theater van het verslavende soort. In de hoofdrol: twee competitieve leiders op het wereldtoneel van wie de handdrukken eindeloos worden geanalyseerd en geïnterpreteerd als symbolen van krachtmeting. Twee meesters ook in de beeldvorming met ieder een geheel eigen stijl, die elkaar ontmoeten met een oorlog als inzet.
De openingsact was Trumps lofzang op de Notre-Dame waarvan hij vorig jaar de opening bijwoonde: de kathedraal was volgens hem ‘mooier dan ooit’. Macron op zijn beurt zei ‘levendige herinneringen’ te koesteren aan hun eerdere ontmoetingen. De presidenten maakten elkaar het hof, en dat is niet zonder betekenis. In de diplomatie telt behalve de inhoud ook de vorm. Foto’s gaan de wereld over, een goed geënsceneerde ontmoeting kan zo een iconisch moment worden.
In Washington straalde Macron uit dat Europa nog een voet tussen de deur krijgt, dat het meepraat. En dat het zich niet laat wegzetten. Toen Trump de Europese steun aan Oekraïne afdeed als marginaal en slechts bestaand uit leningen, legde Macron zachtjes zijn hand op diens arm. ‘Nee, om eerlijk te zijn, hebben wij 60 procent van de totale steun bijgedragen.’
Europese leiders geven signaal aan Trump
Maandag maakten Europese leiders een gezamenlijk statement door Oekraïne en president Volodymyr Zelensky een hart onder de riem te steken met een bezoek aan Kyiv. De leiders van onder andere Spanje, de Baltische staten en de Europese Unie prezen Zelensky publiekelijk.
De leiders gaven daarmee een krachtig signaal af aan de Amerikaanse president Donald Trump, die de Oekraïense president de laatste tijd onophoudelijk onder vuur neemt. De westerse leiders stonden in Kyiv stil bij het begin van de Russische invasie, maandag precies drie jaar geleden.
Macron heeft leren communiceren met Trump, klinkt het in de Franse nabeschouwingen. Als een van de weinige staatshoofden werkte de Franse president al in zijn eerste termijn met Trump samen en die ervaring is in zijn voordeel. Juist onder hoogspanning, op momenten die ertoe doen in de wereldgeschiedenis, is Macron op zijn scherpst. Hij weet historische momenten het juiste gewicht te geven, en smeedt daarbij een gevoel van gezamenlijkheid – al is dat wellicht kortstondig.
De vraag is wat die communicatie uiteindelijk concreet oplevert. ‘Ik heb geen idee wat hij zegt, maar dat is de mooiste taal’, reageerde Trump op Macrons woorden in het Frans, terwijl beide mannen simultaan wijdbeens op het puntje van hun stoel zaten. Macron antwoordde lachend, maar niet besmuikt. ‘Zij zal het vertalen’, wees hij op de tolk, zijn hand dit keer op de knie van Trump.
Macron sprak van ‘substantiële vooruitgang’. De Franse president benadrukte in Washington opnieuw de noodzaak van Amerikaanse veiligheidsgaranties bij een staakt-het-vuren. Daarover hadden Trump en hij tot in detail gesproken, zei Macron na afloop, en dat is volgens hem een keerpunt. Daarmee wekte hij de suggestie dat er een zekere vorm van Amerikaanse ruggensteun is toegezegd.
Trump bevestigde noch ontkende dat, zoals hij ook Macrons expliciete afkeuring van de ‘Russische agressie’ en het schenden van de Minsk-akkoorden onbeantwoord liet. Wel bevestigde de Amerikaanse president dat hij de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op korte termijn zou ontmoeten – mogelijk al deze of volgende week.
Ook dat telt voor Macron als doorbraak, omdat het Zelensky terug in het diplomatieke spel brengt waar hij tot dusver van weg werd gehouden. Volgens Trump heeft Poetin bovendien tegen hem gezegd akkoord te zijn met de aanwezigheid van een Europese vredesmacht in Oekraïne.
Op de publieke Franse zender France Info klonk de recensie, ondanks het gebrek aan concrete toezeggingen, dinsdag schoorvoetend positief. ‘Niet totaal nutteloos’, duidde de redactie de ontmoeting. ‘Macron is er op zijn minst in geslaagd om Europa terug in het spel te brengen, of in elk geval wordt ze niet meer genegeerd. En dat is al heel wat als we zien hoe Donald Trump Europa tot dusver totaal buiten spel gezet had in zijn vredesproject.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant