Voor veel mensen is de koffiezetter de grootste – of een-na-grootste – liefde van hun leven. Met een gorgelend geluidje zegt die elke dag goedemorgen.
Koffie is de laatste sociaal geaccepteerde verslaving nu roken en drinken niet meer kunnen. Nogal wat mensen zullen op een draf naar de supermarkt gaan, als ze ’s morgens ontdekken dat er geen pak koffie meer is. Nederlanders zijn echte koffieleuten, die gemiddeld 2,4 kop koffie per dag drinken.
En dat stimuleert de economie. Koffie heeft nut: zonder de hulp van koffie zouden er vermoedelijk veel minder boeken en artikelen zijn geschreven. Zonder koffie zouden mensen nog minder verbaal met elkaar communiceren, en roddelen, want daar is de koffieautomaat de beste plek voor.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar nu dreigt koffie onbetaalbaar te worden. De prijs voor koffie is op de internationale markten in vijf jaar tijd verviervoudigd: van minder dan 1 euro per lbs (450 gram) tot 4 euro. Voor dit jaar wordt een nieuwe prijsstijging van 10 tot 20 procent verwacht. En daardoor is de ruzie tussen leveranciers en winkels al zo hoog opgelopen dat er soms geen koffie meer is te krijgen.
Klimaatverandering wordt genoemd als oorzaak van de stijging. Vietnam (producent van de robusta-boon) en Brazilië (arabica), de twee grootste koffieproducenten ter wereld, worden veelvuldig getroffen door respectievelijk tyfoons en droogte, waardoor oogsten mislukken. Daarnaast is er een nieuwe Europese wet, die koffiebranders verplicht aan te tonen dat hun bonen niet zijn verbouwd op ontboste grond. Ook stijgen de kosten van transport en kunstmest.
Tegelijkertijd neemt de wereldwijde vraag naar koffie toe. Met name Aziaten wisselen de traditionele thee in voor filterkoffie of cappuccino. Meer vraag en minder aanbod heeft geleid tot veel speculatie op de koffiemarkt. Goederentermijnhandelaren hebben grote voorraden gehamsterd, in de verwachting dat de prijzen verder stijgen. Op voorhand is al 88 procent van de koffieoogst van Brazilië opgekocht. Daardoor is er minder koffie beschikbaar.
In de supermarkten is de stijging minder goed te merken. Daar kost een pond snelfiltermaling van een A-merk nu 8,15 euro, tegen 5 euro vijf jaar geleden. Het leeuwendeel gaat naar de handel en verwerking. Maar de oplopende koffieprijs heeft ervoor gezorgd dat de schappen met DE-koffie bij Albert Heijn en enkele anders ketens leeg raken.
Albert Heijn vindt dat DE-leverancier JDE Peet’s het winkelconcern een poot uitrukt. De koffiebrander wil de gestegen marktprijs doorberekenen, maar de supermarkten willen daar niet voor opdraaien. Koffie is voor de winkels een belangrijk lokkertje.
Zonder betaalbare koffie gaan klanten naar de concurrent. Wat wijn – de grootste winstmaker voor supermarkten – kost, maakt klanten niet uit. Maar koffie moet zo goedkoop mogelijk zijn.
Alleen daarom is in Nederland slechts 5 procent van de koffieproductie fair-trade en wereldwijd slechts 2 procent, wat betekent dat slechts één op de vijftig koffieboeren een eerlijke prijs krijgt. Dat is heel weinig, als je bedenkt dat Max Havelaar al in 1988 met de campagne begon.
De liefde van het leven wordt bepaald niet duur betaald.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns