Zowel in de politiek als in het onderwijs worden feiten in twijfel getrokken en meningen als feiten gepresenteerd. Dat is funest voor het fundament van onze democratische samenleving, betoogt docent Willem Naus.
Het was midden in de coronatijd. Waar het precies over ging, weet ik niet meer. Een journalist en een mevrouw raakten in discussie, waarop de journalist zei: ‘Maar mevrouw, dit zijn toch de feiten!’ De dame reageerde: ‘Ik geloof niet in feiten.’
Ik vond dit een prachtig voorbeeld om te gebruiken in mijn lessen. Ik geef geschiedenis in de bovenbouw van het havo en vwo. Een van de vaardigheden die mijn leerlingen moeten beheersen, is het kunnen onderscheiden van feiten en meningen. Maar ondanks dat mijn collegadocenten en ik ons best doen om uit te leggen wat het verschil is tussen een feit en een mening, vrees ik voor een generatie die dit onderscheid niet of nauwelijks zal kunnen maken.
Nu de invloed van het rechts-populisme in grote delen van de westerse wereld zo groot is, zien we ook wat hun visie is op de samenleving en het verleden. Nederland wordt overspoeld door asielzoekers, de Capitool-bestorming was de schuld van ‘radical left’, Oekraïne is de oorlog met Rusland begonnen, antisemitisme is onderdeel van de islamitische cultuur, ‘het volk’ heeft gekozen voor… (vult u zelf maar in). Allemaal rechts-populistische oneliners die aantoonbaar – feitelijk dus – niet kloppen, maar wel als zodanig worden gepresenteerd. Docenten moeten aan leerlingen uitleggen wat feiten zijn, terwijl onze politieke leiders niet in feiten (willen) geloven.
Over de auteur
Willem Naus is docent geschiedenis en staatsinrichting.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Wat het nog ingewikkelder maakt: in het Nederlandse regeerakkoord staat dat het onderwijs politiek neutraal moet zijn. Maar als je aan een leerling wilt uitleggen hoe klimaatverandering werkt, ben je volgens tenminste twee van de vier regeringspartijen bezig met een ‘linkse hobby’. Volgens leden van de grootste regeringspartij was Adolf Hitler niet extreemrechts, maar extreemlinks.
In het kader van de inauguratie van Donald Trump als president van de Verenigde Staten liet ik een Amerikaanse collega in mijn les aan het woord. Zij vertelde over haar ervaringen rond de Amerikaanse verkiezingen van 5 november. Vervolgens kreeg ik een bericht van een bezorgde ouder die zich afvroeg waarom ik geen voorstander van Trump aan het woord liet. Dit soort onderwerpen moet toch immers neutraal besproken worden.
Ik ben bang dat we de Verenigde Staten verder achterna zullen gaan en thema’s als het slavernijverleden of de Holocaust straks helemaal niet meer besproken kunnen worden. En ik maak me grote zorgen. Over de toekomst in het algemeen en over het onderwijs in het bijzonder. Naast alle problemen waar we in deze sector al mee te maken hadden, denk aan het lerarentekort en de achterstanden op het gebied van lezen en rekenen, wordt het ook steeds ingewikkelder om leerlingen op te leiden tot kritische en bewuste burgers in een samenleving waarin feiten geen feiten meer zijn.
Feiten zijn meningen geworden, en andersom. Je kunt ervoor kiezen sommige feiten wel te zien als feit en – als dat zo uitkomt – andere niet. Dan wordt het dus ook volstrekt acceptabel om te zeggen: ‘Ik geloof niet in feiten.’
Als politici hun rol als voorbeeld blijven misbruiken door feiten in twijfel te trekken en meningen als feiten te presenteren, dan ondermijnen zij niet alleen het vertrouwen in de politiek, maar ook het fundament van onze democratische samenleving. We hebben leiders nodig die de waarheid niet manipuleren voor electoraal gewin, maar die het belang van feiten en integriteit erkennen, vooral als het gaat om de toekomst van ons onderwijs en onze kinderen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant