Een op de vier Britten tussen de 16 en 64 jaar heeft geen betaald werk. Vooral het aantal arbeidsongeschikten – met relatief hoge uitkeringen – is sinds de coronapandemie snel gestegen. Om de situatie te keren, kijkt men in Manchester naar Nederland.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Op het dak van de kathedraal van Manchester controleert Clair Dunlop (46) of de bijen goed overwinteren. Gehuld in beschermende kledij opent de 46-jarige vrijwilliger een kast waarin bijen zich tegoed doen aan hun honing. In haar hand heeft ze een imkerpijp waar rook uit komt, bedoeld om de insecten rustig te houden.‘Dat ziet er prima uit’, constateert Dunlop. ‘Over de Queen Bee hoeven we ons geen zorgen te maken, die zit er warmpjes bij.’
Vanaf het dak is zichtbaar hoe dakloze Hakeem Obisesan (57), een Brit van Nigeriaanse komaf, het pad aanveegt waarover de crème de la crème van de Britse en internationale voetballerij zal arriveren. In de kathedraal worden de laatste voorbereidingen getroffen voor de uitvaartdienst van de Schotse voetballegende Denis Law, alias The King. ‘Welcomer’ Laura Tidman (43) voorziet ondertussen bezoekers van informatie over de rijke geschiedenis van de kathedraal, of wijst ze op de route naar de toiletten.
Dunlop, Obesisan en Tidman hebben met elkaar gemeen dat ze na lang werkloos of arbeidsongeschikt te zijn geweest, voorzichtig weer aan de slag willen. Dat doen ze via Volition, een project van de kathedraal dat mensen helpt bij de terugkeer naar de arbeidsmarkt. In Manchester, de derde stad van Engeland, zit een kwart van de beroepsbevolking zonder werk, meer dan in de rest van het land.
Volition is een voorbeeld van ‘Going Dutch’, een strategie die is bepleit door de denktank The Centre for Social Justice (CSJ). Door decentralisatie is Nederland volgens de rapporteurs het afgelopen decennium drie keer zo succesvol geweest bij het bestrijden van ‘worklessness’ dan de Britten.
De Britse Labour-regering, die ruim een half jaar geleden aantrad, heeft gezworen de natie weer aan het werk te krijgen. Zo is het van plan om de arbeidsbureaus te moderniseren en de bevolking gezonder te maken, onder meer door het voorschrijven van het afvalmiddel Ozempic. Plannen om te snijden in de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen zijn, na kritiek vanuit de eigen partij, voor onbepaalde tijd uitgesteld. Wel is het voornemen om aanvragers meer eisen te stellen. Nu is een brief van de huisarts voldoende voor de uitkering, die een stuk hoger is dan de gewone bijstand. Omdat veel ambtenaren thuiswerken, verlopen beoordelingsgesprekken doorgaans via Zoom.
Ook moet er een werkgarantieplan komen voor schoolverlaters. Veel jonge Britten staan te boek als arbeidsongeschikt. Daarbij spelen angst en depressie een grote rol, wat volgens de Resolution Foundation, een denktank, mede te wijten is aan de pandemie en sociale media. Minister van Werk en Pensioenen Liz Kendall heeft gezegd dat jongeren meer werkbereidheid moeten tonen. ‘Ik denk dat er daadwerkelijk een probleem met veel jonge mensen is, vooral de covid-generatie, maar we kunnen geen situatie hebben waarin een dag werk al wordt gezien als zenuwslopend.’
In totaal hebben elf miljoen Britten tussen de 16 en 64 jaar – een kwart van het totaal – geen betaald werk. Een klein deel van hen, 1,57 miljoen, zit in de bijstand. Voor de rest gaat het om (vervroegd) gepensioneerden, huisvrouwen, verzorgers, studenten en arbeidsongeschikten. In die laatste categorie zitten 2,8 miljoen Britten, 700 duizend meer dan voor de coronapandemie. Deze worklessness is niet houdbaar. Als de trend zich doorzet, is de Britse overheid over vijf jaar 100 miljard pond (121 miljard euro) per jaar kwijt aan arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Dat is 3,2 procent van de Britse economie. Tegelijkertijd zijn er 800 duizend vacatures.
Volgens The Centre for Social Justice, een centrum-rechtse denktank, is het onjuist om mensen met geestelijke of fysieke problemen af te schrijven. ‘De regering schat dat 200 duizend mensen die als arbeidsongeschikt te boek staan best willen werken’, zegt CSJ-beleidsdirecteur Edward Davies. ‘Wij schatten dat die groep drie tot vier keer zo groot is. Steun en begeleiding zijn nodig om mensen weer zelfvertrouwen te geven, dat is cruciaal.’ Het interessante van het Nederlandse model is volgens hem dat reïntegratie en het zoeken naar werk veel meer op plaatselijk niveau plaatsvindt.
Davies: ‘Hier wordt het gedaan door de centrale overheid, die verder weg staat en niet weet wat er in het veld speelt en daardoor niet kan inspelen op behoeften. De vraag is of de rijksoverheid in Londen daadwerkelijk bereid is om geld te geven aan plaatselijke autoriteiten en organisaties die mensen vertrouwen geven en naar werk begeleiden.’ Op dat gebied is Volition een pionier. De organisatie werd tien jaar geleden opgezet door Anthony O’Connor, die daarvoor heeft gewerkt op het departement van Werk en Pensioenen.
Het kantoor van Volition in Manchester zit onder een winkel waar vintage voetbalshirts worden verkocht. ‘We helpen op dit moment vijftig mensen, jong en oud’, zegt manager Donna Denston. ‘Een traject duurt in principe tien weken. We helpen bij het schrijven van cv’s, het benaderen van werkgevers en het bieden van werkervaring. We kijken naar wat mensen kunnen, welke verborgen talenten ze hebben. We hadden pas een man die zijn baan als verkoper had verloren. Hij bleek een uitstekende gids te zijn.’
De samenwerking met de Manchester Cathedral is cruciaal, temeer omdat de financiële middelen door het gebrek aan overheidssteun vooralsnog beperkt zijn. Zo was het houden van bijen een idee van de deken, Rogers Govender. Het tuinieren kwam tot stand na de uitvaart in 2017 van de 8-jarige Saffie-Rose Roussos. Ze was het jongste van de 22 slachtoffers die vielen bij de terreuraanslag in de nabijgelegen Manchester Arena in 2017 tijdens een concert van popzangeres Ariane Grande. Bij de uitvaart in de kathedraal plantten nabestaanden rozen bij de entree.
Op de grauwe winterochtend van Law’s uitvaart worden de rozen verzorgd door de 31-jarige Amy Durrell. ‘Het is de tweede keer dat ik heb aangeklopt bij Volition’, vertelt Durrell. ‘De eerste keer leidde dat tot een baan in de universiteitsbibliotheek. Nadat ik die was kwijtgeraakt, ben ik journalistiek gaan studeren, maar dat bleek een verkeerde keuze te zijn. Door persoonlijke problemen kwam ik in een dal waar ik nu weer uitklim. Ik vind wel weer wat, maar ondertussen wil ik actief blijven. Tuinieren maakt me gelukkig en het is iets nuttigs.’
Optimisme is geboden, want de arbeidsmarkt dreigt krapper te worden. Hoe moeilijk het is om werk te vinden, ervaart vrijwilliger Tidman. ‘Ik werkte als manager bij een onlinebedrijf, maar werd tien jaar geleden ontslagen tijdens mijn zwangerschapsverlof. Nu mijn kinderen naar de middelbare school gaan, probeer ik weer terug te komen op de arbeidsmarkt. Het is ondoenlijk iets te vinden op mijn oude niveau. Als ‘welcomer’ in de kathedraal hoop ik ervaring op te doen om als suppoost aan de slag te kunnen. Ik hou van kunst en geschiedenis.’
De Labour-regering heeft beloofd om bevoegdheden, met bijbehorende financiën, te delegeren, zoals het Going Dutch-rapport aanbeveelt. ‘Wat meer geld om ons werk te kunnen doen zou heel fijn zijn’, zegt Denston. Tegelijkertijd kijkt ze naar de rol van werkgevers. ‘Wij doen ons best om werkzoekenden te helpen met sollicitaties, maar wanneer ze uiteindelijk op gesprek kunnen komen, dan staan ze er alleen voor. Werkgevers verwachten gepolijste antwoorden, de mensen die wij helpen zijn daar soms niet toe in staat. Het vereist een moedige manager om dan iemand aan te nemen.’
Terwijl de bijen om haar heen vliegen, prijst Clair Dunlop het werk van Volition. ‘Zonder had ik thuis gezeten. Ik heb enkele jaren geleden mijn werk als kapster verloren en twee jaar geleden stierf mijn gehandicapte dochter Phoenix. Omdat ik nu een paar keer per week naar Manchester reis met de trein, voelt het alsof ik werk. Ik lijd aan ADHD en dit geeft me focus.’ Ze hoopt aan de slag te kunnen als imker of hovenier. ‘Als ik de kans krijg ergens op sollicitatiegesprek te komen, dan heb ik zeker wat te vertellen over mijn werkervaring’, zegt Dunlop, vanaf het dak uitkijkend over het centrum van de oude textielstad.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant