De Duitse verkiezingen zijn overtuigend gewonnen door de CDU/CSU. Partijleider Friedrich Merz wordt vermoedelijk de nieuwe bondskanselier. De radicaal-rechtse partij AfD haalde haar beste resultaat ooit. Hier lees je alles terug over de nasleep van de verkiezingen.

CDU/CSU wint verkiezingen, AfD op tweede plek

SPD van Scholz haalt slechtste resultaat ooit

CDU/CSU-leider Merz wordt vermoedelijk bondskanselier

Merz wil voor Pasen een nieuwe regering

We sluiten bij deze het blog over de dag na de Duitse verkiezingen. Natuurlijk blijven we je verder op de hoogte houden over de ontwikkelingen bij onze oosterburen. Voor nu bedankt voor het lezen en hopelijk zien we je snel terug op NU.nl!

AfD en andere oppositiepartijen kunnen grondwetswijzigingen blokkeren
AfD en oppositiepartijen hebben samen genoeg zetels (een derde van alle zetels in de Bondsdag) om grondwetswijzigingen te blokkeren. Dat zou invloed kunnen hebben op de zogenoemde schuldenrem, een grondwettelijke verplichting om het begrotingstekort te beperken.

Om grote overheidsinvesteringen te doen, zoals meer geld uitgeven aan defensie, moet de schuldenrem op de schop. De AfD en Die Linke zijn geen voorstander van hoger defensie-uitgaven en zouden de versoepeling van de schuldenrem kunnen blokkeren.

Merz wil coalitie vormen met SPD, binnen paar dagen gesprekken
Het hing al in de lucht, maar beoogde nieuwe bondskanselier Merz heeft maandag gezegd dat hij inderdaad een regeringscoalitie wil vormen met de sociaaldemocratische SPD. Gesprekken hierover moeten binnen enkele dagen beginnen, zei hij maandag. Merz verwacht dat de gesprekken enkele weken zullen duren.

De belangrijkste onderwerpen tijdens de onderhandelingen zijn volgens de waarschijnlijke nieuwe bondskanselier internationale relaties, migratie en de economie. Eerder zei Merz dat hij de onderhandelingen voor Pasen afgerond wil hebben.

Scholz nog 'gewoon' bondskanselier tot er een opvolger is
Na de dramatische verkiezingsnederlaag van zijn sociaaldemocratische SPD wil de Duitse bondskanselier Olaf Scholz zijn werk als regeringsleider netjes afronden. Dit is erg belangrijk voor hem, zei Scholz in Berlijn een dag na de verkiezingen.

Het ambt van bondskanselier en zijn ministers eindigt als het nieuwe parlement, de Bondsdag, bijeenkomt. Scholz zal in functie blijven totdat er een opvolger is benoemd. Dat wordt naar alle waarschijnlijkheid CDU/CSU-leider Friedrich Merz. Scholz had eerder al gezegd geen rol voor hem te zien in een nieuwe regering

Politiek moet volgens Duitse media in de spiegel kijken
De liberale FDP regeerde vorig jaar nog mee, maar haalt nu de kiesdrempel niet. Leider Christian Lindner heeft daarom zijn vertrek aangekondigd. Volgens Süddeutsche Zeitung heeft de partij de rekening gepresenteerd gekregen voor het opblazen van de vorige regering. Hoe dat precies zat, lees je hier. De krant stelt dat FDP in de spiegel moet kijken en terug moet naar haar kernwaarden.

Frankfurter Allgemeine Zeitung gaat een stap verder en zegt dat de Duitse politiek als geheel in de spiegel moet kijken. Volgens de krant rammelt het populisme aan de poort, gelet op het goede verkiezingsresultaat van de radicaal-rechtse partij AfD. Dat zal Duitsland niks goeds brengen, stelt Frankfurter Allgemeine. De krant schrijft dat CDU/CSU en de SPD er samen uit móéten komen, omdat het land anders grote problemen staat te wachten.

Kantoor Netanyahu: 'Merz zal premier uitnodigen'
Friedrich Merz, de beoogde nieuwe Duitse bondskanselier, gaat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu uitnodigen voor een bezoek aan Duitsland. Dat meldt het kantoor van Netanyahu op X. De Israëlische premier maakt zelf geen melding van de uitnodiging. Netanyahu zegt vooral uit te kijken naar de samenwerking met Merz. 

Netanyahu wordt gezocht door het ICC in Den Haag wegens vermeende oorlogsmisdaden in de Gazastrook. Duitsland is aangesloten bij het ICC en zou hem in principe moeten aanhouden en uitleveren. Het kantoor van Merz' partij CDU heeft enkel bevestigd dat de twee leiders elkaar hebben gebeld.

Habeck treedt terug als leider van Die Grünen
Robert Habeck, lijsttrekker van Die Grünen, gaat geen leidende rol meer spelen in zijn partij. Habeck maakte dat vandaag bekend op een persconferentie na het teleurstellende verkiezingsresultaat. Die Grünen haalden 11,6 procent van de stemmen, terwijl dat vier jaar geleden nog 14,7 procent was. "Dit resultaat voldoet niet aan mijn verwachtingen", zegt Habeck, die minister van Economie en Klimaat in het kabinet-Scholz is. "Ik wilde meer."

Habeck ging de verkiezingen in met het doel om Bondskanselier te worden. Dat zat er geen moment in, maar de peilingen waren lange tijd wel beter dan het uiteindelijke resultaat. Volgens Habeck was het keerpunt het moment dat CDU-leider Merz de steun van AfD bij een motie over migratie accepteerde. Die Grünen maakten daarna de keuze om de CDU als mogelijke formatiepartner te blijven zien. Volgens Habeck was een deel van de kiezers het daar niet mee eens en is de partij zo stemmen misgelopen.

BSW wil onderzoek na missen kiesdrempel
Sahra Wagenknecht van de links-populistische Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW) heeft aangekondigd dat ze juridische stappen wil ondernemen tegen de verkiezingen en de uitslagen. De BSW behaalt 4,97 procent van de stemmen en daarmee minder dan de vereiste kiesdrempel van 5 procent. Het gaat om ongeveer 13.400 stemmen te weinig voor de partij.

Wagenknecht verwijst naar een probleem dat al voor de stembusgang ophef veroorzaakte: de gebrekkige organisatie die moest zorgen dat Duitsers in het buitenland konden stemmen. Er was relatief weinig tijd tussen de aankondiging van de vervroegde verkiezingen en de verkiezingsdatum zelf. Dit zou het voor kiezers onmogelijk hebben gemaakt om op tijd te stemmen.

Die Welt schrijft dat BSW zich een slechte verliezer toont door met deze stappen te komen.

Schoof belde met Merz, kijkt uit naar zijn bondskanselierschap
Premier Dick Schoof laat op X weten dat hij zondagavond met zijn CDU/CSU-leider Friedrich Merz heeft gebeld om hem te feliciteren met zijn verkiezingswinst. "Ik zie ernaar uit om de al zeer hechte banden tussen onze landen als goede buren met hem en zijn nog te vormen regering voort te zetten", schrijft Schoof.

De Duitse nieuwssites en kranten staan maandagochtend bol van de verkiezingsuitslag. Zo is er volop aandacht voor de zogenoemde 'Grote Coalitie' tussen CDU/CSU en SPD.

Bild stelt dat het formatiespel nu op de wagen is. De krant schrijft dat CDU alleen SPD nodig heeft, waardoor "een rampscenario" - namelijk een eventuele samenwerking met Die Grünen - is afgewend.

Maar volgens Bild worden de gesprekken met SPD niet eenvoudig. Beoogd bondskanselier Friedrich Merz van CDU/CSU wil zeer strenge asielmaatregelen. De partij staat erop dat gesprekspartners in coalitieonderhandelingen hierin meegaan, anders heeft praten geen zin.

Wat wil de CDU/CSU van beoogd bondskanselier Friedrich Merz? Waarom verloor de SPD van de uitgaande kanselier Olaf Scholz? En wat wordt de rol van die andere grote winnaar van de Duitse verkiezingen, de rechts-radicale AfD? Deze en andere vragen kun je hier stellen.

SPD verwacht moeizame coalitieonderhandelingen met CDU/CSU
De sociaaldemocraten van de SPD verwachten dat de gesprekken over het vormen van een nieuwe regering in Duitsland moeilijk zullen zijn. Dat zegt vicevoorzitter van de partij Klara Geywitz maandag.

"De CDU van Friedrich Merz heeft een verkiezingsprogramma gepresenteerd dat nog eens miljarden euro's extra zal slaan in de toch al krappe begroting", zegt Geywitz tegen rbb Inforadio. "In dit opzicht staan ​​we aan het begin van een heel moeilijk proces, waarvan de uitkomst naar mijn mening nog openstaat."

Hoewel de SPD tijdens de parlementsverkiezingen van zondag haar slechtste verkiezingsresultaat ooit in de Bondsdag behaalde, is de partij naar verwachting nog steeds de meest voor de hand liggende coalitiepartner voor de CDU/CSU.

Directeur Duitsland Instituut: 'Merz moet compromissen sluiten'
Of de leider van CDU/CSU Friedrich Merz snel een nieuwe regering kan vormen, hangt af van zijn "onderhandelingskunst en mogelijkheid om compromissen te sluiten", zegt directeur van het Duitsland Instituut Amsterdam Ton Nijhuis.

Samen met de sociaaldemocratische SPD heeft de conservatieve partij een meerderheid. Wil zo'n coalitie werken, dan moet ze voorkomen dat zelfs kleine verschillen worden "opgeblazen tot politieke problemen", zoals in de vorige regering gebeurde.

In Duitsland wordt de komende regeerperiode volgens de Duitslandspecialist gezien als "de laatste kans" om te laten zien dat het democratische midden in staat is om oplossingen te bieden. Deze conclusie wordt onder meer door de Frankfurter Allgemeine Zeitung getrokken.

Hierboven zie je hoe er per deelstaat en district is gestemd in Duitsland. De uitslag laat zien dat Duitsland bijna 35 jaar na de officiële hereniging op veel vlakken nog altijd een verdeeld land is.

Omtzigt hoopt op vlotte coalitieonderhandelingen
NSC-voorman Pieter Omtzigt heeft CDU/CSU-leider Merz op X gefeliciteerd met de verkiezingswinst. Omtzigt zegt dat migratie, bestaanszekerheid en geopolitieke ontwikkelingen belangrijke verkiezingsthema's waren. Hij hoop dat Merz snel een nieuwe regering kan vormen.

SPD krijgt nieuwe fractievoorzitter in parlement
Na de verkiezingsnederlaag heeft Rolf Mützenich (65), fractievoorzitter van de SPD in het Duitse parlement, vannacht aangekondigd dat hij terugtreedt. Lars Klingbeil, die al partijvoorzitter is, wordt voorgedragen als zijn opvolger. Klingbeil (47) zei gisteravond tegen Tagesschau dat hij de partij wil verjongen. Hij wil van de SPD weer "een volkspartij van het linkse midden" maken.

Het is niet duidelijk of Klingbeil ook namens de SPD de formatieonderhandelingen zal voeren, al ligt dat wel in de lijn der verwachtingen. De SPD heeft in de formatie een opvolger voor lijsttrekker en bondskanselier Olaf Scholz nodig. Scholz liet eerder al weten niet namens de SPD te gaan onderhandelen, als de SPD niet de grootste werd. Ook wordt Scholz geen minister in de nieuwe regering.

Die Linke wint voor het eerst in Berlijn
De uiterst linkse partij Die Linke heeft voor het eerst tijdens landelijke verkiezingen de meeste stemmen gekregen in Berlijn. In de Duitse hoofdstad stemde zondag 19,9 procent van de kiesgerechtigden op Die Linke, die landelijk 8,8 procent van de stemmen kreeg. 

De conservatieve CDU van burgemeester Kai Wegner kreeg in Berlijn 18,3 procent van de stemmen. Dat is een lagere score dan de landelijke uitslag van CDU, maar wel een toename ten opzichte van de vorige verkiezingen, toen CDU 17,2 procent van de stemmen kreeg in de hoofdstad.

Die Grünen, die in 2021 nog konden rekenen op 22 procent van de Berlijnse stemmen, bleven bij de verkiezingen zondag steken op 16,8 procent. De rechts-radicale AfD kreeg in de hoofdstad 15,2 procent van de stemmen.

Deze video hadden jullie nog van ons tegoed: De aftredend bondskanselier Olaf Scholz die reageert op de tegenvallende verkiezingsuitslag voor zijn partij SDP.

Op basis van de verkiezingsuitslag ligt de weg open voor een zogenoemde 'Grote Coalitie'. Dat wil zeggen dat de CDU/CSU en de SPD samen om de tafel kunnen voor onderhandelingen. Daarover lees je hier meer. 

Goedemorgen, welkom (terug) in dit liveblog. De Duitse verkiezingsuitslag is in de nacht van zondag op maandag vastgesteld door de federale verkiezingscommissie. Dat gebeurde nadat de stemmen van alle kiesdistricten waren geteld. De Duitse christendemocraten van CDU/CSU hebben bij de Duitse parlementsverkiezingen zondag 28,6 procent van de stemmen gekregen. Hierboven zie je de volledige uitslag.

FDP-leider Lindner verlaat de politiek
FDP-leider Lindner trekt zich na bijna 25 jaar terug uit de politiek, meldt hij op X. Eerder vanavond zei hij al dat hij zou opstappen als zijn partij de kiesdrempel van 5 procent niet zou halen. Dat lijkt nu zo te zijn.

De partij haalde bij de vorige verkiezingen nog 11,4 procent van de stemmen en regeerde mee. Lindner zat tot afgelopen jaar als minister van Financiën in het kabinet.

Timmermans hoopt dat nieuwe coalitie groei extreemrechts kan stoppen
Frans Timmermans heeft op X CDU/CSU-leider Friedrich Merz gefeliciteerd met zijn overwinning. De fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA hoopt dat een nieuwe Duitse coalitie kan voorkomen dat extreemrechts verder groeit. De partij AfD haalt volgens de exitpolls en de eerste projecties zo'n 20 procent van de stemmen.

Timmermans hoopt dat een nieuwe bondskanselier "de vele zorgen van de burgers binnen de kaders van de democratische rechtsstaat kan aanpakken en oplossen".

Rutte feliciteert Merz en 'kijkt uit naar samenwerking'
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft op X CDU/CSU-leider Friedrich Merz gefeliciteerd met zijn verkiezingsoverwinning. "Ik kijk ernaar uit om met u samen te werken in dit cruciale moment voor onze gedeelde veiligheid", schrijft Rutte aan Merz. "Het is van vitaal belang dat Europa de defensie-uitgaven opvoert, en uw leiderschap zal daarbij van cruciaal belang zijn."

Verkiezingsoverwinnaar Friedrich Merz (CDU/CSU): "We hebben nog bijna acht weken tot Pasen, en ik denk dat dat genoeg tijd moet zijn om een regering in Duitsland te vormen."

Merz: 'Tussenkomst Washington niet minder drastisch dan die van Moskou'
Voor Friedrich Merz, de leider van CDU/CSU die waarschijnlijk de volgende Duitse bondskanselier wordt, is "het creëren van eenheid in Europa" de grootste prioriteit. Dat zei hij in het debat met andere partijleiders op verkiezingsavond. Volgens Merz staat Europa onder enorme druk, zowel vanuit Rusland als vanuit de Verenigde Staten.

"Ik maak me helemaal geen illusies over wat er vanuit Amerika gebeurt", zei Merz. "Kijk maar naar de recente interventies in de Duitse verkiezingscampagne door de heer Elon Musk." Volgens de partijleider "zijn de interventies vanuit Washington niet minder dramatisch, drastisch en schandalig dan die vanuit Moskou."

Kort na 21.00 uur zijn de verwachte resultaten op basis van de exitpolls ietsje gewijzigd. De liberale partij FDP, die uit de coalitie van bondskanselier Olaf Scholz is gestapt, zakt tot onder de 5 procent. Als dat het uiteindelijke resultaat zou worden, haalt de FDP de kiesdrempel niet. In de loop van de avond worden de projecties bijgesteld naarmate de officiële resultaten binnendruppelen.

De avond na een Duitse verkiezing gaan de partijleiders traditiegetrouw met elkaar in debat op de publieke omroep.

Scholz gaat niet over coalitie onderhandelen met verkiezingswinnaar Merz
Aftredend bondskanselier Olaf Scholz van de SPD gaat niet met CDU/CSU-leider Friedrich Merz onderhandelen als het tot coalitiebesprekingen zou komen tussen de twee partijen. Dat zei hij in het postverkiezingsdebat dat in Duitsland wordt gehouden. "Ik zal geen SPD-vertegenwoordiger zijn in een federale regering onder leiding van de CDU, en ik zal er ook niet over onderhandelen", zei Scholz.

AfD grootste in oosten van Duitsland
De rechts-radicale anti-immigratiepartij AfD is de grootste geworden in het oosten van Duitsland. In de voormalige DDR komt de partij op 30 procent, voorspelt de Duitse zender ARD. Nationaal behaalt AfD ongeveer 20 procent van de stemmen, wat vrijwel een verdubbeling is en een record. Andere partijen lieten al voor de verkiezingen weten niet met de rechts-radicalen te willen regeren. AfD-leider Alice Weidel, die sprak over een historisch resultaat, benadrukte dat haar partij openstaat voor coalitieonderhandelingen met de christendemocraten.

Trump: 'Dit is een geweldige dag voor Duitsland'
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump wijzen de exitpolls op goed nieuws voor Duitsland. "Het ziet ernaar uit dat de conservatieve partij een grote overwinning heeft gehaald", schrijft hij op zijn eigen netwerk Truth Social. Volgens Trump zijn Duitsers net als Amerikanen "moe van een agenda zonder gezond verstand, vooral op het vlak van energie en migratie".

"Dit is een geweldige dag voor Duitsland, en voor de VS onder het leiderschap van een heer genaamd Donald J. Trump", schreef de president, volledig in hoofdletters. Hoewel Trump verwijst naar de "conservatieve partij", benoemt hij niet de radicaalrechtse partij AfD, die 20 procent van de stemmen lijkt te halen.

Duitse Groenen vragen Merz zijn toon te matigen na campagne
Robert Habeck van Die Grünen, vicekanselier onder aftredend Bondskanselier Olaf Scholz, heeft CDU/CSU-leider Friedrich Merz opgeroepen "zich als een bondskanselier" te gedragen nu de campagne voorbij is. De kans lijkt groot dat Merz de nieuwe Duitse bondskanselier wordt na de verkiezingswinst van zijn partij. 

"We hebben gezien dat het centrum verzwakt is, en iedereen zou naar zichzelf moeten kijken en zich afvragen of hij daar niet aan heeft bijgedragen", zei Habeck na de bekendmaking van de exitpolls. De groene partij verloor een punt ten opzichte van de vorige verkiezingen.

Wilders feliciteert AfD en Alice Weidel met winst
"GRATULIERE, Alice Weidel und AfD!!!", heeft PVV-leider Geert Wilders op X geschreven. Hij feliciteert de radicaal-rechtse partij en leider Alice Weidel met de 20 procent die ze volgens de exitpolls halen. In een ander bericht noemt Wilders Scholz "de Duitse Frans Timmermans", verwijzend naar de fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA, en stelt hij tevreden vast dat die "finaal in de pan gehakt" is.

De kans is na vanavond groot dat CDU/CSU-leider Friedrich Merz (met microfoon in de hand) de volgende bondskanselier van Duitsland wordt.

Voorzitter Joodse organisatie in Duitsland 'geschokt' na winst AfD
De voorzitter van de belangrijkste Joodse organisatie van Duitsland (Zentralrat der Juden in Deutschland), Josef Schuster, heeft aan de krant Die Welt gezegd "geschokt" te zijn door de winst van de AfD. Die partij haalde volgens de exitpolls ongeveer twintig procent van de stemmen.

Het baart Schuster zorgen dat "een vijfde van de Duitse kiezers zijn stem uitbrengt op een partij die openlijk ideologische banden zoekt met rechts-radicalisme en neonazisme, die inspeelt op de angsten van mensen en alleen maar schijnbare oplossingen biedt".

Duitse ambassadeur in Nederland: "Hoge opkomst geeft belang verkiezingen aan"
De hoge opkomst bij de Duitse parlementsverkiezingen geeft de uitslag meer legitimiteit. Dat zegt de Duitse ambassadeur in Nederland, Nikolaus Meyer-Landrut, op een speciale verkiezingsavond in Nieuwspoort. "Die opkomst geeft ook aan hoe belangrijk deze verkiezingen zijn voor de Duitsers. Ook in het buitenland, waaronder in Nederland, is er erg veel interesse", aldus de ambassadeur.

Duiding van NU.nl-buitenlandverslaggever Matthijs Le Loux bij de exitpolls:

Nu de verkiezingsresultaten binnen zijn, begint het moeilijke werk pas. Regeren met de AfD is voor de andere Duitse partijen geen optie, dus er zal een andere coalitie moeten worden gesmeed. De CDU/CSU kan genoeg hebben aan de SPD als partner. Dat is grotendeels afhankelijk van het lot van de liberale FDP, dat vreest geen zetels in de Bondsdag te krijgen. Anders zouden ook de Groenen kunnen aanschuiven bij de onderhandelingen.

Net zoals in Nederland en België kan een Duitse formatie weken of maanden in beslag nemen. CDU-leider Merz heeft gezegd dat hij op 20 april een nieuwe regering wil hebben. Een ambitieuze doelstelling: in 2021 had Olaf Scholz tien weken nodig.

Iets na 19.00 uur zag de exitpoll er een klein beetje anders uit dan vlak na de sluiting van de stembussen. Maar de trends blijven dezelfde. De CDU/CSU is de overduidelijke winnaar. De AfD eindigt tweede en zet een historisch resultaat neer. De SPD van aftredend bondskanselier Olaf Scholz haalt het slechtste resultaat ooit. De Groenen verliezen iets minder dan gevreesd en Die Linke boekt forse winst.

Aftredend bondskanselier Olaf Scholz roept op om niet samen te werken met de radicaal-rechtse AfD. Die partij haalde volgens de exitpolls ongeveer 20 procent van de stemmen. "Dat mag nooit iets zijn dat we zullen accepteren. Ik zal het niet accepteren en zal het nooit accepteren", zei Scholz over de grote winst voor de radicaal-rechtse partij. Zelf haalde Scholz met zijn sociaaldemocratische SPD een erg slecht resultaat.

'Grote coalitie' tussen CDU/CSU en SPD mogelijk, volgens exitpolls
Volgens prognoses na sluiting van de stembureaus kan CDU/CSU-leider Friedrich Merz een zogenoemde 'grote coalitie' vormen van zijn christendemocraten en de sociaaldemocratische SPD. Samen beschikken ze over een krappe meerderheid. Voormalig bondskanselier Angela Merkel leidde drie van dergelijke coalities tussen de CDU/CSU en de SPD.

Het is lang niet zeker of zo'n scenario ook werkelijkheid wordt. De SPD geldt als de grote verliezer van deze verkiezingen.

Scholz geeft verlies toe: 'Dit is een bitter resultaat'
De aftredende bondskanselier Olaf Scholz heeft zijn verlies toegegeven en zegt dat hij de verantwoordelijkheid zal nemen voor het slechte verkiezingsresultaat van zijn sociaaldemocratische SPD. Hij sprak van een "bitter resultaat" en "een verkiezingsnederlaag". Volgens de exitpolls kan de partij van Scholz rekenen op ongeveer 16,5 procent van de stemmen. Dat zou het slechtste resultaat ooit zijn voor de SPD.

Merz: 'Vanavond vieren we feest, morgen aan de slag'
In een toespraak na de bekendmaking van de exitpoll heeft CDU/CSU-leider Friedrich Merz de overwinning geclaimd. Tegelijkertijd zei hij zich bewust te zijn van de enorme uitdagingen die voor hem liggen. Zijn ambitie is om zo snel mogelijk een regering te vormen. "Vanavond vieren we feest, en vanaf morgen gaan we aan de slag. De wereld daarbuiten wacht niet op ons", zei hij tegen het publiek.

Anti-racismedemonstranten verzamelen zich voor hoofdkantoor AfD
Voor het hoofdkantoor van de radicaal-rechtse partij AfD in Berlijn hebben zich vanavond demonstranten verzameld. Ze laten onder meer borden zien waarop ze oproepen zich te "verzetten tegen racisme". Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog haalde geen radicaal-rechtse partij zo'n sterk resultaat als AfD vanavond. Volgens de exitpolls kan AfD rekenen op ongeveer 20 procent van de stemmen. Partijleider Alice Weidel heeft als ambitie om bij de verkiezingen van 2029 de grootste te worden.

AfD-leider Alice Weidel spreekt na de bekendmaking van de exitpolls over een historisch resultaat. AfD verdubbelt bijna, van ruim 10 naar bijna 20 procent. De andere partijen hebben al gezegd niet met AfD te willen regeren.

Voorzitter CDU: 'Friedrich Merz wordt de volgende bondskanselier'
De voorzitter van de christendemocratische partij CDU lijkt overtuigd van het aanstaande kanselierschap van Merz. "Eén ding is duidelijk: de Unie (de CDU/CSU, red.) heeft de verkiezingen gewonnen. De nieuwe bondskanselier zal Friedrich Merz heten", zei hij tegen de publieke omroep ARD. CDU/CSU gaat de verkiezingen volgens de exitpolls overtuigend winnen, met net geen 30 procent.

De Groenen en Die Linke vermoedelijk boven kiesdrempel
Die Grünen en de uiterst linkse partij Die Linke zitten volgens de exitpolls beide duidelijk boven de kiesdrempel van 5 procent. De liberale FDP, die eind vorig jaar de regering van Scholz verliet, moet vrezen met 4,9 procent van de stemmen. Ook de nieuwe partij BSW, een afsplitsing van Die Linke, zou met 4,7 procent krap onder de drempel blijven.

SPD van Scholz lijkt slechtste resultaat ooit te halen
De sociaaldemocraten halen volgens de exitpolls van de Duitse openbare omroepen vermoedelijk 16,5 procent. Dat zou het slechtste resultaat ooit zijn voor de partij van bondskanselier Olaf Scholz. Matthias Miersch, de voorzitter van de partij, spreekt over "een historsiche verlies". Toch is het volgens waarnemers niet uitgesloten dat de SPD deel zal uitmaken van een grote coalitie met de CDU/CSU, de winnaar van de verkiezingen.

CDU/CSU is veruit de grootste partij, op basis van de exitpoll van omroep ZDF.

Twee publieke omroepen komen om 18.00 uur met exitpoll
Meteen na het sluiten van de stembussen komen de twee publieke nieuwszenders, ARD en ZDF, met een exitpoll. Voor een exitpoll wordt aan kiezers gevraagd op wie ze hebben gestemd wanneer ze het stembureau verlaten. Dat geeft een indruk van hoe het officiële resultaat eruit kan zien. De Duitse expitpolls hebben een goeie reputatie. In de loop van de avond maken ARD en ZDF prognoses op basis van de exitpolls in combinatie met de eerste resultaten.

100-jarige vrouw helpt mee in stembureau in Keulen
De 100-jarige Lydia Mörs-Plattes is vandaag vermoedelijk een van de oudste verkiezingsmedewerkers, melden Duitse media, waaronder BILD. "Democratie is niet vanzelfsprekend", zei Mörs-Plattes tegen het Duitse blad. De vrouw kreeg tijdens het werk bezoek van de burgemeester van Keulen. "U bent een echt rolmodel", zei de burgemeester tegen Mörs-Plattes. In totaal zijn in Duitsland op verkiezingsdag 650.000 medewerkers aan de slag.

Deze twee vrouwen brengen hun stem uit in de traditionele klederdracht van de regio rond het Zwarte Woud. Op hun hoofd dragen ze een "bollenhoed", met rode wollen pompoms. De foto werd genomen in het dorp Gutach, in de deelstaat Baden-Württemberg. Eerder zagen we ook beelden van Duitsers die in carnavalskleding naar de stembus trokken.

Opkomst veelal hoger dan vier jaar geleden
De opkomst is vanmiddag op veel plaatsen hoger dan bij de verkiezingen in 2021. Zo is de opkomst in de deelstaat Thüringen een stuk hoger dan op hetzelfde tijdstip vier jaar geleden. Daar heeft tot het middaguur 44,5 procent van de kiezers gestemd, tegenover 24,6 procent bij de vorige verkiezingen, meldt BILD.

Ook in Berlijn is de opkomst vooralsnog hoger. Rond het middaguur heeft zo'n 33 procent van de stemgerechtigden gestemd, tegenover 25,4 procent in 2021. In de deelstaat Saksen-Anhalt geldt dat voor 37,1 procent, bij de voorgaande verkiezingen was het aandeel 26,5 procent.

Daarnaast is het opkomstpercentage in Saksen (27,1 tegenover 25,9 procent in 2021), Bremen (31,4 tegenover 27,2 procent) en Nedersaksen (43 tegenover 36,6 procent) dit keer hoger. Elders, zoals in Hamburg, was de opkomst aan het einde van de ochtend juist lager dan vier jaar geleden.

Wanneer weten we meer over de uitslag?
De stembussen zijn nog tot 18.00 uur open. Rond die tijd wordt ook de eerste exitpoll verwacht. Die eerste cijfers zijn gebaseerd op waarnemers die mensen bij stembureaus hebben gevraagd wat ze hebben gestemd.

Dat is ook het startsein voor het tellen van de stemmen. De voorlopige uitslag wordt maandag verwacht. De definitieve uitslag kan nog enkele dagen op zich laten wachten.

Hoe gaan de coalitieonderhandelingen verlopen?
Het is nog wachten op de voorlopige uitslagen, maar er wordt ook al met een schuin oog naar de coalitieonderhandelingen gekeken. AfD lijkt de een-na-grootste partij te worden, maar geen van de andere partijen wil met de radicaal-rechtse beweging samenwerken.

Dat betekent dat de CDU van Friedrich Merz, die fier aan kop gaat in de peilingen, bij de formatie is aangewezen op de SPD van Olaf Scholz of Die Grünen als coalitiepartner. Mogelijk hebben de christendemocraten ze zelfs allebei nodig. Dat hangt af van het aantal kleinere partijen dat de kiesdrempel haalt.

We meldden het eerder al even, maar het is vandaag toegestaan om verkleed te stemmen. De Duitsers vieren namelijk ook carnaval. Deze man in de deelstaat Nedersaksen geeft het goede voorbeeld.

Duitsers mogen twee kruisjes op stemformulier zetten
In Duitsland gaat het allemaal net even wat anders dan hier. De Duitse kiezer mag namelijk twee stemmen uitbrengen. De eerste stem gaat naar een kandidaat in het betreffende kiesdistrict en de tweede stem gaat naar een partij. Aan de hand van de stemmen op partijen wordt de zetelverdeling in de Bondsdag vastgesteld.

Duitsers kunnen uit 29 partijen kiezen. Maar die halen lang niet allemaal de kiesdrempel van 5 procent van de stemmen. Waarschijnlijk komen er minstens vier en maximaal zeven partijen in de Bondsdag, het Duitse parlement.

Duitsland en Europa houden niet alleen AfD in de gaten, maar ook deze man: Friedrich Merz. Als we de peilingen mogen geloven, wordt zijn CDU/CSU de grootste partij. Merz brengt zijn stem uit in Arnsberg, een stad in de deelstaat Noordrijn-Westfalen.

Ook de stem van bondskanselier Olaf Scholz is binnen. De 66-jarige leider van de SPD heeft gestemd in Potsdam. Op basis van de peilingen is de kans klein dat Scholz na deze verkiezingen bondskanselier blijft.

Vijf aanhoudingen na demonstratie bij huis AfD-leider Weidel
Hoewel AfD onder een flink deel van de Duitsers populair is, roept de radicaal-rechtse partij ook veel weerstand op. Gisteren trokken zo'n 250 mensen naar het huis van partijleider Alice Weidel in Zwitserland om hun onvrede te uiten over de standpunten van AfD. Ook waren er honderden tegendemonstranten.

De politie pakte vijf mensen op, omdat ze bevelen negeerden en verboden voorwerpen bij zich hadden. Grote ongeregeldheden bleven ondanks de verhitte sfeer uit.

De laatste stand van de peilingen
Zoals gezegd stevent bondskanselier Scholz met zijn SPD af op een forse verkiezingsnederlaag. Dit is de top vier van de recentste peiling van persbureau Reuters:

CDU/CSU: 29,4 procent

AfD: 20,4 procent

SPD: 15,4 procent

Die Grünen: 13,0 procent

In Duitsland zien niet alle stemhokjes er hetzelfde uit. Op dit bureau op Norderney heb je zelfs in het stemhokje nog een eilandgevoel. Norderney is een van de Duitse Waddeneilanden en ligt een stukje ten oosten van onze 'tv-tas'.

Waarom zijn er nu verkiezingen?
De verkiezingen van vandaag zijn een gevolg van de val van de Duitse regering in november. Bondskanselier Olaf Scholz ontsloeg toen minister van Financiën Christian Lindner, die daarna met regeringspartij FDP uit de coalitie stapte. De crisis volgde op een wekenlange ruzie over de begroting voor 2025.

In december verloor de bondskanselier een vertrouwensstemming in het Duitse parlement. De stemming was een formaliteit, maar wel noodzakelijk om vervroegde verkiezingen te houden. In de peilingen is Scholz met zijn SPD overigens flink gezakt.

Wat is de connectie tussen Elon Musk en AfD?
De opkomst van AfD en Elon Musks bemoeienis met de Duitse politiek roepen veel vragen op bij onze lezers. Waarom ligt het zo gevoelig dat andere partijen niet met AfD willen samenwerken en wat is de connectie tussen Musk en de partij? Dit stuk beantwoordt al die vragen.

Bondspresident Frank-Walter Steinmeier van de SDP brengt op een basisschool in Berlijn zijn stem uit. Steinmeier is sinds 2017 bondspresident. Dat is vooral een ceremoniële functie, want de macht ligt bij de bondskanselier - op dit moment Olaf Scholz.

De stembussen zijn open
De verkiezingsdag in Duitsland is officieel van start gegaan, want de stembussen zijn geopend. De bijna 60 miljoen stemgerechtigde Duitsers hebben tot 18.00 uur de tijd om hun stem uit te brengen. Aan de hand van de uitslag wordt een regering geformeerd en een bondskanselier als regeringsleider uitgekozen.

De radicaal-rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) is al jaren in opmars. Verslaggever Ludo van Uden zoekt uit waarom. Hoe krijgt de partij steun? En hoe speelt AfD in op de angsten van Duitsers?

Duitse carnavalsvierders mogen verkleed en beschonken stemmen
Goed nieuws voor Duitsers die vandaag carnaval willen vieren en gaan stemmen: het is toegestaan om verkleed én onder invloed het stemhokje in te gaan. Medewerkers van stembureaus mogen alleen ingrijpen als iemands aanwezigheid "de orde in het stemlokaal verstoort of overlast veroorzaakt", zo staat in een handleiding.

Er zijn wel voorwaarden aan verbonden: als het gezicht van een kiezer niet herkenbaar is, kunnen personeelsleden de persoon vragen make-up of bepaalde kleren te verwijderen. Wie daaraan geen gehoor geeft, mag niet stemmen. Ook heel "zwaar beschonken" kiezers die de orde verstoren, mogen worden weggestuurd.

Radicaal-rechtse partij in de schijnwerpers: wat wil AfD?
Hoewel de CDU volgens de peilingen op koers ligt voor de winst, zijn alle ogen gericht op AfD. De radicaal-rechtse en eveneens populaire partij van Alice Weidel doet de laatste jaren veel stof opwaaien en wordt beschuldigd van rechts-extremisme en verwijzingen naar het nazisme.

Lees hier meer over de plannen van haar partij.

Duitsland kiest een nieuw parlement
Het is de dag van de Duitse verkiezingen! Onze oosterburen gaan naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen, nadat het kabinet van bondskanselier Olaf Scholz in november is gevallen. De christendemocratische CDU wordt waarschijnlijk de grootste, maar ook de radicaal-rechtse partij AfD groeit volgens de peilingen fors.

De stembussen gaan om 8.00 uur open en sluiten om 18.00 uur. In de avond volgen prognoses van de uitslag. De voorlopige uitslag wordt morgen verwacht.

Source: Nu.nl algemeen