Zou president Zelensky, bijna drie jaar nadat Russische troepen de tweede invasie van zijn land begonnen, een paardenhoofd in zijn bed gevonden hebben? De manier waarop de regering-Trump er een delfstoffendeal doorheen ramt, volgens Reuters zelfs dreigend met het uitzetten van de Starlink-satellieten (wat Musk ontkent), koppelt koloniale instincten aan maffiapraktijken. ‘It’s nothing personal, just business.’
Sommigen zien in de wijze waarop Amerika plotseling een veroordeling van ‘Russische agressie’ tegenwerkt in de G7 en de VN, Trumps infame beschuldiging aan het adres van Zelensky, en zijn overname van Poetins spreekpunten een (tot mislukken gedoemde) poging om een strategische doorbraak te forceren door Rusland los te weken van China. In werkelijkheid ontpopt Trump zich als Russische troefkaart in aloude Russische pogingen Amerika en Europa te splijten en een invloedssfeer te herstellen op het oude continent.
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De vraag is of die troefkaart genoeg zal zijn voor Poetin om via onderhandelingen te krijgen wat hem op het slagveld niet lukt: een geknakt Oekraïne, onder Russische invloed. Ik denk het niet, maar het hangt er natuurlijk ook van af hoe wij Europeanen reageren. Trumps liefde voor Poetin is niet nieuw, net zo min als zijn problemen met Zelensky, zijn grenzeloze ego, autoritaire instincten, en afkeer van de multilaterale wereldorde. Maar nu zit de turbomotor erop en is Trump omgeven door paladijnen die in elke zin vijf keer de Grote Leider eren, als ware het Noord-Korea.
Zo nemen we in korte tijd afscheid van Amerika als drager van een wereldorde, allianties, en een Europese veiligheidsordening waarin landen (na een halve eeuw communistische onderdrukking) hun eigen lot mogen bepalen. Alhoewel: korte tijd? De conclusie dat het ‘Europees onvermogen consequenties te trekken uit structurele veranderingen’ na de Koude Oorlog ons zou gaan opbreken, is niet tien, niet twintig maar dertig jaar oud.
Maar Trump gaat verder dan (gedeeltelijke) terugtrekking uit Europa door zijn flirt met Poetin en door Oekraïne de schuld te geven van Poetins agressieoorlog. Stevenen we daarmee af op een nieuwe deling van Europa, boven onze hoofden, of is dit veeleer Amerika’s morele implosie onder Trump en geen reflectie van strategische Amerikaanse belangen? Worden die gediend door het inruilen van rijke, moderne Europese bondgenoten voor een tanende, revanchistische macht?
Emoties daargelaten, het onderscheid tussen Trump en Amerika’s kernbelangen is belangrijk. De vis stinkt vanaf het hoofd. Zijn ministers spreken wél over het blijvende belang van allianties en de noodzaak tot een duurzaam akkoord in Oekraïne, tot ze zich hun blinde loyaliteit aan Trumps Woord herinneren. Zo getuigde buitenlandminister Marco Rubio in Saoedi-Arabië van de ‘ongelofelijke mogelijkheden van samenwerking met de Russen’ – om daarna de Europeanen te bellen en gerust te stellen. Daaronder bestaat een wereld van verblufte maar angstige Republikeinen die Oekraïne helemaal niet aan Poetin willen verkopen, om maar te zwijgen van de conservatieve denktanks en media die er openlijk stelling tegen nemen.
Poetins grootste succes in zijn mentale strijd tegen het Westen, aldus de Duitse defensie-expert Nico Lange, ‘is dat nationaal-conservatieven in westerse landen, die van oudsher sterk anticommunistisch en antisovjet waren, hem nu als bondgenoot zien, terwijl Poetin hen louter beschouwt als nuttige idioten’. Een vertoon daarvan was, Hitlergroeten inbegrepen, weer te zien tijdens een feestje dit weekend van radicale Trump-vereerders. Ook EU-leiders als Orbán en Fico doen mee, terwijl andere Europese populistische geestverwanten afhaken.
De rode draad door Trumps interne en externe optreden is extremisme, zoals nu de gevaarlijke zuivering van de top van de Amerikaanse krijgsmacht. Hij keert zich niet alleen tegen Oekraïense en Europese waarden en belangen, maar ook tegen Amerikaanse. De centrale vraag is niet of maar wanneer, en in welke mate, hij tegen grenzen gaat aanlopen. Ook de onze.
Europese politici doen er goed het hoofd koel en de ogen op de bal te houden. Het Europese ‘alleen op de wereld’-gevoel van misplaatst zelfmedelijden is onverdraaglijk en onverantwoord. Neem het advies ter harte van de Finse ex-premier Sanna Marin: ‘Europa moet ophouden met de gevaarlijke illusie dat het zwak is, en stoppen zich zo te gedragen.’ Ideeën en middelen genoeg en de eerste tekenen zijn positief. Dus ja, als wij willen houdt Oekraïne stand zonder Amerika.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant columns