Oekraïense militairen zijn in verwarring door Donald Trumps plannen om een einde te maken aan de oorlog. Drie jaar na de Russische invasie ziet het er somber uit voor hen. Maar sommigen denken anders over de Russen, ziet oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen.
Een paar gewonden strompelen een geblindeerd gebouwtje binnen in het frontgebied in Oost-Oekraïne. Dit is een kliniek voor de eerste stabilisatie van gewonde militairen. Bij aankomst moeten ze aanbellen. De medici doen niet zomaar open, uit angst voor Russische infiltratieteams.
Voron heeft een verbrand gezicht, Valentin granaatscherven in zijn been. De pantserwagen waarin ze zaten is door een drone aangevallen. Na hun behandeling willen ze wel praten over wat de Amerikaanse president Trump heeft gezegd over de toekomst van hun land.
Een vredesdeal waarbij bezet gebied in Russische handen blijft - iets waar Trump op aanstuurt - is hier vloeken in de kerk. "Ik wil zeker vrede, maar als het op die manier gebeurt, vechten wij militairen gewoon door, desnoods tegen onze hoogste commandanten", zegt Voron. "De wereld lijkt wel gek geworden", stelt Valentin. "Wat er ook wordt gezegd, wij vechten, anders vernietigt Rusland ons als natie."
De woorden van de militairen vinden weerklank in het enkele uren verder gelegen Kharkiv. "Als we nu stoppen, waarom hebben we dan al die mensen verloren?", zegt Alice Zhuravel, een twintiger, in een café in deze ijskoude stad. "Tot Poetin dood is, zal ik bovendien bang zijn dat ze gewoon weer proberen Kharkiv in te nemen."
Exact drie jaar geleden liep de aanval op deze tweede stad van het land uit op een debacle. Sindsdien komen hier vrijwel dagelijks raketten of exploderende drones neer.
De oorlog staat al drie jaar plannen in de weg, zoals die van Charkiv Artem (29) en zijn vrouw Bogdana (30), die samen in een restaurant zitten (zie de foto hieronder). Hij is commandant van een drone-unit en mocht even twee dagen zijn vrouw zien, die speciaal overkwam uit Kyiv. "Ik kwam hier vooral omdat we proberen kinderen te krijgen", lacht Bogdana. "Dat is onze manier om Poetins plan om ons weg te vagen te blokkeren."
Artem zegt: "Het is niet eenvoudig om deze oorlog op te lossen. Kan Trump de Russische mentaliteit veranderen? En vrede zonder veiligheidsgaranties is niet goed." Hij gelooft niet dat buitenlandse vredestroepen die garantie kunnen bieden. "Die troepen gaan toch niet daadwerkelijk vechten. En kunnen ze dit nieuwe type oorlog wel aan, een droneoorlog?"
Het stel houdt elkaar nog even vast, want zij moet zo de trein terug naar Kyiv halen. Hij gaat weer terug naar het front. "Ik bescherm gewoon Kharkiv, met de geopolitiek kan ik niet veel. Ik ga ervan uit dat de oorlog voorlopig niet stopt."
Toch is het hier in het oostelijke Kharkiv, dicht bij de grens met Rusland, niet moeilijk om mensen te vinden die anders in de oorlog staan en vooral een goede relatie met het grote buurland willen. Ze komen dan deels met het narratief dat ook Trump aanhoudt.
Anastasia, een vrouw die met een vriendin aan de wijn is, zegt: "Zelensky is een dictator. En welke toekomst hebben wij als deze oorlog doorgaat? We hebben zelf geen geld om het te betalen. Ik kies voor een slechte vrede. Ik ben heel erg moe van deze oorlog. De belastingen gaan omhoog, voedselprijzen ook. Kharkiv was een rijke stad. De Russen kwamen hier winkelen. Ik wil die tijd terug."
Haar gezin doet niet mee in de oorlog. Voor de zekerheid heeft ze haar zoon naar het buitenland gestuurd, net voordat hij 18 werd. Haar man (53) zit ook niet in het leger. Hij heeft een certificaat van invaliditeit. "Ja, voor betaald, dat gebeurt heel veel. Corruptie."
Niet willen vechten tegen Rusland is nog iets anders dan de Russen direct helpen. Op een andere locatie, die ze liever geheimhoudt, ontmoet ik Tatiana, die zich een separatist noemt. Ze vertelt dat ze in 2014 in Donetsk was toen Oekraïense separatisten en Russische milities de strijd aangingen met de Oekraïense overheid.
Ze laat foto's zien van zichzelf in uniform, met bekende separatisten. "Ik heb niet gevochten, maar gaf medische ondersteuning." Ze werd toen opgepakt door de Oekraïense geheime dienst en twee weken vastgezet. "Drie jaar geleden wilde ik dat de Russen naar Kharkiv kwamen, ik keek ernaar uit. Maar ja, ze kwamen helaas met te weinig troepen."
Ze vindt Kharkiv in de kern een Russische stad. "80 procent spreekt Russisch. Ik heb Russische vrienden, een Russische grootvader. En Russisch mag hier niet eens meer een officiële taal zijn."
Intussen heeft ze wel haar wijk, het zwaargehavende Saltivka, moeten ontvluchten vanwege Russische bommen. Haar appartement is verwoest. "Toch haat ik de Russen niet. Ja, dat is een paradox", zegt ze schouderophalend, alsof het vanzelfsprekend is. Net zoals ze er toch voor kiest om in dit deel van Oekraïne te wonen.
Ze leeft in een soort identiteitscrisis. "Ik ga naar Rusland verhuizen als Zelensky aan de macht blijft en we hier niet twee talen mogen spreken", beweert ze. Ze gelooft dat Poetin vrede wil, maar hoe ziet die eruit? "De helft van Oekraïne is voor Rusland en dan worden we een soort Noord- en Zuid-Korea, met Kharkiv in de gedemilitariseerde zone."
Dit zijn vergezichten die niets betekenen in de dagelijkse realiteit van het besneeuwde front, waar de granaten in de verte te horen zijn. De gevechten gaan door, maar veel Oekraïense militairen zijn in verwarring over waar de oorlog heen gaat.
In de verborgen kliniek ligt inmiddels weer een nieuwe patiënt op de behandeltafel met verband om zijn hoofd. Verpleegkundige Damir verlangt ook naar een einde van de oorlog. "Maar ik snap dat soldaten door willen vechten, zeker als ze uit bezet gebied komen. Ze verliezen anders hun huis, hun geboortegrond. Ik kom uit Kyiv. Maar dat oosten heroveren vraagt grote offers, jarenlang. En dat voor verbrande grond en ruïnes."
Dan gaat zijn telefoon. Een militair belt vanaf de eerste linie. De man wil zelf zijn eigen kies trekken. "Niet doen!", roept Damir, en hij kijkt zijn bezoek hoofdschuddend aan. "Dat doe ik ook nog, telefonisch advies. Ze hebben Starlink (het satellietsysteem van Elon Musks SpaceX dat toegang geeft tot snel internet, red.) hier verderop in de loopgraven."
Tatiana is niet de echte naam van de geïnterviewde. We hebben op haar verzoek een andere naam gebruikt omdat ze bang is voor haar veiligheid. De echte naam is bekend bij de redactie.
Source: Nu.nl algemeen