Donkere wolken pakken zich samen voor een volgende pandemie. Alleen staan burgers er dan misschien alleen voor.
Het was niet meer dan een opmerking tussendoor. Zó ontmanteld is de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC op het moment, dat het onzeker is of men het wel op tijd opmerkt als de vogelgriep vandaag zou overspringen op de mens.
De spreker was een Nederlandse medicus die werkt bij de CDC en hij had meer aan zijn hoofd dan vogelgriep alleen: bezuinigingen, ontslagen, een storm van maatregelen om de CDC te vrijwaren van alles wat de nieuwe Amerikaanse regering ‘woke’ vindt. Maar minder groot was zijn zorg er niet om, zei hij in gesprek met de Volkskrant.
De vogelgriep, type H5N1, kwam drie jaar geleden aan in Amerika en verspreidde zich vervolgens razendsnel over het hele continent. Vorig jaar maart dook het virus ineens op in koeien, die er dikke, gelige melk van krijgen, vol virus. Via uiers, handen, machines en kleding begon het zich van boerderij naar boerderij te verspreiden. Gaandeweg werden ook steeds meer mensen ziek: 68 tot dusver. Vorige maand meldden de VS zijn eerste dode. Wereldwijd zijn het er al 466.
Klaar om van mens tot mens te gaan is het virus nog niet. Maar, zo waarschuwen virologen eenstemmig, dat kan elk moment gebeuren. Vogelgriep is immers maar vijf mutaties verwijderd van een volwaardige mensengriep, bleek jaren geleden al uit een spraakmakend Rotterdams experiment, waarbij onderzoekers de vogelgriep geleidelijk ‘opvoerden’ door hem van fret naar fret te laten gaan.
Veel te gevaarlijk, foeterden critici destijds: nooit meer dit soort experimenten. Dus doet het vogelgriepvirus het nu zelf. Het gaat van koe naar koe, met hier en daar uitstapjes naar andere diersoorten, waaronder de mens. Totdat het op een dag wellicht op de juiste combinatie van mutaties stuit, en een nieuwe mensengriep een feit is.
Eerdere pandemieën uit 1918, 1957, 1968 en 2009 laten zien hoe snel het vervolgens kan gaan. Ongeremd stormt zo’n virus de wereld over. Misschien valt de ziekte mee, zoals in 2009. Maar het kan ook tegenzitten. De Spaanse griep van 1918 doodde vijftig miljoen mensen, terwijl er destijds vijf keer minder mensen op aarde woonden.
Bovendien staat griep erom bekend dat zij niet alleen gevaarlijk is voor ouderen en baby’s. De Spaanse griep doodde ook opvallend veel tieners en twintigers. Dat kan dus weer uitdraaien op lockdowns, als er scholieren beginnen te overlijden. Met noodvaccins zal men proberen de schade te beperken. Maar uiteindelijk zullen we moeten wachten, naar schatting enkele maanden, tot een passend vaccin beschikbaar is om de scherpste kantjes van de pandemie af te halen.
Het vreemde is: we zijn vandaag misschien sléchter voorbereid, in plaats van beter. Van de weeromstuit is Donald Trump uit de WHO gestapt. Testen van mensen en dieren gebeurt maar matig. Lokale instanties die nieuwe ziekten moeten opsporen, zijn ontmanteld of onderbemand. In Europa kunnen delen van de samenleving geen viroloog of epidemioloog meer zien. De algehele sfeer is: lockdowns, dat nooit meer.
Zo dansen we op de vulkaan, in zelfverkozen onwetendheid. Niks aan de hand, de grond houdt het nog wel, en we stampen nog eens hard. Maar stil eens? Je kunt het gerommel horen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns