Fotograaf Marcel van den Bergh, die van het vastleggen van het dagelijks leven in Nederland zijn levenswerk heeft gemaakt, maakt ook al 35 jaar foto’s van carnaval. Bij toeval stuitte hij op een atypisch carnavalsfeest in het Limburgse Grubbenvorst.
Door Robert Giebels
Fotografie Marcel van den Bergh
‘Nobody’s going to stop us’, klinkt de verveelde stem van Donald Trump over een dorpsplein in Noord-Limburg. ‘We will take over Grubbenvorst.’
Het is ‘Gekke Maondaag’ in het plaatsje aan de Maas. Een troepje soldaten in Nederlandse WOII-uniformen belooft de voor het voormalige stadhuis verzamelde bevolking te voorkomen dat Trump – overeenkomstig het Gekke Maondaag-thema ‘Griép dien kans!’ – eerst de Maas omdoopt tot de Golf van Grub, alvorens er naar olie te boren. ‘Presenteerrrr geweer!’
Fotograaf Marcel van den Bergh heeft van het vastleggen van het dagelijks leven in Nederland zijn levenswerk gemaakt, en dus fotografeert hij ook al 35 jaar het carnaval. Maar deze Limburgse traditie, altijd twee weken voor het ‘echte’ carnaval, was hem onbekend. ‘In Grubbenvorst jagen ze de zes carnavalsdagen er in één dag doorheen: Gekke Maondaag. Als het over twee weken carnaval is in de rest van Nederland, is het hier stil.’
De traditie, compleet met drukke optochten met praalwagens, prinsen met pauwenveren en uitpuilende kroegen bestaat alleen in Grubbenvorst en de twee nabijgelegen dorpen Lottum en Velden – noem het daar trouwens geen ‘carnaval’, want Gekke Maondaag is met niets te vergelijken. Rond 1800 zou het zijn ontstaan om de behoefte van boerenknechten aan een jaarlijks feest te vervullen.
Van den Bergh stuitte bij toeval (‘Gaan ze daar nú al carnaval vieren?’) op het feest in Grubbenvorst. ‘Ik ging me erin verdiepen en toen bleek het echt wel serieus te zijn.’ Zo kreeg een thema dat de fotograaf al 35 jaar volgt, toch weer een nieuwe draai.
Het dagelijks leven in Nederland is deels een jaarlijkse herhaling van zetten. Wie dat jaar in jaar uit in beeld brengt, vraagt zich wel eens af: heb ik nog een frisse blik? ‘Ik doe ook al 35 jaar de strijd om de eerste natuurschaatsbaan, extreem warm weer, Pasen, de eerste koeien in de wei.’
In elke volgende keer schuilt de uitdaging. ‘Omdat alles zich herhaalt, moet ik steeds beter zoeken naar het ongewone om het platgetreden pad te vermijden. Gelukkig word ik elke keer verrast door iets nieuws, door iets dat toch weer een diepere laag heeft. Zo ging het ook met Gekke Maondaag in Grubbenvorst.’
De frituurpan is een constante inspiratiebron voor de makers van (vooral Brabantse) carnavalshits, ook dit jaar weer. ‘De snackbarpolonaise‘ of ‘Un lekker delleke’: wie bedénkt die nummers?
Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van zijn non-fictieboek Carnaval. Een levensverhaal: tien dilemma’s voor de protestant opgevoede schrijver Jan van Mersbergen (51) over het naderende volksfeest. ‘Het is absoluut noodzakelijk om je totaal over te geven.’
Source: Volkskrant