Terwijl de Amerikaanse vicepresident JD Vance in München ongevraagd een giftige bijdrage leverde aan het Europese migratiedebat, zou links de kans moeten grijpen te vertellen hoe hard dit vergrijzende werelddeel ze nodig heeft.
Voor veel kiezers is migratie het bewijs dat links faalt. Niet omdat links geen ideeën heeft, maar omdat het geen overtuigend verhaal vertelt. Een nieuw links migratiebeleid betekent uiteraard niet Wilders napraten – het is juist de kans om progressieve politiek opnieuw vorm te geven.
Afgelopen november publiceerde Jesse Frederik een artikel op De Correspondent waarom links de verkiezingen blijft verliezen. Zijn betoog is duidelijk: links denkt dat kiezers hen niet begrijpen en dat zij ‘overtuigd’ moeten worden. Uit onderzoeken blijkt echter dat kiezers links wel begrijpen, maar er simpelweg niet enthousiast van worden. Volgens Frederik is migratie hiervan het duidelijkste voorbeeld: links komt op dit thema onduidelijk en stuurloos over.
Over de auteur
Zeno Gorgels is politicoloog en adviseur sociaal domein.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Frederik haalt de wetenschapper Alexander Kustov aan, die stelt dat de meeste mensen ‘altruïstische nationalisten’ zijn: zij willen vooral dat migranten meer brengen, in plaats van halen. Rechts speelt hierop in door migranten als ‘profiteurs’ te framen, waardoor links defensief blijft en vooral morele argumenten gebruikt, zoals de plicht om vluchtelingen te helpen. Dat is op zich geen zwakte, maar het overtuigt kiezers onvoldoende.
Derhalve was de reactie van Noortje Thijssen van GL-PvdA op Frederiks betoog teleurstellend. Thijssen erkent dat links een scherper ideologisch debat moet voeren, maar vindt dat links zich beter kan focussen op sociaaleconomische kwesties, omdat ingaan op het migratievraagstuk ‘een beweging naar het midden zou zijn’. Daarmee gaat zij echter voorbij aan de argumenten van mensen als Frederik en GL-PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop: links moet niet minder over migratie praten, maar er juist een helder en overtuigend verhaal over ontwikkelen.
Migratie kan het voorbeeld zijn van een nieuw links geluid: met sterke framing, meer focus op concrete oplossingen en minder op cultuur, maar meer sociaaleconomisch. In dit verhaal is het belangrijk te erkennen dat er een humanitair ideaal is, zoals vastgelegd en door Nederland onderschreven in mensenrechtenverdragen, maar dat het migratiesysteem tegelijk ook structurele problemen kent.
Naast oorlogsvluchtelingen, waarbij die uit Syrië en Somalië Europa relatief vaker bereiken dan die uit conflictgebieden als Congo of Myanmar, zijn er ook economische vluchtelingen. Zij verlaten hun land vanwege – zoals migratieonderzoeker Hein de Haas stelt – extreme welvaartsverschillen. Hierdoor ontstaat wat auteur en migratie-expert Ruud Koopmans een ‘asielloterij’ noemt: een systeem waarin niet de meest kwetsbaren, maar degenen met de meeste middelen en doorzettingsvermogen, vaak jonge mannen, Europa bereiken.
Intussen stierven sinds 2014 minstens 25 duizend mensen in de Middellandse Zee; en daar komen de velen bij die omkwamen op andere migratie- en vluchtroutes. Dat onderstreept de urgentie dat links uit humanitaire overwegingen moet opkomen voor veilige, geordende migratieroutes, gecombineerd met betere internationale samenwerking en gekoppeld aan investeringen in de herkomstlanden.
Eenmaal in Europa, bijvoorbeeld in Nederland, leidt gebrekkig lokaal beleid tot problemen voor zowel migranten als inwoners van kwetsbare wijken. De eersten belanden vaak in laagbetaalde, onzekere banen of vinden geen legaal werk. Rechts misbruikt dankbaar de werk- en dakloosheid van migranten om ze aan te wijzen als schuldigen, terwijl falend overheidsbeleid en werkgeverschap de oorzaak zijn.
Links doet er goed aan migratie niet langer als een lastige bijzaak zien, maar als een oplossing, waarbij migranten direct maatschappelijk kunnen bijdragen. Dit vraagt om betere regulering en erkenning van de economische voordelen: migranten vervullen cruciale vacatures in zorg, techniek en landbouw. Linkse partijen, zoals de SP en GL-PvdA, erkennen dit, maar zijn nog terughoudend.
Frederik noemt Canada als een voorbeeld: een land dat veel migranten opneemt via gecontroleerde kanalen zoals VN-hervestiging en een puntensysteem voor arbeidsmigratie. Dit model is niet perfect, maar biedt wel meer duidelijkheid, waardoor migranten makkelijker integreren in de economie en samenleving. Een nieuw links migratiebeleid zou dit moeten combineren door investeringen in volkshuisvesting, publieke voorzieningen en bestaanszekerheid, gekoppeld aan een progressieve visie op internationale samenwerking en integratie.
Daarbij hoort ook een eerlijke dialoog met de samenleving: veel van de ‘woede’ komt doordat kiezers een gebrek aan controle en inspraak ervaren. Rechts speelt in op die onrust, zonder oplossingen te bieden. Links migratiebeleid kan het voorbeeld zijn van een nieuwe, democratischer politiek, waarin kiezers actief worden betrokken via burgerberaden, preferenda en experimenten met
regionale migratiequota. Zo laat links zien dat het de zorgen van kiezers serieus neemt en kan de oorverdovende stilte vanuit de oppositie worden doorbroken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant