Aan het eind van de veiligheidsconferentie in München sprak scheidend voorzitter Christoph Heusgen zijn bezorgdheid uit over de trans-Atlantische samenwerking. Bij het afscheid van de Duitse diplomaat volgden daarna ook tranen, die de hele wereld overgingen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Op de slotdag van de veiligheidsconferentie in München kon de Duitse diplomaat Christoph Heusgen het niet meer droog houden. ‘Laat me afronden’, zo zei de voorzitter van de top tijdens zijn laatste toespraak van het weekend. ‘Nu wordt het moeilijk...’ Nog voor hij zijn zin kon afmaken, barstte Heusgen in tranen uit.
Beelden van zijn tranen werden prompt veelvuldig gedeeld op sociale media, vaak met de suggestie dat de Amerikaanse vicepresident JD Vance daartoe aanleiding had gegeven. Enkele dagen eerder had Vance zijn Europese toehoorders op de top verbouwereerd achtergelaten, nadat hij fel van leer was getrokken tegen wat hij zag als de beknotting van de vrijheid van meningsuiting op het continent en de weigering om naar zorgen van kiezers over migratie te luisteren.
Twitter bericht wordt geladen...
Hoewel de woorden van Vance ook bij Heusgen hard aankwamen - na afloop van de top sprak hij over een ‘Europese nachtmerrie’ - zag hij zich maandag gedwongen te laten weten dat hij niet daardoor overmand was geraakt met emoties. Na drie jaar als voorzitter van de veiligheidstop, waar leiders van over de hele wereld op af komen, houdt de Duitse topdiplomaat het voor gezien. Hij wordt opgevolgd door voormalig Navo-chef Jens Stoltenberg.
‘Ik was diep geraakt door het warme afscheid dat ik ontving van het hele team en van zoveel vrienden na mijn laatste conferentie als voorzitter’, schreef hij op X. ‘Er circuleert een video op het internet die de scène van mijn vertrek uit zijn context haalt. Helaas laat dit opnieuw zien hoe de mechanismen van desinformatie werken.’
Het was in ieder geval niet de eerste keer tijdens zijn voorzitterschap dat Heusgen het niet droog kon houden. Vorig jaar gebeurde dat ook toen hij een optreden aankondigde ter ere van slachtoffers van onder meer natuurrampen.
Het vertrek van de 70-jarige Heusgen betekent het voorlopige sluitstuk van een lange diplomatieke carrière. Die begon begin jaren tachtig, toen nog namens West-Duitsland. De uit het West-Duitse Neuss afkomstige zoon van apothekers en hartstochtelijk fan van voetbalclub Bayern München werd onder meer uitgezonden naar Chicago en Parijs. Na de Duitse eenwording hield hij zich vanuit zijn thuisland bezig met de Europese samenwerking. Bovendien diende hij acht jaar als hoge beleidsmedewerker van EU-buitenlandcoördinator Javier Solana, voor wie hij zich onder meer stortte op veiligheidsbeleid.
Zijn rijke ervaring leverde Heusgen in 2005 de positie op van belangrijkste buitenlandadviseur van de kersverse bondskanselier Angela Merkel. Twaalf jaar lang zou hij niet van haar zijde wijken - de langstzittende persoon ooit in die functie - waarbij ze te stellen kregen met de vluchtelingencrisis en het begin van de oorlog in Oekraïne. Naar verluidt zou hij zich hebben uitgesproken tegen Nord Stream 2, de onderzeese gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland.
Met zijn vertrek in 2017 naar New York als VN-ambassadeur, stapte Heusgen uit de schaduw en kwam hij zelf meer in de spotlights te staan. Zo beschuldigde hij Rusland en China ervan het leveren van humanitaire hulp aan Syrië te dwarsbomen en toonde hij zich kritisch op het Kremlin toen oppositieleider Aleksej Navalny in 2020 vergiftigd werd. ‘Het is maar goed dat we van je af zijn’, zei een Chinese VN-vertegenwoordiger kort voor het einde van het Duitse lidmaatschap van de VN-Veiligheidsraad in 2020.
‘Ik zag het als mijn plicht om op te komen voor het internationaal recht van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat’, zo zei hij bij zijn vertrek in 2021 tegen Der Spiegel. ‘Vooral in het licht van de Duitse geschiedenis.’ In datzelfde interview stelt hij dat de term ‘het Westen’ voor hem geen betekenis meer heeft. ‘In mijn optiek is er vandaag de dag geen sprake meer van een conflict tussen het Westen en het Oosten, maar van een strijd tussen staten die zich houden aan een op regels gebaseerde internationale orde [...] en die dat niet doen.’
Toch ontkwam Heusgen er niet aan dat de focus van de veiligheidstop in München, waar hij sinds 2022 de voorzittershamer in handen heeft, grotendeels op het Westen kwam te liggen - en dan met name de ogenschijnlijke kloof tussen de Verenigde Staten en Europa. ‘We moeten vrezen dat onze gemeenschappelijke waarden niet meer zo gemeenschappelijk zijn als voorheen’, toonde hij zich somber.
Maar terwijl er genoeg reden was tot zorg, had de top volgens Heugsen ook iets glashelder gemaakt: ‘De Verenigde Staten onder Trump leven op een andere planeet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant