Amerikaanse en Russische delegaties komen dinsdag in de Saoedische hoofdstad Riyad bijeen voor gesprekken over de situatie in Oekraïne. De gesprekken zijn volgens de Verenigde Staten verkennend en dienen niet te worden gezien als "echte" vredesonderhandelingen.
De Russische president Vladimir Poetin en de Amerikaanse president Donald Trump spraken elkaar vorige week telefonisch. Ze besloten daarbij "onmiddellijk" onderhandelingen te starten over het beëindigen van de oorlog.
De gesprekken van dinsdag zijn verkennend, vertelt de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Europa en Oekraïne zijn niet welkom bij de eerste gesprekken tussen de Verenigde Staten en Rusland.
"Zodra er echte onderhandelingen zijn, moet Oekraïne worden betrokken omdat het binnengevallen is", zei Rubio zondag tegen de Amerikaanse nieuwszender CBS. "En de Europeanen moeten dan ook betrokken worden, omdat zij ook aan de oorlogsinspanningen hebben bijgedragen."
VS-gezant Keith Kellogg benadrukte op de veiligheidsconferentie in München dat Europese landen niet worden betrokken bij gesprekken met Rusland en Oekraïne over vrede. Dit werd later dus afgezwakt door Rubio. De Verenigde Staten willen Europa tóch bij de vredesonderhandelingen betrekken, maar pas bij de "daadwerkelijke" vredesonderhandelingen.
Volgens het Kremlin ligt de nadruk van het overleg op het herstellen van de Russisch-Amerikaanse betrekkingen. De woordvoerder zegt dat er ook voorbereidingen worden getroffen voor mogelijke onderhandelingen over de oorlog in Oekraïne.
De Amerikaanse delegatie in Riyad bestaat uit Rubio, nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz en Steve Witkoff, speciaal gezant voor het Midden-Oosten. Rusland stuurt minister van Buitenlandse Zaken Sergey Lavrov en topadviseur Yuri Ushakov naar Saoedi-Arabië.
De Kremlin-woordvoerder weigerde te reageren op de vraag of Poetin en Trump elkaar later deze maand in Saoedi-Arabië zullen ontmoeten. Trump zei bijna een week geleden dat hij Poetin mogelijk in Saoedi-Arabië treft. Hij noemde geen datum, maar zei afgelopen weekend dat de ontmoeting "heel snel" kan plaatsvinden. Het overleg in Saoedi-Arabië van dinsdag moet bovendien de weg vrijmaken voor een ontmoeting tussen de twee leiders.
In reactie op de gesprekken tussen de Verenigde Staten en Rusland organiseerde de Franse president Emmanuel Macron maandag een spoedberaad in Parijs voor een select gezelschap. Een van de gespreksonderwerpen was het opzetten van een Europese vredesmacht.
Premier Dick Schoof mocht namens Nederland aanschuiven. Daarnaast waren regeringsleiders van Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Polen, Spanje en Denemarken erbij. Ook NAVO-baas Mark Rutte, Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen en voorzitter van de EU-leiders António Costa waren aanwezig.
"Over de details moet nog worden besloten, maar de inzet is duidelijk", concludeert Rutte na afloop. Hij stelt dat Europa bereid is "het voortouw te nemen bij het bieden van veiligheidsgaranties voor Oekraïne."
Duitsland en het Verenigd Koninkrijk willen (onder bepaalde voorwaarden) wel militairen naar Oekraïne sturen. Polen herhaalde dat het land dat niet wil doen. Wat dat betreft zijn er dus geen concrete besluiten genomen. Daar was het volgens Schoof - vanwege het kleine gezelschap - ook niet het juiste moment voor.