Gaza-oorlog Volgens het akkoord tussen Israël en Hamas hadden onderhandelingen over de tweede fase twee weken geleden moeten beginnen. Het risico bestaat dat de Israëlische premier Netanyahu tijd rekt terwijl meer gijzelaars vrijkomen.
Het bestand tussen Israël en Hamas bevindt zich opnieuw in een precaire fase. Maandag stelde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu dat noch Hamas, noch de Palestijnse Autoriteit Gaza zal besturen, en dat hij gecommitteerd is aan het „plan” van de Amerikaanse president Donald Trump om de Gazastrook om te bouwen tot een „Rivièra”. De Palestijnen uit Gaza moeten volgens dat plan vertrekken naar omliggende landen. Dat voorstel zou neerkomen op een Amerikaanse bezetting en een etnische zuivering.
Trumps uitspraken leidden internationaal tot ophef en zetten het bestand verder onder druk, maar werden lovend ontvangen door rechtse Israëlische politici. De Israëlische minister van Defensie Israel Katz heeft het leger al opgedragen voorbereidingen te treffen om het „vertrek” van Palestijnen uit Gaza te bevorderen.
Afgelopen weekend ontving Israël bovendien een levering zware MK-84-bommen van de Amerikanen, nadat Trump het besluit terugdraaide van de voormalige president Joe Biden om een levering tegen te houden. Bidens besluit volgde op Israëls invasie van Rafah in Zuid-Gaza in mei vorig jaar. Ondanks deze zet heeft Biden met constante wapenleveranties van onder meer dit type bom Israëls oorlogsvoering in Gaza gefaciliteerd.
Hoewel het akkoord geen afspraken bevat over het bestuur van Hamas in Gaza, zeggen zowel de regering-Trump als Israëlische leiders nu opnieuw dat het voortbestaan van Hamas onacceptabel is. Volgens veel analisten wil Netanyahu geen vervolg van het bestand, maar een voortzetting van de oorlog. Het risico bestaat dat Netanyahu de onderhandelingen over fase twee zo lang mogelijk rekt, terwijl ondertussen de resterende gijzelaars en gevangenen uit de eerste fase vrijkomen.
Israëlische functionarissen hebben zich ook kritisch uitgelaten over Netanyahu, die volgens hen de onderhandelingen over fase twee uitstelde door eerder een delegatie naar de Qatarese hoofdstad Doha te vertragen. Volgens het akkoord, dat op 19 januari in werking trad, hadden de onderhandelingen over de tweede fase twee weken geleden moeten beginnen. Maar die indirecte besprekingen zijn tot dusver uitgesteld.
Hoewel de details van de tweede fase onderwerp zijn van de onderhandelingen, zal Israël zich in ieder geval volledig moeten terugtrekken uit Gaza, in ruil voor de vrijlating van de resterende levende gijzelaars en gevangenen. De derde en laatste fase van het bestand moet bestaan uit een plan voor de wederopbouw van Gaza.
Sinds vorige week woensdag is een delegatie van Hamas in de Egyptische hoofdstad Caïro voor besprekingen over de voortzetting van het bestand. Op zondag meldde het kantoor van Netanyahu dat een Israëlische delegatie maandag naar Caïro zou afreizen.
Het Israëlische veiligheidskabinet komt maandagavond bijeen om over het bestand te spreken, pas daarna zullen naar verluidt onderhandelingen starten over fase twee. Volgens de Israëlische zender Channel 12 vertrekt de Israëlische delegatie naar Caïro met een beperkt mandaat, en hangt hun bevoegdheid om het vervolg van het bestand in fases twee en drie te bespreken af van de goedkeuring van het kabinet.
Vorige week leek het bestand op instorten te staan. In reactie op Israëlische schendingen van het staakt-het-vuren dreigde Hamas vorige week geen gijzelaars meer vrij te laten. Anonieme Israëlische functionarissen en onderhandelaars zeiden tegen The New York Times dat Israël inderdaad niet de afgesproken hoeveelheid humanitaire hulp, zoals voedsel, tenten en mobiele woningen, heeft geleverd. Op de beschuldiging van Hamas volgde dreigende taal van Trump en Israëlische leiders, die zeiden de oorlog in Gaza weer te hervatten.
Afgelopen zaterdag vond echter alsnog een ruil plaats van gijzelaars en gevangenen, nadat Hamas liet weten de vrijlating alsnog door te zetten. Deze keer ging het om drie Israëliërs uit Gaza en 369 Palestijnen uit Israëlische gevangenissen. In Israël is de publieke opinie volgens peilingen overwegend voor een voortzetting van het bestand in fase twee, en zijn er nog steeds protesten voor de vrijlating van alle gijzelaars en gevangenen in Gaza.
Daags voor het wankele bestand tussen Israël en Hezbollah in Zuid-Libanon zou aflopen, heeft Israël maandag – tot verontwaardiging van de Libanese regering en Hezbollah – aangekondigd dat het vijf strategische plaatsen in Zuid-Libanon dichtbij de Israëlische grens niet zal ontruimen.
Volgens de afspraken met de Libanese regering en Hezbollah moest het Israëlische leger zich uiterlijk dinsdag 18 februari volledig terugtrekken uit Zuid-Libanon. Een legerwoordvoerder verklaarde echter dat de langere aanwezigheid op de vijf locaties nodig is in verband met de veiligheid van Israëlische burgers.
In Libanon is verbolgen gereageerd. „De Israëlische vijand is ons vertrouwen niet waard”, oordeelde president Joseph Aoun. Hezbollah-leider Naim Qassem herhaalde dat zijn organisatie de volledige terugtrekking van de Israëlische militairen eist, conform de afspraken van het bestand.
Israël betoogt echter dat de Libanese regering en Hezbollah zich evenmin aan het bestand hebben gehouden. Nog steeds zouden er bewapende Hezbollah-leden actief zijn in dorpen ten zuiden van de rivier de Litani, terwijl het Libanese leger had beloofd die hele zone in samenwerking met VN-vredesmacht Unifil onder zijn hoede te nemen.
Israël en Hezbollah zijn sinds 7 oktober 2023 met elkaar in conflict omdat Hezbollah toen uit solidariteit met Hamas en de Palestijnen raketten begon af te schieten op doelen in Noord-Israël. Op zijn beurt voerde Israël verwoestende vergeldingsaanvallen uit. In de herfst van 2024 escaleerde hun conflict tot een volledige oorlog, toen Israël onder meer zware bombardementen op Zuid-Libanon uitvoerde, met grondtroepen Zuid-Libanon binnenviel en Hezbollah zware klappen toebracht. Op 27 november ondertekenden de partijen een bestand voor twee maanden, dat in een later stadium tot 18 februari werd verlengd.
Hoe wankel de situatie in Zuid-Libanon is, werd deze maandag onderstreept toen Israël een raketaanval uitvoerde op een auto in de stad Sidon. Daarbij werd Mohammed Shaheen gedood, volgens Israël het hoofd van de Hamas-operaties in Libanon.
Source: NRC