De VS, Europa, Rusland en Oekraïne maken zich op voor gesprekken over de beëindiging van de oorlog in Oekraïne. Amerikaanse en Russische delegaties komen bijeen in Saoedi-Arabië en Europese leiders houden maandag een spoedtop in Parijs.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De snelle diplomatieke ontwikkelingen van de afgelopen dagen vormen een contrast met de afgelopen jaren, waarin onderhandelingen onmogelijk leken. Maar tegelijk groeit de vrees in Europa en Oekraïne dat de Amerikaanse president Donald Trump in zijn haast om de oorlog te beëindigen genoegen zal nemen met een akkoord dat gunstig is voor Rusland.
Die vrees wordt aangewakkerd door de afwezigheid van Europese en Oekraïense delegaties aan de onderhandelingstafel de komende dagen in Saoedi-Arabië. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio komt maandag aan in de Saoedische hoofdstad Riyad voor overleg met een Russische delegatie waarvan de samenstelling nog onbekend is. De besprekingen beginnen volgens de Russische krant Kommersant dinsdag al.
Rubio leidt een zware Amerikaanse delegatie, het zoveelste teken dat het Trump ernst is om de oorlog te beëindigen die eind deze maand zijn vierde jaar ingaat. Ook nationaal veiligheidsadviseur Mike Waltz en Trumps gezant voor het Midden-Oosten Steve Witkoff worden maandag in Riyad verwacht.
Lang was onduidelijk wie de Russische delegatie zal leiden. Rubio sprak zaterdag met zijn Russische collega Sergej Lavrov, maar Moskou maakte toen niet bekend dat Lavrov ook de Russische delegatie zou aanvoeren. Pas maandag deelde het Kremlin mee dat Lavrov afreist naar Ryad. Het is het hoogste overleg in jaren tussen Washington en Moskou.
Rubio probeerde de hoge verwachtingen van Amerikaanse kant, in het bijzonder van Trump, over de besprekingen enigszins te temperen. Trump zei tijdens de verkiezingscampagne de bloedige oorlog binnen een dag te zullen beëindigen. Die verwachting heeft hij niet waargemaakt. Maar hij is er wel in geslaagd om een gesprek op gang te brengen met Moskou op een moment dat vredesbesprekingen ver weg en zelfs onhaalbaar leken.
‘De komende paar weken en dagen zullen bepalen of het serieus is of niet’, zei hij, verwijzend naar het telefoongesprek onlangs tussen Trump en Poetin. ‘Uiteindelijk maakt één telefoontje geen vrede. Eén telefoontje lost een oorlog die zo complex is als deze niet op.’
Aan de vooravond van de Amerikaans-Russische besprekingen komen diverse Europese leiders maandagmiddag bijeen op initiatief van de Franse president Emmanuel Macron. Behalve de Oekraïne-oorlog en het overleg in Ryad zullen Macron en de leiders van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland, Italië, Polen, Spanje, Denemarken, de Navo en de EU zich ook buigen over de veranderde houding van de VS tegenover Europa.
Met name de kritische uitspraken van vicepresident JD Vance, die onder andere de massa-immigratie in Europa hekelde, en die van defensieminister Pete Hegseth zullen onderwerp van gesprek zijn. Hegseth zette kwaad bloed met zijn waarschuwing dat Oekraïne er rekening mee moet houden dat het de door Rusland bezette gebieden niet terugkrijgt.
De Europese leiders zullen zich verder buigen over de bijdrage van Europa aan een eventueel Oekraïne-akkoord, zoals de levering van troepen om de vrede te helpen bewaren. Als een van de eerste Europese leiders zei de Britse premier Keir Starmer bereid te zijn militairen naar Oekraïne te sturen om de veiligheid van het land te garanderen als er een vredesakkoord is.
‘Het einde van deze oorlog kan als die eenmaal komt niet slechts een tijdelijke pauze zijn voordat Poetin opnieuw aanvalt’, aldus Starmer. Op het spoedberaad zal moeten blijken of ook andere landen bereid zijn zover te gaan. De top moet Europese eenheid uitstralen, maar de uitnodiging van Macron aan slechts zeven landen heeft geleid tot ontevredenheid in de landen die niet zijn uitgenodigd.
De Luxemburgse premier Luc Frieden zei dat een EU-top beter was geweest om tot ‘een gezamenlijke visie’ te komen. De Sloveense president Nataša Pirc Musar vond dat met het uitnodigen van een kleine groep landen een ‘verkeerde boodschap’ werd afgegeven. Hongarije, dat de verkiezing van Trump toejuichte, noemt de top een vergadering van Europese leiders die ‘pro-oorlog en anti-Trump’ zijn.
‘Ze vergaderen over hoe ze een vredesovereenkomst in Oekraïne kunnen dwarsbomen’, meende minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó. Ook Lavrov liet zich maandag in die bewoordingen uit. Volgens de minister is het ontbreken van Europese landen aan de onderhandelingstafel in Ryad logisch, omdat Europa in zijn ogen de oorlog alleen maar wil laten voortduren.
Rubio probeerde de pijn in Europa en in Oekraïne op dit punt te verzachten door te benadrukken dat zij op een gegeven moment bij de onderhandelingen zullen worden betrokken. ‘Als het echte onderhandelingen zijn, zal Oekraïne erbij betrokken moeten worden, omdat zij het land zijn dat is binnengevallen’, aldus de minister. ‘En de Europeanen zullen erbij betrokken moeten worden omdat ook zij sancties hebben opgelegd aan Poetin en Rusland, en zij hebben bijgedragen aan deze inspanningen met betrekking tot de oorlog.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant