Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
Meerdere EU-landen hebben kritisch gereageerd op het spoedoverleg dat vandaag in Parijs gehouden wordt. De Franse president Emmanuel Macron nodigde zeven EU-leiders uit, tot onvrede van sommige ongenodigden. Zo zei de Sloveense president Nataša Pirc Musar dat de selectieve gastenlijst ‘de verkeerde boodschap’ afgeeft over de eensgezindheid binnen Europa.
Macron nodigde Duitsland, Nederland, Italië, Spanje, Denemarken, Polen en het VK uit voor het overleg. Ook Navo-secretaris generaal Mark Rutte is aanwezig. Waarom hij alleen die landen vroeg, maakte Macron niet bekend. Het doel van het beraad is om op grote lijnen overeen te komen wat Europa eist van een toekomstig vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne.
De premier van Luxemburg, Luc Frieden, is ook kritisch. Volgens hem is een ‘gezamenlijke visie’ noodzakelijk, en was het beter geweest als alle EU-landen aanwezig waren geweest bij het spoedoverleg. Voor officiële besluiten heeft de Europese Unie instemming van alle lidstaten nodig.
Dana Holscher
Rusland stuurt topdiplomaten naar Saoedi-Arabië voor overleg met de Verenigde Staten. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov en topadviseur Joeri Oesjakov reizen af naar de Saoedische hoofdstad Riyad, meldt hun woordvoerder in het Kremlin.
Ook de Verenigde Staten sturen zwaargewichten: minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz en speciaal gezant voor het Midden-Oosten Steve Witkoff.
Op de agenda staat volgens de woordvoerder van het Kremlin niet alleen de oorlog in Oekraïne, maar ook het herstel van de relatie tussen de VS en Rusland. Volgens het Kremlin worden er voorbereidingen getroffen voor een ontmoeting tussen Trump en Poetin. De laatste keer dat Poetin een Amerikaanse president ontmoette was in 2021.
Met zijn onverwachte belletje naar de Russische president doorbrak Donald Trump vorige week het isolement waarin Rusland verkeerde sinds de grootschalige invasie van Oekraïne, volgende week drie jaar geleden. Daarmee zetten de VS ook de diplomatieke relaties met Europa op scherp. In reactie op de snelle ontwikkelingen tussen Rusland en de VS komen Europese leiders vandaag bijeen voor een spoedoverleg in Parijs.
Dana Holscher
Lees ook de analyse van EU-correspondent Marc Peeperkorn: Trumps razernij drijft de EU bijeen: ‘Dit is een megacrisis’
Zweden sluit niet uit dat het na afloop van de oorlog troepen naar Oekraïne zal sturen als onderdeel van een vredesmacht. Dat zegt de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken, Maria Malmer Stenergard. ‘We moeten eerst een rechtvaardige en duurzame vrede sluiten, met respect voor Oekraïne en het internationaal recht’, aldus Stenergard. De Zweedse zegt ‘geen enkele optie’ uit te sluiten om die vrede te handhaven.
Daarmee volgt Zweden het voorbeeld van onder andere het Verenigd Koninkrijk. De Britse premier Keir Starmer zei zondagavond bereid te zijn om militairen naar het land te sturen. Ook Nederland sloot zich daarbij aan. Premier Dick Schoof voegde daar wel een kanttekening aan toe: de Verenigde Staten zouden volgens hem moeten bijspringen ‘als het uit de hand loopt’.
Vandaag komen de leiders van Frankrijk, Duitsland, Nederland, Italië, Spanje, Denemarken, Polen en het Verenigd Koninkrijk bijeen in Parijs op initiatief van de Franse premier Emmanuel Macron. Ook Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen en EU-president António Costa zijn aanwezig. De bijeenkomst is bedoeld om Europees overleg over Oekraïne op gang te brengen, aldus Costa.
In de afgelopen jaren waren Europese landen verdeeld over de aanpak van de oorlog, maar nu Rusland en de VS met elkaar om de tafel gaan, is de noodzaak voor Europese eenheid groot. Volgens de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken willen de leiders voorkomen dat Rusland wordt beloond in een mogelijk aanstaande vredesdeal. De Franse minister Manuel Valls zei dat Europa en de VS ‘op een keerpunt’ in de onderlinge relatie staan.
Dana Holscher
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, ziet de gesprekken tussen de VS en Rusland als een begin van het einde van de oorlog, maar spreekt niet van onderhandelingen. Dat zei hij gisteren tegen nieuwszender CBS. ‘Eén telefoongesprek maakt nog geen vrede’, aldus Rubio, refererend aan het telefoongesprek dat Donald Trump vorige week heeft gevoerd met de Russische president Vladimir Poetin.
Deze week spreken Rubio en andere afgevaardigden van de Verenigde Staten met Russische functionarissen in de Saoedische hoofdstad Riyad. De plotselinge toenadering tussen beide landen zorgde voor grote onrust bij Oekraïne, dat door de VS niet op de hoogte was gesteld. Ook de rest van Europa is bezorgd, omdat de VS hebben laten weten dat Europa geen plek aan de onderhandelingstafel krijgt. Daarmee is onzeker wat een mogelijke deal met Rusland voor Europa betekent.
Gevraagd naar hoe hij deze week de belangen van Oekraïne zou behartigen, zei Rubio dat die details ‘voorbarig’ zijn. ‘We hebben alleen een belletje van Poetin en president Trump, waarin beide partijen hebben gezegd de oorlog te willen beëindigen.’ Volgens Rubio zijn de gesprekken in Riyad deze week dan ook geen ‘echte’ onderhandelingen. Wanneer dat wel het geval is, zit Oekraïne ook aan tafel, aldus de buitenlandminister.
Hoewel de Oekraïense president Volodymyr Zelensky deze week ook in het Midden-Oosten is, zijn er voor zover bekend geen Oekraïense vertegenwoordigers bij de gesprekken met Rusland. Zelensky zegt dat zijn land niet zal instemmen met een overeenkomst waarover hij geen zeggenschap heeft gehad. Parallel met de Russisch-Amerikaanse besprekingen komen later vandaag ook Europese leiders bijeen voor een overleg over de situatie in Oekraïne.
Dana Holscher
Rusland en Oekraïne hebben elkaar in de nacht van zondag op maandag bestookt met drones. Volgens de militaire autoriteiten in Kyiv heeft Rusland een droneaanval op de Oekraïense hoofdstad uitgevoerd. De luchtafweer heeft getracht de projectielen onschadelijk te maken, aldus Oekraïne. Over slachtoffers of schade is niets bekend. ‘Blijf alsjeblieft veilig’, schreef de plaatselijke bevelhebber Timur Tkachenko op Telegram.
Later maakte de gouverneur van de Zuid-Russische regio Krasnodar melding van een ‘massale Oekraïense droneaanval’ in het gebied. Daarbij zou een gewonde zijn gevallen. Ook zouden twaalf huizen zijn beschadigd, aldus gouverneur Veniamin Kondratyev op Telegram.
Volgens het Russische persbureau RIA heeft de Russische luchtafweer vannacht negentig Oekraïense drones vernietigd. Daarvan zouden er 38 zijn neergehaald boven de Zee van Azov, 24 boven de regio Krasnodar en de rest boven diverse regio’s in het zuiden en westen van het land.
Russische troepen hebben het afgelopen weekend ook hun aanvallen in Oost-Oekraïne opgevoerd, zei een woordvoerder van het Oekraïense leger zondag. Een Navo-functionaris voorspelde eerder dat Moskou het tempo en de intensiteit van zijn aanvallen zou opvoeren met de in het verschiet liggende gesprekken om de oorlog te beëindigen.
Redactie
De Britse premier Keir Starmer heeft gezegd dat het Verenigd Koninkrijk ‘klaar’ en ‘bereid’ is om Britse troepen naar Oekraïne te sturen om zo te helpen de veiligheid van dat land te garanderen als onderdeel van een vredesakkoord. In de Britse krant The Daily Telegraph schreef Starmer dat het veiligstellen van een langdurige vrede in Oekraïne ‘essentieel is als we Poetin in de toekomst willen afschrikken van verdere agressie’.
Volgens de premier is het Verenigd Koninkrijk bereid om bij te dragen aan veiligheidsgaranties voor Oekraïne door ‘eigen troepen op de grond te zetten indien nodig’. ‘Ik zeg dat niet lichtzinnig’, schreef hij. ‘Ik voel heel diep de verantwoordelijkheid die gepaard gaat met het mogelijk in gevaar brengen van Britse militairen.’ Toch overweegt Starmer dat om ‘de veiligheid van Oekraïne, dit continent en ons land’ te garanderen.
Maandagmiddag vindt in Parijs een topoverleg plaats over de situatie in Oekraïne en de Europese veiligheid. Regeringsleiders van Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Polen, Spanje, Denemarken en Nederland zijn uitgenodigd voor die bespreking. Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en de voorzitter António Costa nemen deel aan het overleg.
ANP
De Russische krant Kommersant meldt op basis van anonieme bronnen dat dinsdag in de Saoedische hoofdstad Riyad de eerste gesprekken beginnen over de beëindiging van de oorlog in Oekraïne.
De gesprekken worden gevoerd door Amerikaanse en Russische delegaties, voor zover bekend zit Oekraïne niet aan tafel. Aan de gesprekken nemen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en CIA-directeur John Ratcliffe deel. Dat bevestigde Witte Huis-gezant voor het Midden-Oosten Steve Witkoff zondag aan Fox News. Ook nationaal veiligheidsadviseur Mike Waltz is erbij namens de Amerikanen. Wie er van Russische zijde aanwezig zijn, is niet bekend.
De gesprekken zijn verkennend en dienen niet te worden gezien als ‘echte’ vredesonderhandelingen, zei Rubio zondag tegen de Amerikaanse zender CBS over de gesprekken in Riyad. ‘Als er echte onderhandelingen komen, dan moet Oekraïne erbij worden betrokken, omdat het binnengevallen is’, zei Rubio. ‘En de Europeanen moeten worden betrokken, omdat ook zij aan de oorlogsinspanningen hebben bijgedragen.’
ANP
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• De Amerikaanse president Donald Trump heeft gebeld met zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin. Europese landen toonden zich daarop overdonderd en bezorgd over de snelheid waarmee de regering-Trump de contacten met Rusland herstelt en de wijze waarop Europese landen, inclusief Oekraïne, daarbij gemarginaliseerd raken. Hoge functionarissen van de Amerikaanse regering gaan ‘de komende dagen’ in gesprek met Rusland over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne.
• In reactie op de stappen van de VS vindt maandag in Parijs een topoverleg plaats over de situatie in Oekraïne en de Europese veiligheid. Regeringsleiders van Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Polen, Spanje, Denemarken en Nederland zijn uitgenodigd voor die bespreking. Ook voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en de voorzitter van de Europese Raad António Costa nemen deel aan het overleg.
• Enkele uren voor het telefoongesprek van Trump met Poetin hield Trumps defensieminister Pete Hegseth een toespraak voor de westerse bondgenoten van Oekraïne. Hegseth zei dat de Amerikanen het ‘onrealistisch’ achten dat Oekraïne na de oorlog lid kan worden van de Navo. Ook suggereerde de defensieminister dat Kyiv vermoedelijk een deel van het door Rusland bezette gebied zal moeten opgeven.
• De Amerikaanse vicepresident JD Vance zei enkele dagen later sancties voor Rusland en eventueel militaire actie in Oekraïne niet uit te sluiten als Poetin niet instemt met een vredesakkoord dat Oekraïense onafhankelijkheid garandeert. De aard van de militaire middelen waar Vance op doelde is niet duidelijk.
Lees hier het volledige liveblog van vorige week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant