De impopulaire New Yorkse burgemeester Eric Adams wordt vervolgd voor corruptie. President Donald Trump, een geestverwant, wil die zaak beëindigen, maar stuit daarbij op verzet van zowel Democratische als Republikeinse aanklagers.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Het startschot komt van een Republikein. ‘Ik ben bereid mijn ontslag in te dienen’, schrijft Danielle Sassoon, hoofdaanklager van New York, donderdag in een brief aan de Amerikaanse minister van Justitie Pam Bondi. Zes weken geleden werd Sassoon aangesteld door Donald Trump – en ze heeft er al genoeg van.
De reden: een verzoek, vanuit justitie, om de langlopende corruptiezaak tegen de New Yorkse burgemeester Eric Adams te beëindigen. ‘Daar kan ik niet met een zuiver geweten aan voldoen’, schrijft Sassoon.
Haar brief ontketent een kettingreactie. Binnen twee dagen hebben zeven aanklagers – Democraten én Republikeinen – het werk neergelegd. Niet eerder sinds zijn aantreden is Trump vanuit justitie op zulk verzet gestuit.
Volgens Sassoon eist Trumps regering ‘uitsluitend clementie voor Adams omdat hij een belangrijke publieke post bekleedt, en omdat hij die post kan gebruiken om de prioriteiten van de regering te ondersteunen’. Quid pro quo. Corruptie dus. Een justitiële crisis is geboren.
Afgelopen verkiezingscampagne bezwoer Donald Trump justitie te zullen inzetten voor twee hoofdzaken: het uitroeien van ambtelijke corruptie en, paradoxaal, het vervolgen van politieke tegenstanders. Daar lijkt nu een derde ambitie bijgekomen: het vrijwaren van zijn bondgenoten.
De lijst groeit gestaag. Afgelopen maandag verleende Trump gratie aan de Democratische oud-gouverneur Rod Blagojevich (een zelfverklaard ‘Trumpocrat’), die in 2011 tot 14 jaar cel werd veroordeeld. Blagojevich had geprobeerd een vrije senaatszetel van Illinois, achtergelaten door toenmalig president Barack Obama, te verkopen voor geld. ‘Een heel fijn mens’, aldus Trump. ‘Hij is erin geluisd.’
Eind januari staakte Trumps ministerie van Justitie de vervolging van de Republikein Jeff Fortenberry, een tevens van corruptie verdachte bondgenoot van de president. ‘Die farce is voorbij’, reageerde Trump.
Ook het strafrechtelijk onderzoek naar Congreslid Andy Ogles, verdacht van het verduisteren van campagnefondsen, werd stilgelegd. Het was Ogles die vorige maand een motie indiende om Trump een derde termijn te gunnen.
Nergens is de justitiële koehandel echter zo transparant als bij de zaak rond Eric Adams – en de tegenreactie zo fel.
Het onderzoek loopt al jaren. Adams, sinds 2022 burgemeester van New York, wordt verdacht van corruptie, omkoping en verduistering. Hij zou onder meer illegale giften uit het buitenland hebben aangenomen. De FBI viel al meerdere malen binnen, de burgemeester ontkent alles. Aftreden weigert hij.
Trump voelt een zekere verwantschap. Beiden zijn door schandalen geplaagde populisten, zij het van andere partijen, met strafzaken in hun geboortestad New York. Trump noemt Adams’ vervolging politiek gemotiveerd, zoals hij dat steevast over zijn eigen zaken beweert.
Eind januari toog Adams naar Florida voor een lunch met de nieuwe president. Trump zei een gratieverzoek te overwegen, Adams klonk enthousiast over verdere samenwerking.
Hun alliantie is wederzijds profijtelijk. Adams, een uiterst plooibare Democraat, toont zich bereid om Trumps radicaal-rechtse immigratiebeleid op te leggen aan progressief New York – al dan niet in ruil voor een justitieel opkontje.
De hulp komt vorige week maandag. Emil Bove, de gloednieuwe onderminister van Justitie, eist dat aanklagers in New York de zaak stilleggen. Ongebruikelijke bemoeienis van bovenaf. Over de reden is Bove transparant. Vervolging zou Adams’ ‘aandacht en voorzieningen’ afleiden van ‘het behalen van de immigratiedoelen van president Trump’.
De burgemeester roept die dag nog zijn medewerkers bijeen: of ze willen afzien van publieke kritiek op Trump. Tevens geeft Adams immigratiedienst ICE toegang tot New Yorkse gevangenissen – een wens van Trump, maar strijdig met lokale wetgeving.
Adams doet wat van hem wordt verwacht. Maar wie zet de handtekening om zijn strafzaak te seponeren?
Sassoon stapt op, medeaanklager Hagan Scotten volgt. ‘Ik verwacht dat u uiteindelijk wel iemand vindt die dom of laf genoeg is om deze motie in te dienen’, schrijft Scotten aan onderminister Bove. ‘Maar ik zal dat nooit zijn.’
Bove – die Trump bijstond als advocaat tijdens diens eigen strafzaak – geeft niet op. Hij verplaatst het verzoek van New York naar Washington. Ook daar nemen vijf aanklagers ontslag.
‘De Amerikaanse juridische gemeenschap is geschokt’, stelde oud-aanklager Tim Purdon afgelopen week in The New York Times. ‘Vanwege de politieke calculaties die hieraan ten grondslag liggen.’
Onder Trump raakt de justitiële tak die corruptie aanpakt steeds verder uitgekleed. Bij de FBI vallen massaontslagen. Anticorruptiebaas Corey Amundson, tijdens Trumps eerste termijn benoemd, is uit zijn functie gezet. Vorige week nog besloot de president per decreet dat Amerikaanse bedrijven die buitenlandse overheden omkopen, niet langer hoeven te worden vervolgd.
Daar komt de beslissing om Adams te hulp te schieten bovenop.
Vrijdag heeft Bove eindelijk beet. De ervaren aanklager Ed Sullivan stemt toe en ondertekent het verzoek om Adams’ strafzaak te beëindigen – niet uit instemming, melden Amerikaanse media, maar uit angst dat anders meer aanklagers zouden vertrekken. Bove had het department een ultimatum opgelegd.
De vraag is wat dit alles Adams oplevert. Het is aan de rechter om de seponering te accorderen. Gebeurt dat, dan is de burgemeester strafrechtelijk bevrijd. Maar de politieke druk groeit intussen ook.
Adams populariteit in New York is gedaald tot onder het vriespunt. Dit najaar vinden er nieuwe burgemeestersverkiezingen plaats, en de groep uitdagers groeit met de week – áls hij het al zover redt. Gouverneur Kathy Hochul overweegt naar verluidt een zeldzame afzettingsprocedure.
Intussen zit Adams bij Trump in de tang. Dit was geen gratieverlening, de strafzaak kan elk moment worden hervat.
Dat zwaard van Damocles wordt vrijdag live op televisie boven Adams’ hoofd geheven, tijdens een uitzending van Trumps favoriete talkshow Fox & Friends. Daar zit Adams, op de bank naast ‘immigratietsaar’ Tom Homan. ‘Als hij niet levert’, dreigt Homan, ‘dan kom ik naar zijn kantoor, zit ik boven op zijn lip, en dan zeg ik: wat hebben wij nou afgesproken?’
Adams glimlacht ongemakkelijk. ‘Ik werk mee’, herhaalt de burgemeester nog maar eens.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant