Een nieuw, zéér eclectisch radiostation van Renny en Leon Ramakers gaat klassiek mengen met pop en nog veel meer. ‘Er is zó veel fantastische muziek gemaakt in de wereld.’
zijn redacteur popmuziek van de Volkskrant.
Om de bedoelingen van het nieuwe radiostation Cream te begrijpen, moet de zender eigenlijk even worden aangezet bij het lezen van dit verhaal. En dat kan, want Cream zendt sinds afgelopen vrijdag uit.
Als het goed is, hoort u de wonderlijke muziekmix direct uit de speakers vloeien. Komt daar nu werkelijk een Gymnopédie van Erik Satie voorbij, gevolgd door Radiohead, een stuk vocale jazz van de Pakistaanse zangeres Arooj Aftab, iets van Taylor Swift en dan óók nog een orkestwerk van Mozart?
Ja, Cream gaat iets unieks brengen, zegt Cream zelf, niet zonder trots: een radiomix die voor zover bekend nooit is uitgeprobeerd. De samenstellers willen het beste van het beste uit de muziek aan elkaar verbinden op de meest eclectische wijze. En dus met pop, jazz, muziek uit verre windstreken én klassiek in de mix. Oftewel: Billie, Bach en Bacharach.
Ondenkbaar, zou je zeggen, en misschien doet om die reden geen enkel radiostation het Cream na, want radiomuziek moet vooral herkenbaar zijn. Alleen het Franse Fip draait bijna net zo avontuurlijk, maar dat blijft vaak toch hangen in jazz, chansons, een voorzichtig stuk lichte klassiek en zachtmoedige popmuziek met een easy-listening-groove die je vaak ook een beetje in slaap laat sukkelen.
Cream is dus een bijzondere radiozender, ook vanwege de twee oprichters en bedenkers: Renny en Leon Ramakers. Het Amsterdamse echtpaar werd groot in de culturele sector: Renny richtte de invloedrijke designstudio Droog Design op, Leon was jarenlang de directeur van de concertpromotor Mojo en richtte bijvoorbeeld het popfestival Lowlands op. Samen vonden ze het tijd worden voor een nieuw project, waarbij zij hun eigenwijze muzieksmaak in het zonnetje konden zetten. Natuurlijk in de hoop dat eventuele luisteraars die ook zouden kunnen waarderen.
Maar dat moet nog blijken. ‘Mensen in de radiowereld zeggen dat we knettergek zijn’, zegt Leon Ramakers op de bank van zijn appartement in het centrum van Amsterdam. ‘Want commerciële radio is tegenwoordig geformatteerd om zo veel mogelijk geld mee te verdienen. Muziek die in dezelfde sfeer blijft, en waardoor je zelden wordt verrast.’
Renny: ‘En dan brengen veel radiostations ook nog veel van hetzelfde. Natuurlijk is er verschil tussen bijvoorbeeld 538 en Radio 10, maar bij elke zender word je aan hetzelfde muzikale lijntje gehouden.’ Leon: ‘Veel mensen zetten ’s morgens een radiozender aan en kijken er verder de hele dag niet meer naar om. Ze blijven hangen in diezelfde flow van dat station. En ik denk dat deze groep ook een belangrijk deel van de markt is, hoor. Maar wij denken dat er ook luisteraars zijn die wél verrast willen worden, die weliswaar wat bekende dingen willen horen, maar ook iets dat ze nooit eerder hebben gehoord. En misschien ook eens in een genre waar ze nooit op afstemmen.’
Hij legt uit hoe belangrijk radio voor zijn eigen loopbaan is geweest. ‘Ik kon carrière maken bij Mojo, omdat ik veel wist van popmuziek. En dat kwam door de radio. Ik weet nog dat ik vroeger op de radio voor het eerst Subterranean Homesick Blues van Bob Dylan hoorde. Of Iko Iko van The Dixie Cups. Ik stond aan de grond genageld.’ Die openbaringen mist hij in veel radio van nu. ‘Op dit moment is de radio vastgeroest. Er moet meer diversiteit komen in het landschap. Als countryfan in Nederland heb je op de radio bijvoorbeeld niets te zoeken. Dat wordt gewoon nergens gedraaid.’
Het idee voor een eigen zender ontstond eigenlijk dankzij Spotify, nota bene een grote concurrent van de radio, waar iedereen zijn eigen afspeellijst kan samenstellen. Renny had in de loop der jaren aan een geweldige eigen playlist gewerkt op Spotify, waar haar echtgenoot vaak met stijgende verbazing naar zat te luisteren.
Renny: ‘Leon zet thuis nooit muziek op, dus dat doe ik. Op mijn Spotify-lijst hoorde hij Afrikaanse muziek, of klassiek, maar ook Underworld, Billie Eilish, David Bowie, Rammstein en Monteverdi. Op een gegeven moment zei Leon tegen mij: ik wil een radiostation beginnen. En hij legde uit hoe eclectisch dat moest worden. Toen zei ik: maar dat is gewoon mijn playlist!’
Leon Ramakers was al actief in het radioleven. Hij was de geldschieter voor de doorstart van het alternatieve radiostation Kink, en na de aankoop van Kink bleven nog twee ongebruikte Dab+-zenders over, waarmee radio digitaal door de ether kan worden gestuurd. Hij liep al jaren rond met het idee die zenders te benutten, en dan niet voor muzikale eenheidsworst maar voor muziek van welk genre dan ook.
De playlist van Renny werd de blauwdruk voor Cream. En die werd afgeleverd bij de ervaren radioman Merijn Tiemessen, voorheen werkzaam bij Sublime FM en Radio 6, die werd benoemd als samensteller van Cream. Hij bestudeerde de afspeellijst en bouwde aan een database voor Cream-muziek, die daar perfect op aansloot.
‘Het was een enorm maar heerlijk karwei’, zegt Tiemessen, later aan de telefoon. ‘Want hoe breng je structuur aan in muziek die zó gevarieerd is, die ook nog komt uit totaal verschillende muziektijdperken. Hoe breng je alles in balans?’
Tiemessen kan vast een paar keuzes verklappen en ook aangeven wat we niet bij Cream gaan horen. ‘De zogeheten stoorzenders komen niet voorbij; heavy muziek bijvoorbeeld, of Born Slippy van Underworld, Die track moest uit de database.’
Zijn geheim is de flow, zegt hij. ‘Elke track die ik selecteer, krijgt een tag mee, een bepaald trefwoord; energie, tempo, of er een heftige gitaar in zit. In mijn flow wil ik contrasten, zodat je er niet lui in blijft hangen. Als je luistert, hoor je bekende hits én verborgen juweeltjes. Of juist wel bekende namen, maar dan net dat ene nummer dat geen single is geweest, een onbekende albumtrack.’
Hij kan voorbeelden geven waarop hij zich nu al verheugt. ‘We gaan sowieso op wereldreis en dwars door de tijd. Van Jacques Brel naar trompettist Ibrahim Maalouf, en dan door naar Benjamin Clementine, maar vervolgens ook naar Warhaus, Orchestra Baobab of Taylor Swift.’
En daar doorheen mixt hij dan nog klassiek. Best lastig misschien, want het gemiddelde klassieke muziekstuk duurt minstens een kwartier. Tiemessen: ‘Als je zoekt, zijn er wel degelijk heel compacte stukken te vinden. Van Erik Satie, of Philip Glass. Of denk aan de klassieke soul van Alexis Ffrench. Het heeft me verbaasd hoe goed klassiek zich met pop laat mengen.’
Hij staat soms versteld van de mooiste Cream-combinaties. ‘Dan hoor ik een nummer van Radiohead en dan Madonna en dan denk ik: wow. En ik vind het ook mooi dat je bij ons muziek van Patrick Watson kunt horen, die kamerpop van hem hoor je nergens. En dat Cream veel anderstalige muziek gaat uitzenden, van Italiaans tot Malinees.’
Volgens Renny en Leon Ramakers is hun Cream ook een klein protest tegen de invloed van de streamingdiensten en dus de algoritmes, die ervoor zorgen dat veel luisteraars in dezelfde smaak blijven hangen: een bubbel van favoriete muziek die ze steeds maar aanbevolen krijgen.
Leon: ‘Geen kwaad woord over Spotify, zij hebben de muziekindustrie veel goeds gebracht. Maar door die algoritmes word je vaak in een hoekje geduwd. Wij willen kwaliteit, een beetje herkenning maar vooral dat luisteraars dingen gaan ontdekken.’
Een tikje opvoedkundig? ‘Misschien, maar zo bedoel ik het niet. Ik wil niet zeggen dat wij weten hoe het zit. Wat wij wél willen zeggen: kijk eens hoeveel fantastische muziek er in de wereld is. En hoe weinig wij hebben geleerd buiten de gebaande paden te treden.’
Heeft Cream een financiële toekomst, en zelfs iets van een verdienmodel? Leon: ‘In het begin zul je weinig commercials horen, de adverteerders willen eerst zien wat dat Cream dan precies is. We komen wel met cultuurtips. En we gaan ook niet schathemeltjerijk worden van Cream. Maar we geven het een paar jaar de tijd. Als dan is gebleken dat niemand luistert…’
Renny: ‘Ja, dan is de lol er wel af.’ Leon: ‘Dan krijgen de kritische radiokenners toch gelijk, als ze zeggen dat radio alleen financieel haalbaar kan zijn, als er hits worden gedraaid.’
Over hits gesproken: is het best heftige nummer Ohne Dich van Rammstein, uit de playlist van Renny, nog in de database van Cream blijven staan? Renny en Leon: ‘Ja, Ohne Dich van Rammstein blijft staan.’
De nieuwe radiozender Cream is te beluisteren via Dab+, de Cream-app en creamradio.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant