Decennia na de onafhankelijkheid zitten de Baltische Staten nog altijd opgescheept met hun verouderde Russische spoorwegnet. Reisjournalist Sander Groen treint tweemaal van Nederland naar Tallinn en ziet dat die reis in sneltreinvaart verbetert.
is reisjournalist voor de Volkskrant en auteur van 'Tussen de rails: De 35 mooiste treinreizen van Europa'.
Op het spookstation van Pärnu stopte in 2018 voor het laatst een trein. De spoorlijn naar hoofdstad Tallinn was verouderd en zou toch vervangen worden door een nieuwe hogesnelheidslijn.
Daarom besloot spoorwegmaatschappij Elron niet meer te investeren en de lijn te sluiten. En zo rijden hier nu al twaalf jaar lang geen treinen. De passagiersaantallen waren miniem, zo vergoelijkte men. Al kwam dat vermoedelijk toch vooral door de ongunstige ligging van dit station – op een uur lopen van het centrum.
Als ik bij mijn strandhotel in de taxi stap schijnt de zon, maar zodra ik bij het verlaten station uitstap, begint het te regenen en te stormen.
Het treinstation van Pärnu ligt er verlaten bij. Langs een enkelsporige spoorlijn loopt een geïmproviseerd perron van betonplaten, met een abri met een afdakje van golfplaat en plastic ramen die volgespoten zijn met graffiti. De spoorbedding ligt er nog, de rails werden recentelijk verwijderd.
Niets wijst erop dat hier een hypermodern station gaat verrijzen. De projectwebsite toont een futuristisch ontwerp: op hoge poten boven het spoor komt een koperkleurige buis als een langgerekte ufo, met een glazen passerelle die doet denken aan de slurf op een vliegveld.
Het hagelwitte interieur biedt plaats aan ticketbalies, wachtruimten en een stationsrestauratie. Vanaf 2030 vertrekt elk uur een trein vanuit deze ‘internationale passagiersterminal Pärnu’.
Toen de Baltische Staten in 2004 toetraden tot de Europese Unie, ontstond de wens om de drie landen behalve in economische en politieke zin ook infrastructureel aan te sluiten op Europa.
Er lag al een uitgebreid spoorwegnet, maar dat was aangelegd in de tijd dat Litouwen, Letland en Estland tot het Russische Keizerrijk en later tot de Sovjet-Unie behoorden. Met een breedte van 152 centimeter sluit dat Russische breedspoor niet aan op het 140 centimeter brede Europese normaalspoor.
Er werd een megaproject bedacht: de oude Russische spoorlijnen worden vervangen door een nieuw spoornet dat alle belangrijke steden in de Baltische Staten met de rest van Europa verbindt.
Rail Baltica, want zo heet het, is volgens de Europese Unie ‘het project van de eeuw’. Er is 5,8 miljard euro voor uitgetrokken en sinds 2015 zijn de werkzaamheden in volle gang, wat op veel plekken langs de huidige spoorlijn goed te zien is.
In 2030 loopt er een nieuw, dubbelsporig normaalspoor, volledig geëlektrificeerd, een 870 kilometer lange hogesnelheidslijn van Warschau in Polen naar Kaunas in Litouwen.
Met een zijlijn naar hoofdstad Vilnius, verder naar de Letse hoofdstad Riga, met een zijlijn naar de luchthaven, en dan dus via Pärnu door Estland naar Tallinn. Plannen voor een spoortunnel van Tallinn onder de Finse Golf door naar Helsinki zijn er ook, maar dat is toekomstmuziek. Intussen zorgt een veerboot voor de verbinding tussen Estland en Finland.
Op de nieuwe spoorlijn gaan dagelijks vier hogesnelheidstreinen rijden van Warschau naar Tallinn. Met een maximumsnelheid van 249 kilometer per uur duurt die reis dan minder dan zeven uur. Een ticket zal naar verwachting tegen de 100 euro kosten.
Van Warschau naar Vilnius gaan tien treinen per dag rijden en tussen de drie Baltische hoofdsteden onderling zullen om het uur intercity’s rijden; bijvoorbeeld Riga-Vilnius in nog geen twee uur voor 38 euro of Vilnius-Tallinn in drieënhalf uur voor 76 euro. Vanuit Wenen en Berlijn zullen rechtstreekse slaaptreinen gaan rijden naar Warschau, Kaunas, Vilnius, Riga en Tallinn.
Binnen een etmaal per trein van Berlijn naar Tallinn, zover is het nog niet. Als uw verslaggever de reis voor het eerst maakt in september 2022, duurt die nog ten minste vier dagen, met zes treinen, een bus, allemaal verschillende tickets en slechte aansluitingen.
Behalve in Berlijn en Warschau moet er ook worden overgestapt in Bialystok, een provinciehoofdstad van driehonderdduizend zielen in het noordoosten van Polen, nabij de grens met Belarus en de Russische exclave Kaliningrad – van oudsher een belangrijk spoorwegknooppunt. Bialystok is dan nog een bouwput, maar twee jaar later blinkt het kasteelachtige roomwitte stationsgebouw als nooit tevoren.
De spoorlijn van Bialystok naar Kaunas was het eerste traject dat in het kader van Rail Baltica werd gemoderniseerd; hier werd gemengd spoor gelegd, met drie spoorstaven, zodat treinen voor zowel breedspoor als normaalspoor erop kunnen rijden.
Overstappen in Bialystok hoeft nu niet meer, dankzij een nieuwe dagelijkse exprestrein van Krakau via Warschau naar Kaunas en Vilnius. Op weg naar de Baltische Staten moet nu alleen nog worden overgestapt in grensdorp Mockava, maar dat is op hetzelfde perron en de aansluiting is gegarandeerd – in geval van vertraging wachten de treinen op elkaar.
Moest ik in 2022 nog noodgedwongen per bus van Vilnius naar Riga, nu rijdt er dagelijks een rechtstreekse trein tussen de twee hoofdsteden. Ook de verbinding tussen Riga en Tallinn is sterk verbeterd: voorheen was die treinreis alleen mogelijk met een onderbreking van drieënhalf uur in de Lets-Estse grensplaats Valga, nu is de overstaptijd gereduceerd tot 20 minuten.
Het is nu zelfs mogelijk om op één dag van Vilnius via Riga naar Tallinn te treinen; een reis van bijna 800 kilometer in ruim tien uur. Rail Baltica is nog lang niet klaar, maar nu al wordt het steeds makkelijker en leuker om de Baltische Staten te verkennen per trein.
Treinreis
Dag 1: reis overdag per IC naar Berlijn en stap over op de IC Hancza naar Warschau; totale reistijd 13 uur, vanaf € 47 enkele reis, plannen en boeken via bahn.de/nl.
Dag 2: Warschau-Vilnius met overstap in Mockava, 8,5 uur, € 25, zie ltglink.lt.
Dag 3: van Vilnius naar Tallinn met overstappen in Riga en Valga, 10 uur, € 51, zie seat61.com.
Tussenstations
Uiteraard wordt deze reis leuker als je er een echte treinvakantie van maakt, met tussenstops in de Baltische hoofdsteden Vilnius, Riga en Tallinn en uitstapjes per trein naar bijvoorbeeld Trakai, Kaunas en Klaipeda (Litouwen), Jurmala (Letland) en Tartu of Pärnu (Estland). Vanuit Tallinn kun je ook per veerboot overvaren naar Helsinki.
Interrail
Behalve in doorreislanden Duitsland en Polen is de Interrailpas ook geldig in de Baltische Staten; vanaf € 283 voor vier reisdagen binnen een maand. Afzonderlijke landenpas voor Litouwen, Letland of Estland: vanaf € 58 voor 3 reisdagen, interrail.eu.
Georganiseerde reis
De in treinreizen gespecialiseerde touroperator Opreis.nl biedt volledig verzorgde rondreizen door de Baltische Staten aan, vanaf € 1.400 per persoon voor twee weken; zie opreis.nl/railbaltica.
Meer informatie
lithuania.travel, latvia.travel, visitestonia.com
De reis in dit verhaal is deels betaald door Opreis.nl. Zij hadden geen invloed op de inhoud – de redactie bepaalt de bestemming, de invalshoek en het reisprogramma. Lees hier meer over onze journalistiek.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant