Zijn we bereid tot rechtstreekse oorlog met Rusland? Denk er maar vast over na. Want zoals het nu gaat, zou het moeten verbazen wanneer Rusland niet binnen enkele jaren een Europees Navo-land aanvalt, waarschijnlijk een van de Baltische staten. En het Amerika van Trump zal geen poot uitsteken. Dus is het aan ons, aan Europese landen. Om de beslissing vast dicht bij huis te brengen: er zijn al Nederlandse militairen gelegerd in Litouwen en Estland, inclusief gevechtsvliegtuigen.
Voor dit inzicht hoef je geen geopolitiek deskundige te zijn. Kwestie van geleerde lessen toepassen: de Russische annexatie van de Krim in 2014 was geen eindpunt, zoals velen dachten, maar een beginpunt. En nadat zogenaamde kenners drie jaar geleden tot het laatst hadden volgehouden dat Poetin nóóit een grootscheepse invasie in Oekraïne zou beginnen, deed hij precies dat. Daarbij voert Rusland al minstens een decennium een strijd tegen Europa met economische chantage, geheime operaties, cyberaanvallen en misleiding. En het Kremlin doet niet geheimzinnig over de ambitie om in het Westen een invloedssfeer te herstellen.
Tel er twee nieuwe factoren bij op. De VS hebben Rusland van de week aangeboden om de steun aan Oekraïne in te trekken en Rusland alle veroverde gebieden te laten behouden, in ruil voor een wapenstilstand. Ze hebben daarnaast uitgesproken zich te gaan richten op de grens met Mexico en op Azië. De wederopbouw en verdediging van Oekraïne laten zij over aan de Europeanen, plús de verdediging van Europa zelf.
Over de auteur
Kustaw Bessems is columnist van de Volkskrant. Hij was twaalf jaar journalist voor de Volkskrant en werkt nu als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Hiermee krijgt Rusland, net als na het innemen van de Krim, een gevechtspauze in de schoot geworpen, die het kan gebruiken om te hergroeperen. Belangrijker, Rusland kan ervan uitgaan dat het zich daarna niet zal hoeven laten afschrikken door de Navo, die met de recente dreigementen van Trump tegen Denemarken en Canada en deze laatste Amerikaanse aankondigingen in feite is opgehouden te functioneren.
Was het slechts een kwestie van wapens tellen, dan zou Europa misschien tegen Rusland op kunnen. Helaas is dit een puur theoretische vergelijking. Rusland is verenigd onder een dictator die meer dan bereid is zijn mensen bij bosjes op te offeren. Europa is diep verdeeld en het idee te moeten vechten is voor inwoners exotisch.
Ik vind het vervelend om te zeggen, maar we zijn, kortom, in gevaar.
Je ziet dat dit besef ook deze week nog niet alom indaalt. Zelfs kritiek op Trump wordt te gunstig verwoord. Wanneer bijvoorbeeld wordt beweerd dat hij ‘te veel concessies doet’ aan Poetin, ligt daar nog de veronderstelling aan ten grondslag dat het voor hem concessies zíjn. Alsof Trump tegenover Poetin staat, aan onze kant. Daar zijn geen aanwijzingen voor. Hij hemelt Poetin op en geeft op Europa af. Hij geeft Poetin zijn zin en hij bedreigt ons.
Je kon dan ook de angst ruiken die opsteeg uit het interview dat de Volkskrant had met de Estse minister van Buitenlandse Zaken Tsahkna. Trump wil gewoon vrede, zei die. Trump kan ‘de Churchill van onze tijd’ worden. Zo klinkt een land waarin veertigers nog jeugdherinneringen aan de Sovjet-bezetting hebben en dat kansloos is zonder Amerikaanse dekking. Het tekent de nieuwe werkwijze van veel partijen: Trump stroop rond de mond smeren om naar zijn gunst te dingen. Op foto’s met de Amerikaanse defensieminister Hegseth sperde een hysterisch lachende Navo-chef Rutte zijn kaken zo ver uiteen dat het leek of zijn hoofd in tweeën zou splijten. Het pijnlijkst is te zien hoe Zelensky Trump ophemelt en moet bedelen om een plek aan tafel voor als er over zijn volk wordt beslist.
Trump is intussen gevoeliger voor vleierij van Poetin: ‘Hij citeerde zelfs mijn verkiezingsslogan!’ Omdat hij mannen als Poetin altijd heeft bewonderd. Mannen wier wil wet is. Een man zoals hij zelf probeert te worden door Elon Musk alles uit zijn overheidsapparaat te laten slopen dat hem niet persoonlijk dient. Zulke mannen en vrouwen zou hij graag meer zou zien in Europa. Vicepresident Vance kwam op de veiligheidsconferentie in München onbeschaamd een lans breken voor politieke geestverwanten.
Is er hoop? Vooropgesteld, een Europa onder regimes naar trumpiaanse snit ís voor heel wat Europeanen een hoopvol perspectief. Ook veel Nederlanders snakken naar een sterke leider die in hun ogen orde op zaken stelt zonder veel tegenmacht. Het zal hoogstens weer wat minderheden, intellectuelen en kunstenaars de kop kosten.
En hoop voor anderen, die de democratische rechtsstaat hoog willen houden, met alle imperfecties? Het is laat. Érg laat. Tien jaar geleden was al duidelijk wat Europa nodig had om te overleven: eenheid met draagvlak en goede democratische controle. En een sterk leger. We lieten de boel de boel en bezuinigden nog wat tanks weg.
Dat tij keert, maar om serieus partij te zijn, zou Europa zo veel moeten investeren in defensie dat het ten koste gaat van andere voorzieningen. Welke leiders zullen de bevolking ervan overtuigen dat dat belangrijker is dan het wegwerken van achterstanden in Ter Apel, betaalbare huurhuizen of strenge klimaatmaatregelen?
En eenheid? Zelfs van de week was er geen eensgezind Europees antwoord op Trump en Poetin. Misschien zullen we moeten concluderen dat het niet gaat: concurreren in een gemondialiseerde economie én een ware democratie blijven. Misschien is despotisme het winnende model. In de tussentijd is er geen andere optie dan het toch te blijven proberen. Doorploegen. En hopen dat we de tijd krijgen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant