Uitvoeringsorganisaties zoals uitkeringsinstantie UWV en gemeenten moeten mensen actief kunnen benaderen als zij recht hebben op een uitkering of andere sociale voorzieningen. Dat staat in een wetsvoorstel dat vrijdag naar de Raad van State is gestuurd voor advies.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Het gaat om een wet die al door het vorige kabinet werd bedacht en nu door minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum (NSC) wordt doorgezet. Van Hijums voorganger Karien van Gennip wilde daarmee voorkomen dat mensen geen gebruik maken van geld waar ze recht op hebben en daardoor in financiële problemen komen.
Uit onderzoek blijkt dat veel mensen bijvoorbeeld een toeslag niet aanvragen uit angst dat ze iets moeten terugbetalen aan de overheid. Ook weten mensen de weg soms moeilijk te vinden doordat ze moeite hebben hun weg te vinden door de complexiteit van de verschillende regelingen. Omdat zij daardoor weinig geld overhouden, komen zij onder het sociaal minimum terecht en lopen zij een groter risico op armoede of schulden.
Alles over politiek vindt u hier.
Een van de problemen is dat uitvoeringsorganisaties mensen er nu nog niet actief op mogen wijzen dat zij wel degelijk recht hebben op een uitkering, een bepaalde toeslag of andere regelingen. Ook kunnen de verantwoordelijke organisaties, zoals het UWV of de Sociale Verzekeringsbank (SVB), door privacyregels niet inzien hoeveel iemand verdient of hoe de financiële situatie eruit ziet. Daardoor kunnen zij ook niet op eigen initiatief berekenen of iemand al dan ergens recht op heeft.
De wet die Van Hijum nu doorzet, moet die problemen verhelpen. Zo wil de minister wettelijk verankeren dat gemeenten en uitvoeringsinstanties actief mogen wijzen op bijvoorbeeld toeslagen, een bijstandsuitkering of aanvullende inkomensvoorzieningen. De bedoeling is dat de instanties vervolgens ook kunnen helpen bij het aanvraagproces om de drempel daarvan te verlagen.
Ook maakt de wet het mogelijk om persoonsgegevens uit te wisselen zodat de instanties zicht krijgen op de financiële situatie. Die uitwisseling ligt gevoelig omdat het raakt aan privacyregels. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) vroeg daarom in juni om meer duidelijkheid over wat voor gegevens er precies mogen worden uitgewisseld. ‘Zolang dit niet vaststaat, kunnen mensen niet goed inschatten of zij dit wel willen.’
Van Hijum benadrukt daarom dat de uitwisseling aan strenge regels is gebonden. Zo mogen de persoonsgegevens, waaronder ook gevoelige informatie over het inkomen, enkel worden gebruikt om mensen te wijzen waarop zij recht hebben en niet voor handhaving, bijvoorbeeld in het geval dat blijkt dat iemand juist teveel ontvangt.
De minister zegt in een reactie dat hij hoopt dat de wet kan voorkomen dat mensen de weg kwijtraken in het ‘doolhof’ van verschillende regelingen en toeslagen. ‘Daar ligt een grote verantwoordelijkheid voor de overheid’, aldus Van Hijum. ‘Dit vergroot niet alleen de bestaanszekerheid, maar ook het vertrouwen in de overheid.’
Tegelijk is het wel de vraag of een actievere houding het verschil kan maken zolang de onderliggende problemen rond de complexe inkomensondersteuning nog niet zijn verholpen. Zo concludeerde de Commissie Sociaal Minimum in 2023 dat er een hervorming van het stelsel nodig is om de bestaanszekerheid van mensen te verbeteren. Ook Van Hijum wil dat en kwam in november met een hervormingsagenda, maar de uitvoering daarvan zal waarschijnlijk nog jaren duren.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant