Lees hier al onze artikelen over de oorlog in Oekraïne.
Volgens de Oekraïense president Zelensky wordt het ‘heel moeilijk’ voor zijn land om zonder steun van de Verenigde Staten te overleven. ‘Ik wil eigenlijk niet denken aan wat er gebeurt als we geen bondgenoten meer zijn’, zegt hij in een interview met NBC News dat zondag wordt uitgezonden, maar waarvan een fragment gisteravond laat (Nederlandse tijd) al is verspreid.
Deze week vonden voor het eerst gesprekken plaats tussen de nieuwe Amerikaanse regering en die van Oekraïne en Rusland, over de mogelijkheden voor het beëindigen van de Russische invasie van Oekraïne. Trump sprak telefonisch met zowel Zelensky als de Russische president Poetin, het eerste gesprek tussen een Amerikaanse en Russische president sinds het begin van de invasie in februari 2022.
Met de start van de gesprekken werden ook de contouren van Trumps verkiezingsbelofte om snel een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne zichtbaar. Bij monde van defensieminister Pete Hegseth lieten de VS weten dat het land rekening moet houden met verlies van grondgebied en uitstel van de gewenste toetreding tot de Navo.
De VS, goed voor ruim 30 procent van de militaire steun, zijn van levensbelang voor het voortbestaan van Oekraïne, stelt de president tegen NBC. De kans dat het land overleeft zonder Amerikaanse steun is ‘heel klein’, aldus Zelensky.
Jasper Daams
De buitenlandministers van de EU-landen hebben een spoedvergadering belegd na een week van soms onaangename verrassingen uit Washington. Minister Caspar Veldkamp en zijn collega's buigen zich zondag over de betrekkingen met de Verenigde Staten en over de oorlog in Oekraïne en de vredesbesprekingen die in de maak zijn.
De ministers komen samen in München, waar velen van hen al zijn voor de grote veiligheidsconferentie daar, zegt een woordvoerder van Veldkamp. Ook daar is de band tussen de VS en Europa het gesprek van de dag na een donderspeech van de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance, die Europa onder meer verweet de democratie uit te hollen door radicaal-rechts te knevelen.
De 27 EU-ministers kunnen zondag uitwisselen wat ze hebben beluisterd in de vele onderonsjes die plaatsvinden, zeker ook met de grote Amerikaanse delegatie.
ANP
Een verboden chemisch middel is aangetroffen in monsters die door Oekraïne zijn verzameld aan het front met Rusland. Dat meldt de internationale Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). Het gaat om CS-gas, een soort traangas dat bij rellen wordt ingezet door de oproerpolitie, maar verboden is als oorlogswapen.
Het gas is niet dodelijk, maar veroorzaakt wel hevige irritatie aan de ogen en aan het luchtwegsysteem. De OPCW bevestigt dat de stof werd aangetroffen op vier granaatscherven en in bodem- en vegetatiemonsters. Die werden afgenomen in de nabijheid van een loopgraaf in de oostelijke regio Dnipropetrovsk. Het gas werd daar al eens eerder aangetroffen.
Oekraïne had de OPCW gevraagd om drie incidenten van de mogelijke inzet van chemische wapens te onderzoeken. Rusland en Oekraïne hebben elkaar de voorbije jaren over en weer meermaals beschuldigd van de inzet van chemische wapens aan het front. De in Den Haag gevestigde organisatie heeft niet gezegd welke strijdende partij het gas heeft ingezet.
Maartje Geels
De Oekraïense leider Zelensky wil pas rond de tafel met Moskou als zijn land het met zowel de Verenigde Staten als Europa eens is over vredesafspraken. Bovendien is hij alleen bereid te onderhandelen met de Russische president Poetin zelf, zo zei hij tijdens een internationale veiligheidsconferentie in München.
Op diezelfde conferentie benadrukte de Britse defensieminister David Lammy vandaag dat de Oekraïense leider betrokken moet worden bij de onderhandelingen. Dat is hij naar eigen zeggen ook overeengekomen met de Amerikaanse vicepresident Vance.
De mededeling komt enkele dagen nadat Europese leiders werden opgeschrikt door Trumps woorden over het vredesproces. Hij maakte eerder deze week onverwachts bekend met Poetin te hebben gebeld. Pas na dat telefoontje belde hij Zelensky. Die laatste zei vandaag dat hij inmiddels het mobiele nummer van de Amerikaanse president in zijn telefoon heeft staan. ‘Ik kan hem ieder moment bellen’, zei Zelensky.
Maartje Geels
Oekraïne moet sneller kunnen toetreden tot de Europese Unie. Dat heeft Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, vrijdag gezegd. Volgens haar zal de EU werk maken van een versneld toetredingsproces, vermoedelijk met het oog op de vredesonderhandelingen en de rol van Rusland in dat proces. ‘We hebben al aanzienlijke vooruitgang geboekt, maar nu is het tijd om bergen te verzetten in de Europese Unie’, sprak ze op de internationale veiligheidsconferentie in München. In de zomer van 2022 werd Oekraïne al kandidaat-lidstaat.
Daar waarschuwde de commissievoorzitter Washington voor de gevolgen van een verzwakt Oekraïne. Dat zou zowel de positie van Europa als die van de Verenigde Staten beschadigen, aldus Von der Leyen.
In München maakte ze ook bekend dat de Commissie de EU-lidstaten meer budgettaire ruimte gaat geven, zodat zij hun investeringen in defensie kunnen verhogen. Het streven is nu dat de lidstaten ieder 2 procent van hun bruto binnenlands product uitgeven aan defensie. Dat moet omhoog naar meer dan 3 procent, zei Von der Leyen. ‘Dat betekent honderden miljarden extra investeringen per jaar.’ De extra ophoging van de investeringen is nodig om Europa op defensiegebied minder afhankelijk te maken van de Verenigde Staten.
Maartje Geels
Volgens de Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth kan Europa er niet vanuit gaan dat de VS ‘voor eeuwig’ militair aanwezig zal blijven. Tijdens zijn bezoek aan Polen bezocht Hegseth de Amerikaanse troepen. Er zijn op dit moment achtduizend Amerikaanse soldaten in Polen gestationeerd.
Op dit moment is de militaire aanwezigheid van de VS in Europa ‘robuust’, zei Hegseth. Tegelijk schetste hij een wereld met meerdere bedreigingen, waaronder China, waardoor ‘je er niet vanuit kunt gaan dat de VS voor eeuwig in Europa zullen blijven.’ Daarom moeten Navo-bondgenoten ‘meer uitgeven en meer investeren’ om ‘hun eigen achtertuin te verdedigen’.
Tijdens deze broederlijke discussie over defensie met zijn Poolse ambtgenoot bleef de olifant in de kamer onbesproken. Sommige Poolse politici en media waren afgelopen dagen uiterst kritisch over de Amerikaanse aanpak van mogelijke onderhandelingen met Poetin - en de angst dat Oekraïne en Europa bij deze vredesbesprekingen op een zijspoor worden gezet.
De Poolse Europaminister Adam Szłapka noemde het ‘19e-eeuws’, een vergelijking met een tijd waarin grootmachten het lot van kleinere naties beslisten. Progressief dagblad Gazeta Wyborcza trok de vergelijking met de conferentie van München in 1938,toen het Westerse leiders ‘niet enkel ontbrak aan moed, maar ook aan verbeelding’.
Hegseth spreekt vrijdag verder met Poolse president Andrzej Duda. Een ontmoeting met premier Tusk of buitenlandminister Sikorski, die deze week meer militaire steun aan Oekraïne bepleitte, staat niet op de agenda.
Arnout le Clercq
De Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth sluit niet uit dat de grenzen van Oekraïne van voor de Russische invasie in 2022 worden hersteld. ‘Alles is mogelijk’, zei hij bij een persconferentie in Warschau. Daarmee lijkt hij zijn eigen woorden van eerder deze week tegen te spreken.
Hegseth bracht vrijdag een bezoek aan Polen en sprak onder anderen met zijn Poolse ambtgenoot Władysław Kosiniak-Kamysz. Op de persconferentie achteraf ging hij in op een vraag over de toekomstige grenzen van Oekraïne na eventuele vredesonderhandelingen. Daarover zei hij eerder deze week in Brussel nog dat terugkeren naar de officieel erkende landsgrenzen van voor 2014 - inclusief de geannexeerde Krim - ‘onrealistisch’ is. Ook sloot hij een Oekraïense toetreding tot de Navo uit.
In combinatie met een telefoongesprek tussen president Trump en Poetin leidden de woorden tot onrust in Oekraïne en Europa. In Polen zei Hegseth dat hij het als zijn taak ziet een dosis ‘werkelijkheidszin’ aan de discussie over de toekomst van Oekraïne toe te voegen. Desondanks houdt hij de mogelijkheid voor de terugkeer naar de grenzen voor 2022 open. Uiteindelijk is dat aan de onderhandelingen van onder anderen president Trump, zei hij. ‘Hoe de grenzen eruit gaan zien, valt te bezien.’
Verder droeg Hegseth dezelfde boodschap uit als in Brussel: Europa moet meer de eigen broek ophouden op gebied van defensie. Die boodschap valt in Warschau in goede aarde: sinds de Russische invasie investeert het land meer in defensie dan ooit tevoren en mikt op een defensiebudget ter grootte van 5 procent van het bruto binnenlands product. Polen is een ‘voorbeeldige bondgenoot’, zei Hegseth.
Arnout le Clercq
Een drone heeft vannacht de zogeheten sarcofaag van Tsjernobyl geraakt. Dat meldt het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). De sarcofaag, het bouwwerk dat ervoor moet zorgen dat er geen radioactieve straling uit de verwoeste kernreactor ontsnapt, is volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky ‘aanzienlijk beschadigd’. Er zou geen extra straling zijn waargenomen in het gebied.
Na de kernramp in Tsjernobyl in 1986 werd al snel een betonnen overkapping gebouwd om de omgeving te beschermen tegen radioactieve straling. In 2016 moest er een nieuwe beschermlaag gebouwd worden, omdat er in de oorspronkelijke overkapping scheuren waren ontstaan.
Het IAEA meldt dat er ten gevolge van de droneaanval een explosie en een brand zijn geweest bij het complex. Zelensky beweert dat het om een Russische drone gaat, al bevestigt het IAEA dat niet. Op X deelt de Oekraïense president beelden van de beschadigingen aan de overkapping van de voormalige kernreactor.
Het is niet de eerste keer dat Tsjernobyl onder vuur ligt. Op de eerste dag van de Russische invasie in Oekraïne nam het Russische leger het gebied rondom de centrale in. Die aanval veroorzaakte voor zo’n 128 miljoen euro aan schade aan apparatuur in het complex. Na een ruime maand trokken de Russen zich terug uit het gebied.
Dana Holscher
Twitter bericht wordt geladen...
De Amerikaanse vicepresident JD Vance heeft gedreigd met sancties voor Rusland en eventueel militaire actie in Oekraïne, als Poetin niet instemt met een vredesakkoord dat Oekraïense onafhankelijkheid garandeert. Dat zegt hij tegen de Amerikaanse krant The Wall Street Journal.
De aard van de militaire middelen waar Vance op doelt is niet duidelijk. Desondanks zijn de uitspraken in tegenspraak met wat de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth eerder beweerde over de onderhandelingen met Poetin. Hegseth zei afgelopen woensdag juist expliciet dat de Verenigde Staten geen troepen zouden sturen naar Oekraïne, Vance zegt dat een beslissing daarover nog ‘op tafel’ ligt.
Afgelopen woensdag leidde de mededeling van Trump dat hij en de Russische president Vladimir Poetin zouden onderhandelen over de beëindiging van de oorlog in Oekraïne internationaal tot zorgen. Trump leek zowel Oekraïne als de Europese Unie buitenspel te zetten. Later zei Trump dat ook de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een plek aan de onderhandelingstafel zou krijgen.
‘We hebben economische drukmiddelen en we hebben natuurlijk militaire pressiemiddelen’, zei Vance tegen WSJ. Volgens de vicepresident zou ‘alles op tafel liggen’ om een deal te sluiten met Poetin en zouden de uitkomsten mogelijk ‘veel mensen choqueren’. Vance en Zelensky ontmoeten elkaar morgen op de veiligheidsconferentie in München.
Dana Holscher
Volgens de Franse president Emmanuel Macron kan alleen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky namens zijn land met Rusland onderhandelen over vrede. Ook waarschuwt hij ervoor dat 'vrede die een capitulatie is, slecht nieuws voor iedereen' zou zijn, inclusief voor de Verenigde Staten. Dat zegt Macron donderdag in een interview met de Financial Times.
'De enige vraag in dit stadium is of president Poetin oprecht, duurzaam en geloofwaardig bereid is om op deze basis akkoord te gaan met een staakt-het-vuren. Daarna is het aan de Oekraïners om met Rusland te onderhandelen', zei Macron in een interview met de krant.
De Amerikaanse president Donald Trump sprak woensdag telefonisch met zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin en daarna met Zelensky. Vervolgens kondigde hij aan dat de vredesbesprekingen konden beginnen. Donderdag zei hij dat Oekraïne betrokken zou zijn bij besprekingen met Rusland en de VS in München, maar volgens Oekraïne is van een gesprek met een Russische delegatie geen sprake.
Macron zei tegen de Financial Times dat Trump de mogelijkheid heeft gecreëerd voor een te bespreken oplossing, waarbij 'iedereen zijn rol moet spelen'. Hij voegde eraan toe dat het nu aan Zelensky is om territoriale en soevereiniteitskwesties te bespreken.
'Het is aan de internationale gemeenschap, met een specifieke rol voor de Europeanen, om veiligheidsgaranties te bespreken en, breder, het veiligheidskader voor de hele regio. Dat is waar wij een rol te spelen hebben', aldus Macron.
De Franse president beschreef Trumps terugkeer als een 'elektroshock' die Europa zou moeten dwingen om zijn eigen toekomst veilig te stellen, evenals die van Oekraïne.
Reuters
Oekraïne ontkent dat op de grote veiligheidsconferentie die de komende dagen plaatsvindt in München een gesprek met Rusland gepland staat. De Amerikaanse president Donald Trump zei dat er vrijdag een ontmoeting 'op hoog niveau' met vertegenwoordigers van de VS, Rusland en Oekraïne op de agenda staat.
'Rusland is er samen met onze mensen. Oekraïne is ook uitgenodigd', zei Trump. Wie er precies zouden komen, was volgens de president nog niet duidelijk, 'maar mensen op hoog niveau uit Rusland, Oekraïne en uit de Verenigde Staten'.
'Er worden geen gesprekken met Russen in München verwacht', zei Dmytro Lytvyn, adviseur van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. 'Op dit moment ligt er niets op tafel.' Volgens de adviseur moeten Oekraïne en zijn Europese bondgenoten eerst een gezamenlijk standpunt innemen. Daar zou nu nog geen sprake van zijn.
Trump probeert vredesbesprekingen tussen Rusland en Oekraïne af te dwingen en heeft daar ook al over gesproken met de Russische president Vladimir Poetin. Oekraïense en Europese politici hebben gewaarschuwd dat zij niet gepasseerd willen worden.
Volgens persbureau Reuters ontmoet Zelensky vrijdag in München wel de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio.
Redactie
Persbureau Reuters ging in Kyiv de straat op om de reactie van inwoners te peilen op de aangekondigde onderhandelingen over vrede in Oekraïne. De Amerikaanse president Donald Trump wil daarover onderhandelen met Vladimir Poetin en Oekraïne, maar straalt in alles uit dat hij een deal wil maken met Moskou.
‘Het lijkt er echt op dat [de Verenigde Staten] Oekraïne willen opgeven’, vertelt de 24-jarige inwoner van Kyiv Myroslava Lesko aan Reuters. ‘In de taal van Trump over de onderhandelingen zie ik geen winsten voor Oekraïne.’
‘Ik hoop op het beste’, zegt de 38 Olena Chiupika uit Kyiv tegen Reuters. Ze heeft het over de steun van de bondgenoten van haar thuisland. De VS zijn op dit moment de belangrijkste leverancier van militaire steun, maar Chiupika wijst erop dat Oekraïne in het verleden wel vaker onverwacht grote steunpakketen heeft weten te verzekeren van andere bondgenoten. Ze wil optimistisch zijn, ‘want de sfeer is nu niet bepaald goed’.
Sommige Oekraïeners zijn weer hoopvol over Trumps betrokkenheid: ‘Hij is wilskrachtig’, meent Hryhoriy Buhoyets (60). ‘Hij kan beslissen wat hij wil. Wat Oekraïne betreft denk ik wel dat hij plannen heeft.’
Frank Rensen
Oekraïne zal ‘linksom of rechtsom’ deelnemen aan onderhandelingen over vrede in dat land, meldt Dmitri Peskov, woordvoerder van het Kremlin, aan het staatspersbureau Tass. Tegelijkertijd zullen Rusland en de VS volgens Peskov onderlinge gesprekken blijven voeren, zonder Oekraïense betrokkenheid.
Aan een ander Russisch persbureau, Interfax, laat Peskov weten dat de voorbereidingen voor een ontmoeting tussen de Russische president Vladimir Poetin en de Amerikaanse president Donald Trump nog ‘enkele maanden’ zouden kunnen duren. Beide partijen zijn het er volgens Peskov over eens dat de Saoedische hoofdstad Riyad een geschikte locatie is voor deze ontmoeting.
Trump belde gisteren meer dan een uur lang met Poetin over het beëindigen van de oorlog. Daarna sprak Trump ook met Volodymyr Zelensky, de Oekraïense president. Het Kremlin meldt vandaag ‘onder de indruk te zijn’ van Trumps standpunten over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne.
Frank Rensen
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zal geen vredesverdrag accepteren dat Rusland en de Verenigde Staten sluiten zonder daarbij Oekraïne te betrekken. Ook zegt hij dat Europese bondgenoten deel moeten uitmaken van het overleg.
‘Het is belangrijk dat het niet allemaal gaat volgens het plan van Poetin’, vertelde Zelensky vandaag tijdens een persconferentie. De Amerikaanse president Donald Trump belde gisteren met de Russische president Vladimir Poetin en daarna Zelensky over het beëindigen van de oorlog. Kort daarvoor suggereerde de Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth dat Oekraïne voorlopig geen lid kan worden van de Navo en de landsgrenzen van Oekraïne niet terugkeren naar de situatie van 2014.
Meerdere Europese politici reageerden hier fel op, omdat Amerika – de belangrijkste leverancier van militaire steun aan Oekraïne – te veel ruimte zou bieden aan Poetin. Zo stelde de Duitse minister van Defensie Boris Pistorius het ‘te betreuren dat de VS al concessies aan Rusland hebben gedaan, terwijl de onderhandelingen nog niet zijn begonnen.’ Ook de Nederlandse defensieminister Ruben Brekelmans vindt het essentieel dat Europa aanschuift bij de onderhandelingen.
Zelensky wil eerst met Trump overleggen over een gezamenlijk plan om ‘Poetin tegen te houden’, vertelde hij vandaag. Pas daarna zou het volgens hem zinvol zijn om ook met de Russen te praten.
Frank Rensen
EU-buitenlandchef Kaja Kallas zegt dat Europa Oekraïne zal steunen als het land het Amerikaanse voorstel voor vredesonderhandelingen met Rusland afwijst. Ze sprak vanochtend met de Oekraïense minister van Defensie, Rustem Umerov, die zei dat ‘de Oekraïners standvastig zijn en hun vrijheid en grondgebied niet zullen opgeven’.
De Europese Commissie nam vandaag eenzelfde standpunt in. Een woordvoerder van de Commissie zei dat Europa Oekraïne zal blijven steunen en dat de Oekraïense veiligheid belangrijk is voor de gehele Europese veiligheid. De woordvoerder noemde het telefoongesprek tussen Trump en Poetin slechts ‘het begin van een proces’.
De Commissie zegt ervan uit te gaan een rol te kunnen spelen in het vredesproces. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen spreekt komend weekend tijdens de conferentie over internationale veiligheid in München met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Daar zijn ook Navo-baas Mark Rutte en de Amerikaanse vicepresident JD Vance aanwezig.
Yassin Boutayeb
Kaja Kallas, oud-premier van Estland, verwief moreel gezag met de harde lijn die ze innam tegen de Russische agressie. Sinds december 2024 is ze de buitenlandchef van de EU. Lees hier het profiel van de Kallas, geschreven door buitenlandredacteur Peter Giesen.
Ook de Nederlandse defensieminister Ruben Brekelmans noemt het cruciaal dat Europa aanschuift bij vredesbesprekingen met Rusland over de oorlog in Oekraïne. Brekelmans sluit onderhandelingen zonder deelname van Europese landen uit, omdat Europa de taak krijgt om Oekraïne en zichzelf te beschermen tegen Rusland.
‘Ik denk dat het geen optie is om niet aan tafel te komen, omdat we heel belangrijk zijn in de uitvoering van de veiligheidsgaranties voor Oekraïne’, zo sprak Brekelmans vandaag bij aankomst in Brussel voor overleg met alle Navo-collega’s.
Meerdere Europese landen hebben zich al uitgesproken tegen Trump, die stelt dat Oekraïne het kan vergeten al zijn ingenomen grond terug te krijgen en lid te worden van de Navo. Verder wil Trump geen Amerikaanse militairen inzetten om een eventueel bestand te bewaken. Hij vindt dat Europese landen dat moeten doen.
ANP/Redactie
De Duitse buitenlandminister Annalena Baerbock noemt Oekraïense en Europese betrokkenheid bij vredesonderhandelingen met Rusland cruciaal, omdat ‘de vrede in Europa op het spel staat’, zo zei de minister in een interview met radiozender Deutschlandfunk.
De VS zeiden woensdag, nadat president Trump met de Russische president Vladimir Poetin had gebeld, dat vredesonderhandelingen met Rusland direct kunnen beginnen, maar hebben nog niet duidelijk gemaakt onder welke voorwaarden die moeten plaatsvinden. Trumps defensieminister Pete Hegseth zei woensdag alleen dat het onwaarschijnlijk is dat Oekraïne alle bezette gebieden terugkrijgt en kan toetreden tot de Navo.
Baerbock zegt dat ze niet geïnformeerd was over Trumps gesprek met Poetin woensdag. ‘Dat is de manier waarop Trump en zijn team te werk gaan’, aldus de minister. Ze benadrukt het belang van ‘constante communicatie' tussen alle betrokken partijen en stelt dat de vorige Amerikaanse regering een ander buitenlandbeleid voerde.
De Duitse defensieminister Boris Pistorius sluit zich aan bij Baerbock en zegt het ‘te betreuren dat de VS al concessies aan Rusland hebben gedaan, terwijl de onderhandelingen nog niet zijn begonnen’. Ook stelde hij dat Rusland, zelfs als de onderhandelingen succesvol blijken, nog steeds een bedreiging vormt voor Europa.
Yassin Boutayeb
In een eerdere versie van dit stuk stond dat Pete Hegseth Trumps buitenlandminister is. Dat klopt niet: Hegseth is minister van Defensie.
De Britse defensieminister John Healey sluit uit dat vredesbesprekingen over Oekraïne plaatsvinden zonder dat Kyiv aan tafel zit. Hij reageert daarmee op de aankondiging van de Amerikaanse president Trump dat de onderhandelingen tussen Rusland, de VS en Oekraïne kunnen beginnen.
Volgens Healey is het de taak van de Navo om ervoor te zorgen dat Oekraïne in ‘de sterkst mogelijke positie komt voor onderhandelingen’. De minister zei daarbij dat er ‘niet over Oekraïne mag worden onderhandeld zonder dat Oekraïne betrokken is’.
Later vandaag komen in Brussel de buitenlandministers van de Navo-landen samen, onder leiding van de Britten. Voorafgaande daaraan herhaalde ook secretaris-generaal Mark Rutte van de Navo dat ‘als we over Oekraïne spreken, is het natuurlijk cruciaal dat Oekraïne nauw wordt betrokken bij alles wat er gebeurt’.
Maartje Geels
Lees ook: Britten scharen zich achter Europees standpunt over vredesonderhandelingen Oekraïne
Verschillende Europese landen vinden dat ze deel moeten uitmaken van onderhandelingen over het lot van Oekraïne. Ze onderstrepen dat alleen een eerlijk akkoord met veiligheidsgaranties duurzame vrede garandeert. Dit werd woensdag gezegd tijdens een ontmoeting van ministers van Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, Polen, Italië, Spanje en de Europese Commissie met de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken in Parijs.
‘Onze gedeelde doelstelling moet zijn om Oekraïne in een sterke positie te brengen. Oekraïne en Europa moeten deel uitmaken van alle onderhandelingen’, aldus een gezamenlijke verklaring van de landen en de Europese Commissie. ‘Oekraïne moet sterke veiligheidsgaranties krijgen. Een rechtvaardige en duurzame vrede in Oekraïne is een noodzakelijke voorwaarde voor een sterke trans-Atlantische veiligheid’, aldus de verklaring.
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump is het ‘niet praktisch’ om Oekraïne het Navo-lidmaatschap te geven. Hij vertelde journalisten ook dat het ‘onwaarschijnlijk’ is dat Oekraïne al het land terugkrijgt dat Rusland heeft ingenomen tijdens de oorlog.
Defensieminister Pete Hegseth zei eerder al dat Oekraïne de wens om lid te worden van de Navo moet opgeven, evenals bezet grondgebied. De Verenigde Staten sturen aan op een einde van de oorlog en Trump belde woensdag met Poetin en Zelensky om te praten over een begin van de onderhandelingen. (ANP)
De eerste ontmoeting tussen Donald Trump en Vladimir Poetin zal mogelijk plaatsvinden in Saoedi-Arabië, zegt de Amerikaanse president. Eerder vandaag heeft Trump twee lange telefoongesprekken gevoerd met Poetin en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Met beide presidenten zegt Trump te hebben gesproken over vredesonderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne.
Het aantal landen waar Trump en Poetin elkaar zouden kunnen ontmoeten is beperkt. In 2023 vaardigde het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag een arrestatiebevel uit tegen Poetin wegens de deportatie van Oekraïense kinderen uit bezet gebied. Door het arrestatiebevel zijn de 123 lidstaten van het Internationaal Strafhof verplicht om Poetin te arresteren, zodra hij voet zet in een van deze landen. Saoedi-Arabië behoort, net als Rusland en de VS, niet tot die 123 landen.
In het Witte Huis vroegen journalisten Trump ook naar de mogelijkheid dat Oekraïne lid zou worden van de Navo. De president onderschrijft de uitspraken die zijn defensieminister Pete Hegseth eerder vandaag deed. Hegseth noemde een Oekraïens Navo-lidmaatschap ‘onrealistisch’. Daarnaast stelde hij dat Oekraïne vermoedelijk niet al het grondgebied zal terugkrijgen dat Rusland sinds 2014 heeft bezet.
Ook Trump verwacht niet dat Oekraïne in een vredesverdrag alle door Rusland bezette gebieden zal terugkrijgen. Hoeveel grondgebied Oekraïne volgens de Amerikanen zou moeten opgeven, is niet duidelijk.
Daan de Vries
Europese politici zijn eenduidig in hun reacties op het telefoongesprek tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Russische president Vladimir Poetin: Oekraïne en Europa moeten actief worden betrokken bij vredesonderhandelingen met Rusland. Dat zeiden ministers uit onder meer Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.
‘De Oekraïners zijn degenen die in oorlog zijn. Het is aan hen wanneer de gesprekken beginnen en op welke voorwaarden,’ aldus de Britse defensieminister John Healey, die vandaag een bijeenkomst van westerse bondgenoten van Oekraïne voorzat. De Duitse buitenlandminister Annalena Baerbock zegt dat Europa ‘eenduidig’ moet zijn en zich moet voorbereiden op onderhandelingen. ‘Wij zijn al drie jaar klaar voor vrede, anders dan president Poetin’, zei Baerbock.
Jean-Noël Barrot, de Franse minister van Buitenlandse Zaken, benadrukt het belang van een rechtvaardige vrede voor Oekraïne. ‘Als we Oekraïne in de steek laten en dwingen tot overgave, dan nodigen we alle despoten en tirannen uit om hun buren ongestraft binnen te vallen.’ Daarnaast zegt Barrot dat Europa er klaar voor is om de Oekraïense veiligheid te garanderen, ook als Oekraïne na een eventueel vredesakkoord geen lid wordt van de Navo.
Geen Navo-lidmaatschap
Vandaag zei de Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth dat de VS een Oekraïens Navo-lidmaatschap ‘onrealistisch’ achten. Ook stelde Hegseth dat de Amerikanen geen troepen naar Oekraïne zullen sturen om toe te zien op de naleving van een bestand met Rusland.
Na zijn telefoongesprek met Poetin zei Trump niets over de rol die Europese landen zouden kunnen spelen bij onderhandelingen. Wel bracht hij direct de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op de hoogte van het verloop van zijn gesprek met de Russische president.
Europese landen hebben Oekraïne de afgelopen jaren voor tientallen miljarden aan wapensteun en financiële ondersteuning geboden. Als het gaat om militaire steun, zijn de Verenigde Staten echter verreweg de belangrijkste steunpilaar van Oekraïne. Sinds de inauguratie van Donald Trump is de Amerikaanse steun onzeker geworden. Ook roept de regering-Trump Europese landen op om flink meer geld uit te geven aan defensie.
Daan de Vries
Het gesprek tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Oekraïense evenknie Volodymyr Zelensky is goed verlopen, meldt Trump. Volgens de Amerikaan is Zelensky, net als de Russische president Vladimir Poetin, bereid tot vredesonderhandelingen. Aanstaande vrijdag ontmoet Zelensky in München een Amerikaanse delegatie, geleid door vicepresident JD Vance en buitenlandminister Marco Rubio.
Zelensky bevestigt op Telegram dat hij het met Trump over vredesbesprekingen heeft gehad. ‘Oekraïne wil meer dan wie ook dat er vrede wordt gesloten. Zoals president Trump zegt: laten we het regelen’, aldus Zelensky, die daarna het belang van een betrouwbare, langdurige vrede benadrukt.
Daan de Vries
Minister van Defensie Ruben Brekelmans (VVD) benadrukt het belang van het voortzetten van de steun aan Oekraïne en het creëren van ‘robuuste veiligheidsgaranties’ voor Oekraïne in het geval dat de oorlog ten einde komt. ‘Wel duurzame vrede, geen slechte deal die meer Russische agressie uitlokt’, schrijft Brekelmans op X.
Eerder vanavond werd bekend dat de Amerikaanse president Donald Trump heeft gebeld met zijn Russische en Oekraïense ambtsgenoten Vladimir Poetin en Volodymyr Zelensky. Trump wil dat er ‘onmiddellijk’ een begin wordt gemaakt aan onderhandelingen over vrede in Oekraïne.
De Amerikanen willen dat Europese landen verantwoordelijk worden voor de veiligheid van Oekraïne en de rest van Europa, zei Trumps defensieminister Pete Hegseth vanmiddag. De VS zullen geen troepen leveren voor de vredesmacht die moet toezien op een eventueel vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne.
Volgens Brekelmans moet Europa ‘niet in paniek raken’ door Hegseths uitspraken. Brekelmans spreekt van een ‘heel directe boodschap’ van de Amerikaan, maar zegt ‘niet geschrokken’ te zijn. Het was al bekend dat Trump wil dat Europese landen meer geld gaan investeren in defensie.
Daan de Vries
Donald Trump heeft ook gebeld met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. De twee hebben elkaar ongeveer een uur gesproken, meldt Zelensky’s team. Over de inhoud van het gesprek is nog niets bekend. Trumps telefoongesprek met Zelensky volgde enkele uren na een telefoongesprek van Trump met de Russische president Vladimir Poetin.
Daan de Vries
De Amerikaanse president Donald Trump heeft gebeld met zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin. Dat schrijft Trump in een bericht op zijn sociale medium Truth Social. ‘We hebben afgesproken dat we zeer nauw zullen samenwerken, inclusief bezoeken aan elkaars land’, aldus Trump. Hij voegt daaraan toe dat hij ook de Oekraïense president Volodymyr Zelensky wil bellen, om hem op de hoogte te stellen van zijn gesprek met Poetin.
Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov bevestigt dat Poetin en Trump ‘bijna anderhalf uur’ hebben gebeld. Peskov meldt dat de twee presidenten van plan zijn elkaar persoonlijk te ontmoeten: Poetin zou Trump in Moskou hebben uitgenodigd.
Enkele uren voor het telefoongesprek hield Trumps defensieminister Pete Hegseth een toespraak voor de westerse bondgenoten van Oekraïne. Hegseth zei dat de Amerikanen het ‘onrealistisch’ achten dat Oekraïne na de oorlog lid kan worden van de Navo. Ook suggereerde de defensieminister dat Kyiv vermoedelijk een deel van het door Rusland bezette gebied zal moeten opgeven.
Trumps telefoongesprek met Poetin is een flinke streep door de rekening van de Oekraïense president Zelensky. In een interview met de Britse krant The Guardian zei Zelensky gisteren nog dat het ‘ontzettend belangrijk’ is dat Trump eerst een Oekraïense vertegenwoordiging zou ontmoeten, voordat hij Poetin zou spreken.
Trump schrijft dat buitenlandminister Marco Rubio, CIA-directeur John Ratcliffe, veiligheidsadviseur Michael Waltz en speciaal gezant Steve Witkoff namens de Amerikanen zullen onderhandelen met Rusland. In zijn bericht zegt hij niets over een eventuele Europese betrokkenheid bij de onderhandelingen.
Daan de Vries
De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent brengt vandaag als eerste minister uit de regering-Trump een bezoek aan Oekraïne. In Kyiv zal Bessent in ieder geval spreken over de grondstoffen waarover Oekraïne beschikt, zegt een Amerikaanse ingewijde tegen persbureau Reuters.
Het is vermoedelijk niet toevallig dat de Amerikaanse president Donald Trump juist Bessent als eerste kabinetslid naar Kyiv stuurt, en niet defensieminister Pete Hegseth of minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Trump zei vorige week al dat hij toegang wil tot de Oekraïense voorraad zeldzame aardmetalen, in ruil voor de voortzetting van de Amerikaanse wapensteun aan Oekraïne. Met Bessents bezoek aan Oekraïne onderstreept Trump het belang dat hij hecht aan de mogelijke economische voordelen die de VS in Oekraïne kunnen behalen.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is bereid om Amerikaanse bedrijven te laten investeren in het winnen van Oekraïense delfstoffen, zei hij deze week in interviews met Reuters en de Britse krant The Guardian. In de Oekraïense bodem bevinden zich grote hoeveelheden lithium en zeldzame aardmetalen, stoffen die cruciaal zijn voor de energietransitie. Ook in het overwinningsplan dat Zelensky afgelopen najaar presenteerde, sprak hij over westerse investeringen in Oekraïense grondstofwinning.
Daan de Vries
De Verenigde Staten achten het ‘onrealistisch’ dat Oekraïne na vredesonderhandelingen met Rusland lid zal worden van de Navo. Ook een terugkeer naar de Oekraïense grenzen van voor 2014 zien de Amerikanen niet gebeuren. Dat heeft de Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth gezegd tijdens een bijeenkomst van westerse bondgenoten van Oekraïne in Brussel. Dat zou betekenen dat Oekraïne een deel van de door Rusland bezette gebieden, in ieder geval voorlopig, zou moeten opgeven. Op basis van Hegseths uitlatingen valt echter nog niet op te maken welke concessies de VS acceptabel vinden.
In Brussel zette Hegseth het standpunt van de regering-Trump uiteen over vredesonderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne. Hoewel zijn woorden grotendeels overeenkomen met eerdere uitspraken van Trump, zal zijn toespraak in Kyiv met zorgen zijn ontvangen. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei gisteren nog dat Europa zonder Amerikaanse steun niet in staat is de Oekraïense veiligheid te garanderen.
Wapensteun
Ook is nog onduidelijk of de VS hun wapensteun aan Oekraïne onder Trump zullen voortzetten. Hegseth deed daarover geen uitspraken, behalve dat hij vindt dat Europese landen ‘het overgrote deel van de wapen- en andere steun aan Oekraïne moeten leveren’. Ten slotte herhaalde Hegseth Trumps oproep aan Europese Navo-lidstaten om ten minste 5 procent van hun bruto binnenlands product uit te geven aan defensie.
De Amerikaanse defensieminister benadrukt dat de VS na een eventueel vredesakkoord hun handen zoveel mogelijk van Oekraïne af willen trekken. Zo zullen er geen Amerikaanse vredestroepen op Oekraïens grondgebied worden gestationeerd.
In plaats daarvan vindt Hegseth dat Europese landen over de brug moeten komen met veiligheidsgaranties en een troepenmacht om een nieuwe Russische invasie van Oekraïne te voorkomen. De Amerikanen zullen zich in de toekomst richten op de bescherming van eigen landsgrenzen en op China, dat in de ogen van Trump de grootste bedreiging vormt voor de VS.
Daan de Vries
De Oekraïense veiligheidsdienst SBU heeft de stafchef van zijn antiterreurafdeling opgepakt. De veiligheidsdienst noemt geen naam, maar volgens de Oekraïense krant Pravda gaat het om kolonel Dmytro Koziura. Hij heeft, zo stelt de SBU, geheime informatie doorgespeeld aan de Russische veiligheidsdienst FSB.
Wat voor straf de kolonel bij een eventuele veroordeling krijgt, is nog niet duidelijk. Maar twee jaar geleden kreeg een Oekraïense hoofdaanklager levenslang, omdat hij eveneens geheime informatie doorspeelde aan Rusland.
Ook is nog onduidelijk wat voor informatie Koziura precies zou hebben doorgespeeld. SBU-hoofd Vasyl Maliuk zegt dat de spionage van de kolonel is ontdekt door onder meer zijn telefoons en computers te hacken. ‘We hebben hem lang geobserveerd en bijgehouden welke informatie hij doorspeelde aan de vijand’, aldus Maliuk. Volgens de SBU heeft Koziura, die sinds 2016 bij de veiligheidsdienst werkte, sinds 2022 zeker 14 keer heimelijk informatie doorgegeven aan Rusland.
Maliuk noemt de operatie onderdeel van een ‘interne zuivering’ en stelt dat ‘geen enkele Russische infiltratiepoging zal slagen’. De SBU heeft sinds de Russische invasie vaker Russische spionnen binnen zijn organisatie ontmaskerd. Die zijn onder meer beschuldigd van spionage, het doorspelen van geheime militaire informatie en het in brand zetten van militaire voertuigen.
Yassin Boutayeb
Wat is de Amerikaanse president Donald Trump precies van plan met Oekraïne? Dat is de vraag die deze week in de lucht hangt, als hooggeplaatste leden van zijn regering voor het eerst op bezoek zijn in Europa. Zo spreekt defensieminister Pete Hegseth vandaag met zijn collega’s over de wapensteun voor Oekraïne.
Trump heeft herhaaldelijk gezegd de oorlog zo snel mogelijk tot een einde te willen brengen, maar een duidelijk plan over hoe dat moet gebeuren, ontbreekt vooralsnog. Bovendien hebben hij en enkele van zijn ministers zich meermaals kritisch uitgelaten over de Amerikaanse steun aan Oekraïne.
Volgens ingewijden zal Trumps gevolg er bij Europese bondgenoten op hameren een veel grotere rol op zich te nemen bij de steun voor Oekraïne, meldt CNN. Trumps nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz zei eerder deze week al dat zodra de oorlog voorbij is, veiligheidsgaranties voor Oekraïne ‘volledig op het bordje van Europa komen te liggen’.
Hegseth is vandaag aanwezig bij een bijeenkomst van de Oekraïne Contact Groep, in het leven geroepen door Hegseths voorganger Lloyd Austin. Meer dan vijftig landen coördineren daar hun wapensteun aan Oekraïne. Naar eigen zeggen zal Hegseth daar Trumps ‘ambitie herhalen om de oorlog zo snel mogelijk tot een diplomatiek einde te brengen’ en ‘benadrukken dat er meer Europees leiderschap nodig is op het gebied van steun voor de veiligheid van Oekraïne’.
Momenteel zijn het de Britten in plaats van de Amerikanen die de voorzittershamer in de Oekraïne Contact Groep in handen hebben. Ook de Oekraïense defensieminister Roestem Oemerov is aanwezig bij het overleg. Morgen spreekt Hegseth met zijn collega-ministers van de Navo in Brussel.
Vrijdag maakt Hegseth zijn opwachting bij de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München, samen met buitenlandminister Marco Rubio en Keith Kellogg, Trumps speciale gezant voor Oekraïne en Rusland. Ook vicepresident J.D. Vance, eerder deze week al in Parijs voor een AI-top, is daar aanwezig.
Kellogg zei afgelopen weekend dat in München zal worden gesproken over de oorlog in Oekraïne, maar dat er geen Amerikaans vredesplan zal worden gepresenteerd. ‘De persoon die dat zal doen, is de president van de Verenigde Staten, niet Keith Kellogg’, zo temperde hij de verwachtingen.
Deze week reist Trumps minister van Financiën Scott Bessent bovendien af naar Oekraïne. Trump zei vorige week dat hij met Oekraïne wil onderhandelen over een deal waarbij het land zeldzame mineralen levert in ruil voor militaire steun in de oorlog tegen Rusland.
Thom Canters
Bij Russische raketaanvallen op de Oekraïense hoofdstad Kyiv is tijdens de nacht van dinsdag op woensdag zeker één dode gevallen. Eerder zei burgemeester Vitali Klytsjko dat het slachtoffer uit de wijk Podil komt, maar later bleek dat het slachtoffer uit de wijk Obolon kwam, nabij Podil.
Er vielen ook drie gewonden, aldus nog de burgemeester. Onder hen is een 9-jarig meisje uit de wijk Obolon. Zij werd opgenomen in het ziekenhuis.
Het lokale militaire bestuur meldt verder dat er meerdere branden woeden, onder andere op daken van woongebouwen en in een industriegebied. Het is niet duidelijk of het gaat om raketinslagen of om vuur door vallend puin van onderschepte projectielen.
(Belga)
• De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt stukken van de Russische regio Koersk te willen ruilen tegen Oekraïns grondgebied dat in handen is van Rusland. Sinds de zomer van vorig jaar bezet Oekraïne een deel van Koersk.
• Noord-Korea heeft tweehonderd stuks artillerie voor Rusland naar het front in Oekraïne gestuurd. Dat meldt het Zuid-Koreaanse ministerie van Defensie aan persbureau Yonhap.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt stukken van de Russische regio Koersk te willen ruilen tegen Oekraïns grondgebied dat in handen is van Rusland. Sinds de zomer van vorig jaar bezet Oekraïne een deel van Koersk.
Zelensky deed de uitspraak in een interview met de Britse krant The Guardian. Hoewel hij de afgelopen tijd vaker laat weten open te staan voor onderhandelingen, is het de eerste keer dat Zelensky publiekelijk zegt stukken Koersk te willen gebruiken als ruilmiddel.
De Oekraïense president zegt geen voorkeur te hebben voor welk deel van Oekraïne hij terugkrijgt voor Koersk. Alle bezette gebieden zijn volgens hem even belangrijk.
Ook herhaalde Zelensky het belang van de Amerikaanse steun. Hij zei dat Europa het gat niet kan opvullen dat ontstaat als de VS stoppen met de militaire steun. ‘Veiligheidsgaranties zonder betrokkenheid van de Amerikanen zijn geen garanties’, zo sprak Zelensky. Om Trump ervan te overtuigen Oekraïne te blijven steunen, biedt Zelensky onder meer ‘lucratieve investeringsmogelijkheden voor de wederopbouw’.
Vrijdag ontmoet Zelensky naar verwachting de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance in München. Daar vindt een internationale veiligheidsconferentie plaats. Vance is faliekant tegen steun aan Oekraïne en zei eerder dat het hem niet uitmaakt wat er met het land gebeurt.
Yassin Boutayeb
Noord-Korea heeft tweehonderd stuks artillerie voor Rusland naar het front in Oekraïne gestuurd. Dat meldt het Zuid-Koreaanse ministerie van Defensie aan persbureau Yonhap.
Halverwege januari trokken de Noord-Koreaanse troepen zich tijdelijk terug uit Koersk nadat er honderden doden waren gevallen en duizenden gewonden. Inmiddels zijn de troepen weer terug aan het Oekraïense front, en lijkt Noord-Korea de militaire steun aan Rusland verder op te voeren.
Noord-Korea stuurde in oktober ongeveer elfduizend soldaten naar bondgenoot Rusland, volgens schattingen van Oekraïne. Ze worden specifiek ingezet in de Russische regio Koersk, waar Oekraïne in augustus binnenviel. Daarvoor leverde Noord-Korea al ballistische raketten, wapens en munitie.
In ruil krijgt Noord-Korea steun van Rusland bij het opwaarderen van de militaire technologie, die achterloopt op de rest van de wereld. Zo meldde de Japanse zender NHK zaterdag dat Noord-Korea met samenwerking van Rusland is begonnen met het produceren van drones. Mogelijk gaat deze Russische steun nog veel verder, vermoedt het Zuid-Koreaanse ministerie van Defensie. Noord-Korea zou volgens inlichtingen ook hulp krijgen met het ontwikkelen van nucleaire onderzeeërs.
Frank Rensen
De Russische korporaal Nikiti Posmetoechov is door een militaire rechter veroordeeld tot een levenslange celstraf voor het doodschieten van vier medesoldaten. Dat meldt de onafhankelijke Russische nieuwssite Mediazona.
Volgens Mediazona had Posmetoechov kort voor zijn daad een disciplinaire straf opgelegd gekregen. Een kapitein zou hebben gedreigd hem naar een aanvalseenheid te sturen. Na een avond drinken pakte Posmetoechov op 28 november een machinegeweer en doodde een sergeant, kapitein, luitenant-kolonel en soldaat.
De zaak werd achter gesloten deuren behandeld, maar Mediazona zegt in bezit te zijn van een document waarin het incident wordt beschreven. In het document beschrijft Michaïl Teplinski, commandant van de Dnipro-strijdkrachten, meerdere disciplinaire overtredingen binnen het zeventiende tankregiment, waar Posmetoechov vermoedelijk ook toe behoorde. Volgens de commandant had het incident met Posmetoekhov voorkomen kunnen worden als hij tijdig naar een aanvalseenheid was gestuurd.
Volgens Forbes is het zeventiende tankregiment actief rondom de stad Krynky, gelegen aan de rivier Dnipro in de zuidelijke Oekraïense provincie Kherson. Het regiment haalt daar beschadigde voertuigen terug van de frontlijn rond Krynky, waar het zware verliezen lijdt.
Frank Rensen
De Oekraïense regering heeft burgers dinsdag stroombeperkingen opgelegd na Russische aanvallen op het gasnetwerk van Oekraïne. In sommige delen van het land werd het stroomnet uit voorzorg uitgeschakeld of het gebruik van elektriciteit beperkt.
De Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur vonden vannacht en vanochtend plaats, zo maakte de Oekraïense minister van Energie, Herman Haloesjtsjenko, bekend.
Volgens Haloesjtsjenko werd de energiesector dinsdagochtend nog steeds aangevallen. Om de mogelijke gevolgen voor het energiesysteem tot een minimum te beperken, zijn voorzorgsmaatregelen genomen, aldus de minister.
Rusland meldde dinsdagochtend veertig Oekraïense drones te hebben neergehaald gedurende de nacht. Volgens de gouverneur van de Russische regio Saratov richtte een Oekraïense droneaanval schade aan bij een olieraffinaderij.
Redactie
Een Russische man die wordt verdacht van het doodsteken van twee Oekraïense militairen in Duitsland heeft in de rechtbank van München schuld bekend. De dubbele moord had volgens hem echter niets te maken met de Russische invasie van Oekraïne. Hij zou het hebben gedaan vanwege ruzie over een fles wodka.
De twee Oekraïense militairen van 36 en 23 jaar werden in april vorig jaar doodgestoken in het Zuid-Duitse Murnau, waar ze herstelden van verwondingen die ze in de oorlog met Rusland hadden opgelopen. De slachtoffers en de 58-jarige Rus kenden elkaar, en waren samen aan het drinken in een bar toen ze ruzie kregen. De verdachte ging daarna naar huis en keerde terug met een mes, waarmee hij het Oekraïense tweetal doodstak.
Over de aanloop naar de ruzie lopen de lezingen uiteen. Volgens de officier van justitie kregen de drie het met elkaar aan de stok over de oorlog in Oekraïne. De verdachte, die sinds begin jaren negentig in Duitsland woont, zou een aanhanger zijn van ‘een overdreven Russisch nationalisme’ en een voorstander van de Russische invasie.
De verdachte had een andere verklaring, schrijft onder meer de Süddeutsche Zeitung. Volgens hem was het te doen om een fles wodka die de Oekraïense militairen hem niet wilden geven. Met het mes wilde hij het tweetal naar eigen zeggen alleen intimideren, maar het liep uit op een steekpartij. ‘Nu ik nuchter ben, spijt het me diep wat er is gebeurd’, aldus de Rus.
Jasper Daams
Europese landen werken aan nieuwe maatregelen om de Russische schaduwvloot in te perken, schrijft nieuwssite Politico op basis van meerdere ingewijden. De mogelijke sancties bevatten het in beslag nemen van olietankers en het verscherpen van toezicht in de Oostzee.
De Russische schaduwvloot bestaat uit veelal verouderde tankers die onder buitenlandse vlag varen. Met die schepen omzeilt Rusland de Europese sancties die de Russische export van aardolie inperken. De schaduwvloot speelt bovendien sinds enkele maanden een rol in de sabotage van onderzeese kabels. Zo beschadigde de Eagle S, een tanker die onder de vlag van de Cookeilanden voer, afgelopen december meerdere internet- en elektriciteitskabels in de Finse Golf.
Volgens Politico spreken Europese beleidsmakers en diplomaten over maatregelen tegen de vloot. Zo zouden verouderde tankers in beslag genomen kunnen worden om lokale ecosystemen te beschermen tegen bijvoorbeeld olielekken. Ook zouden de Baltische staten overwegen om nieuwe nationale wetten aan te nemen die het mogelijk maken om schepen in beslag te nemen.
Hoewel het ‘niet mogelijk’ is alle schepen van de vloot in te nemen, beargumenteert een betrokken functionaris in Politico dat dat niet nodig is. ‘Zelfs als we de vloot kunnen vertragen, doet dat Rusland pijn.’
Dana Holscher
De separatistische regio Transnistrië, in het oosten van Moldavië, weigert steun uit de Europese Unie om de gasvoorraad aan te vullen. Dat meldt een woordvoerder van de Moldavische regering. In plaats van Europees geld opteert de regio voor Russische fondsen, aldus de woordvoerder.
Sinds begin dit jaar kampt het pro-Russische Transnistrië met een gastekort. Tot die tijd ontving de regio gas van het Russische Gazprom via een pijpleiding in Oekraïne, maar Oekraïne heeft het aflopende contract met Gazprom na 1 januari niet verlengd. Daardoor zitten veel huishoudens in de regio al weken zonder centrale verwarming en ligt de elektriciteitsproductie grotendeels stil.
Eind januari keurde de Europese Commissie een plan goed waarin Moldavië onder andere 20 miljoen euro aan steun ontvangt om de gasvoorraad in Transnistrië aan te vullen. Moldavië zelf, dat de onafhankelijkheid van de regio niet erkent, is al sinds 2022 van Russisch gas af.
Het gastekort leidde de afgelopen weken tot een politiek conflict tussen Moldavië en Transnistrië, dat door Rusland gesteund wordt. De leider van Transnistrië, Vadim Krasnoselski, zegt dat een Hongaars bedrijf gas zal leveren aan de regio.
Dana Holscher
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft later deze week een afspraak met de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance, melden Amerikaanse nieuwszenders. De leiders treffen elkaar op de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München. Wereldleiders en diplomaten komen daar vanaf vrijdag samen om internationale veiligheid te bespreken.
De Amerikaanse speciale gezant voor Oekraïne en Rusland, Keith Kellogg, zei eerder dat Amerikaanse functionarissen in München zouden spreken over Trumps plannen om de oorlog in Oekraïne snel te beëindigen. Trump zou in dat kader al een gesprek hebben gevoerd met Vladimir Poetin, zei de Amerikaanse president tegen The New York Post. Binnenkort is het Zelensky’s beurt om bij Trump op bezoek te gaan. Dat gaat volgens Trump komende week gebeuren.
De Amerikaanse president is zeer kritisch over het voortzetten van militaire hulp aan Oekraïne. In ruil voor grondstoffen zoals ‘zeldzame aardmetalen’, wil Trump echter overwegen Oekraïne toch te blijven steunen, zei hij vorige week. Volgens Oekraïense media is Zelensky voorstander van die deal. Hij zou de Oekraïense grondstoffen als ruilmiddel al eerder hebben opgenomen in zijn plannen om de oorlog te beëindigen.
Dana Holscher
Rusland heeft vannacht drones gelanceerd in aanvallen op de Oekraïense steden Kyiv en Soemy. Daarbij raakte een 38-jarige vrouw gewond en werden gebouwen door brand beschadigd, zo hebben Oekraïense functionarissen maandag bekendgemaakt.
De volledige omvang van de nachtelijke aanval op Oekraïne is nog niet bekend. Rusland heeft nog niet op het bericht gereageerd.
Redactie
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• Het aantal Oekraïense militairen dat door het Russische leger wordt geëxecuteerd, is recentelijk ‘zorgwekkend gestegen’. Dat meldt de speciale VN-mensenrechtenmissie in Oekraïne. Sinds augustus vorig jaar werden 79 soldaten omgebracht, waarvan een aantal bij groepsexecuties.
• Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zijn in de afgelopen drie jaar 45.100 Oekraïense militairen gesneuveld. Dat heeft hij gezegd in een interview met de Britse journalist Piers Morgan. Zelensky doet zelden uitspraken over het dodental als gevolg van de oorlog.
• Oekraïne en Rusland hebben opnieuw krijgsgevangenen uitgeruild. Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en het Russische ministerie van Defensie gaat het om 150 krijgsgevangenen per land.
• Na een maandenlange strijd heeft het Russische leger naar eigen zeggen de Oekraïense stad Toretsk ingenomen. Het Russische offensief begon daar in juni en heeft de stad haast volledig gereduceerd tot puin.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant