Europa zal niet alleen zijn defensie moeten versterken, maar ook zijn politieke slagvaardigheid moeten vergroten om Trump duidelijk te maken waar de grenzen liggen van een acceptabele deal.
Zoals de Amerikaanse president Donald Trump in eigen land de rechtsstaat aan zijn laars lapt, zo gedraagt hij zich in de wereld als een 19de-eeuwse imperialist, die samen met andere autocratische vorsten de wereldkaart opnieuw intekent, zonder overleg met de betrokkenen ter plaatse.
Vorige week presenteerde Trump een bizar plan voor Gaza, zonder enige consideratie met de Palestijnen. Deze week opende hij plotseling onderhandelingen met de Russische president Vladimir Poetin, zonder overleg met Oekraïne en Europa. Terecht eiste de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een plaats aan tafel, waarna Trump toegaf dat Oekraïne bij de onderhandelingen betrokken moet worden. Europa dreigt belast te worden met de bewaking van een bestand waarover het zelf niet mag meepraten.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Natuurlijk, veel is nog onduidelijk. Donderdag zei minister van Defensie Pete Hegseth dat er geen Amerikaanse troepen worden ingezet voor de handhaving van een bestand tussen Rusland en Oekraïne. Vrijdag verklaarde vicepresident JD Vance dat de inzet van Amerikanen wel degelijk op tafel lag.
Toch stellen de openingszetten van Trump en zijn team allerminst gerust. Volgens Hegseth is herstel van de grenzen van 2014 onrealistisch, evenals een Oekraïens lidmaatschap van de Navo. Het is merkwaardig dat de zelfbenoemde meesteronderhandelaar Trump deze principiële punten meteen weggeeft. Poetin zou in elk geval duidelijk moeten worden gemaakt dat hij belangrijke grenzen heeft overschreden.
In Trumps wereldbeeld geldt echter het recht van de sterkste. Binnen hun eigen invloedssfeer mogen grote landen hun zwakkere buren intimideren of zelfs aanvallen. Zelf heeft hij gedreigd Groenland en de kanaalzone in Panama in te nemen, desnoods met militaire middelen.
Voor Europa is die nieuwe wereld uiterst bedreigend. Het heeft echter weinig middelen om Trump onder druk te zetten. Daarmee betaalt het de prijs voor decennia van strategische blindheid, waarin het zijn veiligheid uitbesteedde aan de Verenigde Staten. Nu de Amerikanen geen betrouwbare bondgenoot meer zijn, moet Europa dringend zijn strijdkrachten en defensie-industrie versterken. Daarnaast moet het zijn politieke slagvaardigheid vergroten, zodat het een actieve rol kan spelen in het vredesproces. Hopelijk werkt de opstelling van Trump als een ‘elektroshock’ op Europa, zoals de Franse president Emmanuel Macron opperde.
Bovenal moeten Oekraïne en Europa Trump duidelijk maken waar de grenzen van een acceptabele deal liggen. Oekraïne moet een soevereine en levensvatbare staat worden, beschermd door adequate veiligheidsgaranties van Europa en de VS, met uitzicht op het lidmaatschap van de EU en ooit van de Navo. De facto zal het grondgebied moeten afstaan aan Rusland, maar die nieuwe grenzen mogen niet officieel erkend worden.
Een duurzame deal is van levensbelang voor Oekraïne en Europa. Het grootste gevaar is dat Trump straks kortstondig glorieert als de grootste dealmaker op aarde, terwijl Rusland een bestand slechts zal gebruiken om op krachten te komen en na verloop van tijd weer aan te vallen. Dat zou niet alleen de veiligheid van Europa in gevaar brengen, maar ook autocraten over de hele wereld aanmoedigen in hun idee dat agressie beloond wordt, waardoor de wereld nog onveiliger wordt.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant