YouTube bestaat 20 jaar. Wat een datingsite moest worden, is uitgegroeid tot een platform dat bij de jonge generatie de tv al verdrongen heeft.
Eigenlijk wilden ze een datingsite beginnen. Chad Hurley, Steve Chen en Jawed Karim – ex-collega’s bij PayPal – bouwden een site waar mensen video’s van zichzelf konden plaatsen, waarna geïnteresseerden ze konden benaderen voor een date.
Geen vrijgezel waagde zich eraan, zelfs niet toen de makers vrouwen op klusjessite Craigslist 20 dollar boden om video’s te uploaden. Wel plaatsten mensen filmpjes van huisdieren, vakanties – wat dan ook.
Tijdens een etentje bespreken Hurley, Chen en Karim de Super Bowl van een jaar eerder, die van nipplegate. Justin Timberlake ontblootte tijdens het half time-optreden met een woeste zwaai de rechterborst van Janet Jackson en de Verenigde Staten kregen een collectieve rolberoerte. Maar online was geen videomateriaal van het moment te vinden.
Idioot, vonden de drie mannen. Iedereen had het er nog steeds over, de internetfora raakten er niet over uitgepraat. Maar wie tijdens de rust net even was gaan plassen, moest het doen met de mondelinge overlevering – tenzij iemand in je directe kring de video had opgenomen.
En dus transformeerden ze YouTube tot wat het in de basis nog steeds is: een gebruiksvriendelijk platform waar iedereen met een internetverbinding video’s kan uploaden, delen en bekijken. En waar makers en kijkers samen bepalen wat er op de site verschijnt.
Op 14 februari 2005 ging de domeinnaam youtube.com live. YouTube, ‘jouw buis’, een ouderwets woord voor tv. Twee maanden later uploadde medeoprichter Karim de eerste, 18 seconden durende video. In Me at the Zoo laat Karim zich in een sportjack voor een paar olifanten filmen. ‘Het coole is dat deze jongens hele, hele lange slurven hebben’, zegt hij.
Inmiddels is dit filmpje bijn 350 miljoen keer bekeken, maar destijds zullen de kijkcijfers beduidend lager zijn geweest. Het duurde tot december 2005 voor YouTube het grote publiek bereikt, mede dankzij een Saturday Night Live-sketch waarin Andy Samberg en Chris Parnell rappen over een luie zondagmiddag.
Het filmpje wordt in de VS uitvoerig besproken bij het koffiezetapparaat en belandt ook op YouTube, waar iedereen die de video heeft gemist (of niet) hem kan bekijken en delen. Een van de eerste YouTube-virals is geboren.
Hoewel het begrip ‘viral’ rond 2003 al eens door marketinglui werd gebruikt, maakte YouTube het voortaan ook voor de gewone mens mogelijk een miljoenenpubliek te bereiken. Bijvoorbeeld met de geanimeerde sketch End Of Ze World van Jason Windsor, een animator.
Of de baby die z’n broertje bijt en de hele wereld overgaat in Charlie bit my finger. Het filmpje werd in 2021 als een NFT (een digitaal ‘kunstwerk’) voor ruim 750 duizend dollar verkocht. Van de opbrengst betaalden de broers, inmiddels twintigers, hun studie.
Anderhalf jaar na de oprichting, in november 2006, koopt Google het videoplatform voor 1,65 miljard dollar. In dat jaar verkiest Time Magazine ‘you’ als persoon van het jaar: een verwijzing naar de ‘user-generated content’, video’s die door mensen zelf worden gemaakt en geüpload. Op de cover van het magazine prijkt een computer met een spiegel.
In de jaren die volgen groeit het platform rap. De eerste video die in 2012 een miljard views haalt, is Gangnam Style, van de Zuid-Koreaanse K-popartiest Psy. Er verschijnen talloze parodieën, die in sommige gevallen zelf ook weer miljoenen views binnenharken.
Wat begon als videoplatform voor volwassenen, is op dit moment het populairste medium onder kinderen. Inmiddels kijkt 65 procent van de Nederlandse kinderen dagelijks naar YouTube, gemiddeld een half uur per dag – meer dan naar tv. In de Verenigde Staten is dit al meer dan anderhalf uur.
De meest bekeken YouTube-video tot nu toe is Baby Shark Dance van het Zuid-Koreaanse educatieve kindermerk Pinkfong, een oorwurm die ouders van over de hele wereld tot waanzin drijft. Het 8 jaar oude filmpje, gebaseerd op een oud Koreaans kinderliedje, is meer dan 15 miljard keer bekeken en belandde zelfs in de U.K. Top 40.
In de top-5 meest bekeken YouTubevideo’s staan vier kinderliedjes (en de Spaanstalige zomerhit Despacito). Het Amerikaanse kinderkanaal CoComelon is goed voor twee van deze nummers, naar schatting zijn hun video’s bijna 200 miljard keer bekeken. De geanimeerde figuurtjes lijken van felgekleurd rubber. Ze zijn gefilmd vanuit peuterperspectief in een duizelingwekkende montage van shots die hooguit drie seconden duren.
Met ‘Cocainemelon’ vinden ouders van over de hele wereld een effectieve manier om piepjonge kinderen tot stilte te manen – hoewel de manier waarop deze filmpjes kinderen in een soort trance brengen ook tot zorgen leidt.
Net als de immens populaire ‘kidfluencers’, die voor het oog van de camera een oneindige hoeveelheid speelgoed uit het plastic trekken. De strenge reclameregels die op tv en in de supermarkten voor kinderen van toepassing zijn, lappen ze aan hun laars. Ouders en experts zijn bezorgd dat dit soort hypermaterialisme een niet te stillen koopdrang bij kinderen losmaakt.
De meest gelikete video komt van de grootste creator op het platform, MrBeast (de Amerikaan Jimmy Donaldson). Zijn YouTubekanaal heeft 361 miljoen abonnees. Dat zijn meer mensen dan er in de Verenigde Staten wonen. Hij postte voor het eerst in 2012, maar ging pas in 2017 viral door voor de camera tot 100 duizend te tellen.
Vanaf toen gaf hij voor de camera steeds extravagantere geldbedragen weg, of liet mensen tegen elkaar strijden voor gigantische prijzen. In Would You Fly to Paris for a Baguette, vraagt MrBeast voorbijgangers of ze voor hem naar Parijs willen vliegen om een stokbrood voor hem te halen. Met 54 miljoen duimpjes is het de meest gelikete video op YouTube.
Meer dan 13 miljoen Nederlanders kijken (weleens) naar YouTube, onder Gen Z is het de populairste videodienst – en scoort daarmee hoger dan Netflix. Circa zeven jaar geleden overwoog YouTube nog de concurrentie aan te gaan met de streamingplatformen door zelf shows te produceren, waaronder een sciencefictionserie en een danswedstrijd. Die strategie werd afgeblazen toen de shows onvoldoende publiek trokken.
Dat bleek geen slechte keuze. Terwijl streamingplatformen miljarden investeren in series en films in de hoop dat ze aanslaan bij het publiek, keert YouTube makers van populaire video’s geld uit op basis van hun kijkcijfers. Achteraf dus, als het bedrijf voorafgaand aan de video een minimale hoeveelheid advertenties heeft kunnen tonen.
YouTube zegt de afgelopen drie jaar meer dan 70 miljard dollar aan makers op het platform te hebben uitgekeerd – meer dan alle andere social mediaplatformen. Ook Netflix spendeert met een jaarlijks budget van zo’n 15 miljard dollar minder aan series en films.
YouTube’s huidige ceo, Neal Mohan, zegt dat makers op zijn platform veel beter dan traditionele mediabedrijven aanvoelen wat het publiek wil. En dus investeert het bedrijf in wat het platform zo groot maakte: de creativiteit van een oneindige diversiteit aan professionals, hobbyisten, kunstenaars en amateurs die een onbevattelijke hoeveelheid aan beeldmateriaal produceren.
Toch is YouTube het domein van de bakbeestcomputers van 2005 in alle opzichten ontstegen. Niet alleen omdat dankzij de smartphone iedereen op elk moment video’s kan maken, delen en bekijken – YouTube heeft zelfs de buis overgenomen. Het oerkanaal. In de VS kijken maandelijks 150 miljoen mensen op hun tv naar YouTube, en dat doen ze langer dan naar welke streamingdienst dan ook.
Waar mediabedrijven met focusgroepen, pilots en dure experimenten steeds maar weer een nieuwe hit zoeken die aanslaat bij de doelgroep, ontstaat het succes van YouTube daar waar het publiek al is: midden in de samenleving. Hier kun je creatieve risico’s nemen, de investering is doorgaans klein – met weinig materiaal kun je een heel eind komen, als je maar bereid bent er een heleboel tijd in te steken.
Iedereen met een goed idee en een internetverbinding kan een wereldster worden. Dat bewijzen sterren als MrBeast of de Nederlandse Nikkie de Jager, die met make-up tutorials op YouTube wereldwijd meer dan 14,5 miljoen volgers vergaarde.
Niet gek dus dat een op de drie Amerikaanse kinderen YouTuber wil worden. Maar het échte sterrendom, dat is voor heel weinig mensen weggelegd. Als de droom geen werkelijkheid wordt, zijn er gelukkig nog de vlogs van de mensen die het wel gered hebben. Zo ben je er toch een beetje bij.
Alles over tech vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant