Over ruim een week zijn de Duitse verkiezingen. Die zullen voor een groot deel draaien om immigratie, zeker na de aanslag in München van een 24-jarige Afghaan. We bellen met Duitsland-correspondent Remco Andersen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Remco, wat is er nu bekend over de aanslagpleger?
‘Het gaat om een 24-jarige Afghaan. In Duitse media verschijnen beelden van de vermoedelijke dader. Je ziet een gespierde, lange man trots naast zijn Mini Cooper staan. Hij heeft een verblijfsvergunning, al melden de Duitse autoriteiten vandaag dat hij waarschijnlijk heeft gelogen bij de aanvraag daarvan.
‘Hij zou ten onrechte hebben gezegd dat zijn leven in gevaar was. De man plaatste op fora en op sociale media islamitische teksten, maar hij sprak voor zover nu bekend niet over het plegen van een aanslag. De politie meldde vandaag, na een twee uur durend verhoor, dat hij een religieuze motivatie had.’
Zondag is er een verkiezingsdebat tussen de partijen CDU, SPD, Die Grünen en de AfD. In hoeverre zal deze aanslag de toon bepalen?
‘De aanslag zal het debat over irreguliere migratie verder op de spits drijven. De discussie stond al op scherp. Dat heeft te maken met het feit dat er de afgelopen maanden meerdere dodelijke aanslagen zijn geweest. Denk aan Mannheim, Solingen en Aschaffenburg, alle drie aanslagen gepleegd door een uitgeprocedeerde Afghaanse of Syrische asielzoeker die met een mes op een menigte instak – in Aschaffenburg was het doelwit zelfs een groepje peuters van een kinderdagverblijf.
‘Een 2-jarige stierf, net als een 41-jarige man die de kinderen te hulp kwam. Vlak voor kerst reed een man in op een kerstmarkt in Maagdenburg. Kennelijk brengen dit soort acties steeds weer nieuwe mensen op ideeën. Elke paar maanden gebeurt nu zoiets en mensen zijn bang.
‘Gisteren beantwoordden de kandidaten van de vier grootste partijen burgervragen. Daar werd ook gevraagd wat de politiek gaat doen om dergelijke aanslagen te voorkomen. Het gaat veel Duitsers niet zozeer om mensen die hier al hun hele leven wonen, maar om asielzoekers. Daarvan zeggen steeds meer Duitsers: ‘Dit is uit de hand gelopen en andere landen moeten meer doen.’ Dat speelt de rechtse partijen in de kaart. Zo is de AfD deels verantwoordelijk voor, en deels profiterend van, de angst voor migratie. De partij doet zijn best om vluchtelingen af te schilderen als hoofdoorzaak voor alles wat misgaat in de samenleving.
‘De CDU, de rechts-conservatieve partij die bovenaan staat in de peilingen, is onder partijleider Mertz behoorlijk naar rechts opgeschoven. Na de aanslag in Aschaffenburg zei Merz: ‘Het is genoeg.’ De CDU heeft toen in rap tempo allerlei standpunten omarmd die tot voor kort alleen de uiterst rechtse partijen in Europa in hun programma’s hadden staan. Zo zegt de CDU nu dat ze op dag één geen enkele asielzoeker meer zullen toelaten. Dat een partij die behoort tot het democratische midden dit zegt, is een grote verschuiving.’
Zijn er niet nog andere thema’s die de Duitse kiezer belangrijk vindt?
‘Natuurlijk zijn andere thema’s ook belangrijk, maar migratie overschaduwt nu alles. Afgelopen zondag was er een debat tussen Scholz en Merz. Het debat duurde 90 minuten en de eerste 25 gingen uitsluitend over migratiezorgen. Duitsland staat aan de rand van een economische crisis.
‘Dat was, tot een paar maanden terug, ook het hoofdpunt van de CDU. De economie moest weer gaan draaien en ook migratie bekeek hij door een economische bril. Zo beschreef hij de bijna 350 duizend asielaanvragen vorig jaar vooral als ‘te duur’ en niet als een bedreiging voor de nationale veiligheid.
‘Om weer terug te komen op die burgervragen; daar ging het ook over het tekort aan verpleegkundigen, de kwaliteit van het onderwijs en over klimaatverandering en de bestrijding daarvan. Maar mensen komen, ook als ze over die onderwerpen praten, uiteindelijk terug bij migratie. Zo zei een man gisteren dat het tekort in de zorg alleen maar groter wordt. Hij vroeg zich af hoe de AfD dat probleem gaat oplossen als het alle migranten eruit wil gooien.’
Hoe gaat het nu verder?
‘25 tot 30 procent van de Duitse kiezers twijfelt nog. En het is echt niet zo dat alle Duitsers alleen maar bang zijn voor migranten. De aanslagplegers zijn vaak jonge mannen die tamelijk kansloos zijn en een crimineel verleden hebben. Ik was laatst in een Berlijnse wijk en toen zei een 78-jarige vrouw tegen me: ‘Ik vind het jammer dat er niet gesproken wordt over het feit dat deze mannen vaak mentale problemen hebben, in plaats van meteen alles op migratie te gooien.’
‘Maar het maatschappelijk debat is op een punt gekomen waarbij redelijke stemmen er bijna niet meer tussen komen. Politici die radicale oplossingen beloven – of die nou realistisch zijn of niet – winnen de strijd om de publieke opinie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant