Israël draait de duimschroeven aan op de Westelijke Jordaanoever. Bij de "langste militaire operatie in twintig jaar" zijn zeker 44 Palestijnen omgekomen, waaronder een hoogzwangere vrouw. Dat meldt VN-noodhulporganisatie OCHA donderdag. Wat speelt er op de Westelijke Jordaanoever?
"Het is eigenlijk wat er altijd al speelde, alleen tien keer heftiger", zegt antropoloog Anne de Jong van de Universiteit van Amsterdam tegen NU.nl. De Westelijke Jordaanoever is in 1967 bezet door Israël. Aan die bezetting zijn regels verbonden.
"Israëliërs mogen er niet wonen. Israëliërs mogen het gebied niet exploiteren en Israëliërs moeten de bewoners netjes behandelen", somt Maurits Berger van de Universiteit Leiden op. De jurist en arabist van Universiteit Leiden verwijst naar de vele rapporten die allemaal aantonen dat het tegengestelde gebeurt.
Het land is al jarenlang bezig met "een geleidelijke inlijving van de Westelijke Jordaanoever", zegt Berger. Zo komen er steeds meer Joods-Israëlische nederzettingen bij, worden Palestijnen uit hun huizen en van hun land verjaagd, worden natuurlijke hulpbronnen geëxploiteerd en legt Israël allerlei infrastructuur aan.
Het Internationaal Gerechtshof (ICJ) tikte Israël in juli op de vingers: wat het land doet is illegaal. De ontwikkelingen gaan al jarenlang dezelfde kant op. Berger: "We moeten dus vooral niet verbaasd gaan doen."
Al voordat Hamas op 7 oktober 2023 Israël aanviel, kregen Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever te maken met geweld en onderdrukking. "2022 was een recordjaar als het ging om geweld tegen Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever", zegt Frederieke van Dongen van Artsen zonder Grenzen.
Het jaar daarop werd het record in augustus al verbroken. Daarna versnelde het proces verder. Van Dongen is sinds september 2022 in de Westelijke Jordaanoever. "De situatie is sinds ik hier ben al aan het escaleren."
Van Dongen kent verhalen waarbij gewapende kolonisten een geweer tegen het hoofd van een Palestijn zetten met de boodschap: "Als je niet binnen 24 uur vertrekt dan vermoorden we jouw hele familie." Dan nemen mensen halsoverkop hun kinderen, contant geld en - als ze die hebben - hun kudde mee. Daarna kunnen ze vaak niet meer terug. "Het huis is in brand gestoken, alles is vernield of kolonisten bezetten het huis."
In een dorpje waar Van Dongen vaak is geweest, verschenen vorig weekend "uit het niets" Israëlische bulldozers die acht huizen vernielden. Dat is geen uitzondering. "Dat gebeurt keer op keer, op keer."
De Westelijke Jordaanoever bestaat uit drie verschillende bestuurlijke gebieden. In een daarvan is de Palestijnse Autoriteit officieel de baas, maar dat betekent niet dat Palestijnen daar "veilig" zijn. Zo trekt de lokale politie zich volgens De Jong terug als Israël een aanval wil uitvoeren.
Palestijnen hoeven (vaak) ook geen bescherming van Israëlische militairen te verwachten, vult Van Dongen aan. "Volgens de VN zijn Israëlische soldaten ongeveer de helft van de tijd aanwezig tijdens geweld van kolonisten."
Na Gaza richt het Israëlische leger met hernieuwde kracht de aandacht op de Westelijke Jordaanoever. Drie dagen nadat het staakt-het-vuren van kracht werd in Gaza kondigde de Israëlische stafchef Herzi Halevi al "significante terrorismebestrijdingsoperaties" in de Westelijke Jordaanoever aan.
De Israëlische operatie in het vluchtelingenkamp bij Jenin gaat de vierde week in en is daarmee volgens OCHA de langste operatie in twintig jaar tijd. Tussen 2000 en 2005 kwamen veel zelfmoordterroristen uit Jenin. Na een grote operatie toen vond Israël wapens en explosieven.
Voordat Israël het kamp en de stad Jenin begin dit jaar aanviel, voerde de Palestijnse Autoriteit een dagenlange operatie uit. Daarna startte het Israëlische leger onder meer operaties in de stad Tulkarem en de vluchtelingenkampen Tulkarem, Nur Shams en Al Faraa.
Meer dan 40.000 mensen zouden Jenin, Tulkarem, Nur Shams en Al Faraa zijn ontvlucht. "Tegenwoordig is het vluchtelingenkamp Jenin bijna helemaal leeg", schrijft OCHA. Nur Shams is ook bijna verlaten.
Israël zou bij acties deze week naar eigen zeggen meer dan negentig terroristen hebben aangehouden, tientallen explosieven hebben ontmanteld en twaalf wapens hebben ingenomen.
Bij de operaties worden watervoorzieningen, elektriciteit en wegen vernield. Luchtaanvallen worden ook "steeds gebruikelijker", zegt Van Dongen. "Ook veel kinderen worden hierdoor gedood."
"Sinds 7 oktober 2023 zijn 195 Palestijnse kinderen en drie Israëlische kinderen vermoord op de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem", meldt UNICEF op woensdag.
Het aantal dode kinderen is de afgelopen twee jaar "aanzienlijk" toegenomen, schrijft OCHA in een update van een week geleden. Het grootste deel van de kinderen werd neergeschoten. De rest stierf bij luchtaanvallen.
"Sinds januari 2023 zijn 224 kinderen (218 jongens en zes meisjes) gedood door Israëlische strijdkrachten of kolonisten." Dat brengt het totaal sinds 2005 op 468 kinderen. Bijna de helft van alle slachtoffers viel dus in de afgelopen twee jaar.
Door de militaire operaties is de bewegingsvrijheid van Palestijnen nog verder beperkt. Volgens De Jong zijn er ruim tweehonderd vaste controleposten met daarop bijvoorbeeld een toren voor sluipschutters.
Daarnaast zijn er nog 640 mobiele "objecten" die bijvoorbeeld elektronisch worden bediend. Sommige controleposten houden mannen op basis van hun leeftijd tegen. "Los van of je iets gedaan hebt." De controleposten moeten Israëliërs beschermen tegen kwaadwillende Palestijnen.
Door (gesloten) controleposten worden werk, school, medische zorg en soms zelfs de supermarkt onbereikbaar. Daarnaast zijn bij verschillende vluchtelingenkampen (hoofd)ingangen geblokkeerd. "De beperking van bewegingsvrijheid maakt het ook voor ons moeilijker", zegt Van Dongen. "Terwijl de nood steeds hoger is."
Zo deed een ambulance een uur over een rit naar het ziekenhuis, die normaal tien minuten zou duren. Ze moesten omrijden, omdat alle controleposten dicht waren. De patiënt overleed in het ziekenhuis. "Bij een medisch noodgeval maken minuten uit", benadrukt Van Dongen.
Hulpverleners worden ook steeds vaker bewust tegengewerkt. Ambulances worden tegengehouden, hulpverleners raken gewond of worden gedood, ziekenhuizen worden omsingeld en binnengevallen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldde tussen april en december 2024 694 aanvallen op de gezondheidszorg waarbij 26 doden vielen.
"Wij zien gelijkenissen tussen wat er in Gaza is gebeurd en wat we nu vooral in het noorden van de Westelijke Jordaanoever zien", zegt Van Dongen.
De deskundigen zien op de korte termijn weinig kans op verbetering voor de Palestijnen op de Westoever. Maar de hoop zal Van Dongen nooit opgeven. "Dan accepteer je dat het erger wordt." De Jong verwacht dat er ooit wel een oplossing zal komen. "Je kan miljoenen mensen niet voor eeuwig blijven onderdrukken."
Source: Nu.nl algemeen