Wat zijn dit voor vragen? Acht dilemma’s voor actrice Fockeline Ouwerkerk (43), die momenteel door het land reist met de monoloog ’t Hooge Nest, een bewerking van het gelijknamige boek.
schrijft voor de Volkskrant over toneel en jeugdtheater.
’t Hooge Nest van Roxane van Iperen of De geschiedenis van de familie Avenier van Maria Goos?
‘Oei, dan kies ik toch De familie Avenier, waarmee twintig jaar geleden mijn acteercarrière van de grond kwam. Zonder die voorstelling had ik nu nooit ’t Hooge Nest kunnen spelen. Het was mijn belangrijkste leerschool.
‘Wat een kans was dat: ik kon in een toneelstuk staan met alleen maar grote acteurs, zoals Carine Crutzen, Gijs Scholten van Aschat en Tjitske Reidinga. Voor de auditie zei castingdirector Marc van Bree streng: deze mag je niet verzieken. Hij had gelijk. Ik heb me wekenlang opgesloten, die tekst helemaal in me opgezogen.
‘De laatste zes jaar heb ik geen toneel gespeeld. Mijn laatste was Beneatha’s Place. Toen was ik hartstikke zwanger van mijn oudste, dat maakte die tournee loodzwaar. Ik was alleen maar bezig om niet over te geven. Toneel kon ik er even niet bij hebben, maar ik merkte dat het weer begon te borrelen, toen ik de solo Nu ik je zie van Soy Kroon bij Solo Stories zag.
‘Een solo gaat terug naar de basis van theater: een verhaal vertellen, een lichtje erop en als je je publiek mee hebt, dan is dat zo krachtig.
‘In een gesprek met Solo Stories stelden ze ’t Hooge Nest voor. Mijn eerste reactie was: dat kan niet. De taal van Roxane van Iperen en dat verhaal over twee Joodse zussen die een van de grootste onderduikadressen van Nederland bestieren, dat is zo persoonlijk, daar mag je niet aanzitten.
‘Maar ze hadden een idee en overtuigden me. We vertellen het verhaal vanuit de optiek van de schrijfster, die in dat huis komt wonen en haar gedachten deelt met het publiek. Zo kom je in de levens van de zussen Brilleslijper terecht.’
Janny Brilleslijper of Lien Brilleslijper?
‘Ik denk dat ik zelf meer een Lien ben. Zij is de kunstenaar van de twee, ze handelt vanuit emotionele overtuiging. Tegelijk zou ik graag een Janny willen zijn. Zij is zo moedig, superintelligent en ze overziet alles. Ze durft zichzelf buitenspel te zetten voor het grotere plaatje. Dat soort mensen heb je nodig om de wereld beter te maken.
‘Er gebeuren nog altijd gruwelijke dingen in de wereld. Ik denk dat we daar beducht op moeten zijn. Onze generatie is verwend met vrijheid. Dit soort verhalen vertelt ons dat die vrijheid niet vanzelfsprekend is, dat we moeten blijven nadenken en onze eigen identiteit niet mogen verliezen.’
Monoloog of romantische komedie?
‘Absoluut een monoloog. Een romkom is licht en lekker om te doen. En dat heb je ook nodig in de wereld, zeker nu. Maar in deze monoloog kan ik mijn tanden zetten. Het is een grotere uitdaging. Ik hou van hard werken.
‘Het is tegelijk doodeng. Elke avond heb ik mijn vluchtroute al bepaald, voordat ik opga. Het is niet zomaar een verhaal, het is waargebeurd. Ik heb het hier met Roxane over gehad. We voelen een enorme verantwoordelijkheid naar de familie.
‘Laatst kwam Robert Brandes kijken, dat is de zoon van Janny. Het boek is al een tijd uit, dus hij is gewend erover te praten. Maar nu zag hij het voor het eerst tot leven komen, en dat was compleet anders, heel emotioneel. Gelukkig was hij blij en hebben we zijn ‘oké’ gekregen.’
Bankier van het verzet of ’t Hooge Nest?
‘’t Hooge Nest. Want Bankier van het verzet gaat over mannelijke verzetshelden, en dit gaat over twee vrouwelijke verzetshelden. Dat maakt het bijzonder. Als het om verzetshelden gaat, denk je vaak eerst aan mannen; dat waren de eerste verhalen die naar buiten kwamen, zoals Soldaat van Oranje. Andersoortige verhalen werden lang niet verteld, na de oorlog moest er vooral hard gewerkt worden.
‘Maar vrouwen speelden wel degelijk een cruciale rol. Zij waren vaak degenen die met gevaar voor eigen leven illegale persoonsbewijzen in de bezette stad afleverden bij de ondergedoken Joden. Wat de zusters Brillenslijper deden was ongelofelijk: ze runden een villa in de bossen waar soms zo’n 25 Joodse mensen ondergedoken zaten. Een totaal professionele operatie.’
Gouden Kalf of een kindertekening?
‘Ach, dat is een gewetenskwestie. Sorry, lieverds, dan toch een Gouden Kalf – egocentrisch, hè? Hoewel ik laatst het allermooiste portret van mijn dochter kreeg. Ze had mij getekend. Zo ontroerend.
‘Maar ik moet ook zeggen dat ik me toch gezien voelde toen ik dat Kalf ontving voor Bankier van het verzet. En nee, ik doe het werk niet voor zo’n prijs en ja, zo’n uitreiking is een façade.
‘Ik kon daar trouwens niet eens bij aanwezig zijn, want ik was net bevallen. Ik zat thuis met een veel mooier geschenk, namelijk mijn kind. Maar een jaar later daalde het besef in: wauw, ik ben wel gezien. Misschien stom, maar ik vond het belangrijk.’
Kinderen maken je kwetsbaar of sterker?
‘Ik ben echt veel kwetsbaarder geworden. Ik huil nu ook veel makkelijker. Daarvoor was ik altijd een tough cookie. Dat is misschien Rotterdams, waar ik ben opgegroeid: niet lullen maar poetsen. Voor niets gaat de zon op, weet je wel? Die instelling heeft me ver gebracht.
‘Maar altijd hard zijn is op een gegeven moment best vermoeiend. Dan is het nooit genoeg. Elke voorstelling moet beter zijn dan die van de dag daarvoor. Elke dag moet beter zijn. En door de kinderen leerde ik nee zeggen. Zachter zijn voor mezelf.
‘Ik moest ook wel, omdat ik tegen grenzen aanliep. Ik dacht eerst: die borstvoeding doe ik er gewoon even bij, maar jeetje, dat was een onderschatting. Door de kinderen heb ik een groot stuk van mijn vrijheid moeten inleveren, want ze zijn gewoon het allerbelangrijkst.’
Rotterdam of Amsterdam?
‘Ik kies voor Amsterdam, omdat ik daar mijn leven en gezin heb opgebouwd. Daar voel ik me thuis. Ik heb tot mijn 17de in Rotterdam gewoond. Mijn ouders zijn allebei supercreatief, maar het zijn naoorlogse kinderen. Dus dan koos je een vak dat praktisch was, er moest gewerkt worden. Mijn vader zat in de verzekeringen, terwijl hij waanzinnig goed hout kan bewerken en meubels restaureren. Hun kinderen vertelden ze een vak te kiezen waar hun hart bij lag.
‘Ik was ook creatief, maar verlegen. Ik had geen idee dat er zoiets bestond als een toneelschool, totdat mijn wiskundeleraar erover begon. Na mijn afstuderen heb ik nog lang rondgelopen met het idee dat ik helemaal niks kon. Wat is acteren nou voor vak?
‘Vanaf De familie Avenier is dat beter geworden, daar voelde ik me thuis. Maar er zijn nog altijd periodes dat ik denk: dit was het, nu ga ik me omscholen. Ik heb sowieso altijd ander werk gedaan naast acteren. Ik werk nu ook een dag in de week in een winkel. Gewoon omdat ik het leuk vind, ondernemen. Ik wil me altijd nuttig maken.’
Wel of geen Instagram?
‘Ik ben er wel klaar mee. Maar het enge is: we zijn er met ons werk ook afhankelijk van geworden. Opdrachtgevers proberen nu zelfs een verplichting in contracten te zetten, dat ik promotie móét maken via mijn socialemediakanalen. Ik doe wat ik kan. Soms levert dat mooie gesprekken op, mensen delen heel persoonlijke verhalen met me. Maar de verwachting dat ik een kijkje geef in mijn privéleven, vind ik erg ingewikkeld.
‘Ik word soms wel herkend op straat. Maar meestal pas als ik ga praten met die stem van me. De kinderen beginnen het nu ook door te krijgen. Ik heb ze uitgelegd dat mama soms op televisie is en dat ik dan een rol speel. Daar kennen die mensen mijn gezicht van, maar ze kennen mij niet echt. Ze kennen Pien niet.
‘Ja, eigenlijk ging ik nooit als Fockeline door het leven, maar altijd als Pien. Ik nam vroeger met die naam de telefoon op. Voor mijn familie en vrienden van vroeger ben ik nog altijd Pien. In Amsterdam werd ik Fockeline.’
’t Hooge Nest toert t/m 9/6 door het hele land.
1981 Geboren in Westmaas
2004 Studeert af aan de HKU Theateropleiding in Utrecht
2005 Vaste rol in dagelijkse comedy Samen
2007-2008 Vaste rol in serie De co-assistent
2007 Rol in toneelstuk De geschiedenis van de familie Avenier bij Het Toneel Speelt
2013-2018 Vaste rol in serie Moordvrouw
2014 Rol in toneelstuk Een sneeuw bij Het Toneel Speelt
2018 Hoofdrol in film Taal is zeg maar echt mijn ding
2018 Wint een Gouden Kalf voor rol in de film Bankier van het verzet
2023 Rol in film Candy & Bonita
2024 Hoofdrol in serie Zussen
2025 Monoloog ’t Hooge Nest
Fockeline Ouwerkerk woont in Amsterdam. Ze heeft een zoon en een dochter.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant