‘We zitten duidelijk niet aan tafel’, concludeert een EU-diplomaat na het telefoongesprek tussen Trump en Poetin over de oorlog in Oekraïne. Pijnlijk, want Kyiv en Brussel draaien straks op voor de kosten van een wankele vrede.
Verbaasd is de Europese Unie niet, dat Donald Trump met Vladimir Poetin belt over een vredesakkoord voor Oekraïne. De Amerikaanse president had immers gezegd dat hij 24 uur na zijn aantreden de oorlog zou beëindigen. Bevreesd is de EU wel: dat zij straks opdraait voor de kosten – zowel financieel als qua veiligheid – van het onderonsje tussen Trump en Poetin.
‘We zitten duidelijk niet aan tafel’, beaamt een Brusselse diplomaat van een grote lidstaat donderdagochtend. Niemand in de EU – noch een regeringsleider, noch voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie, noch EU-president António Costa – was van tevoren ingelicht door het Witte Huis over het telefoongesprek woensdag tussen de twee wereldleiders.
Ook de Oekraïense president Volodymyr Zelensky wist van niets. Dat verrast niet, zegt een andere diplomaat: ‘Thuis informeert Trump ook nauwelijks iemand over zijn plannen.’
Pijnlijk is het wel. Allereerst voor Zelensky, die zich straks mogelijk geconfronteerd ziet met een vredesakkoord waarin hij grondgebied aan Rusland moet afstaan. Washington heeft Kyiv al laten weten dat een terugkeer naar de oude landsgrenzen een illusie is. Dat agressor Rusland daarmee wordt beloond voor zijn agressie, acht Trump waarschijnlijk van ondergeschikt belang.
Trumps solo-actie brengt ook de EU in een lastig pakket. De EU-landen hebben steeds beloofd Kyiv te steunen zolang dat nodig is. En dat een vredesakkoord voor Oekraïne alleen met Oekraïne kan worden opgesteld. Kyiv moet dus aan de onderhandelingstafel zitten, en de EU ook. ‘Vrede in Oekraïne en Europa’s veiligheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden’, liet Costa donderdagmiddag via X weten.
Een halve dag na het gewraakte telefoongesprek was de EU bezig de schade op te nemen. Allereerst: wat bedoelt Trump nu precies? De recente ervaringen met Trump leren dat je de president wel serieus moet nemen, maar niet al te letterlijk. Hij komt met importheffingen die daarna weer worden opgeschort; hij roept dat Gaza een Amerikaanse Rivièra moet worden; dat Groenland bij Amerika hoort; net als Canada. ‘Laten we niet in de overdrive gaan bij alles wat deze man zegt’, stelt een derde diplomaat.
De Commissie betitelde het telefoontje tussen Trump en Poetin als ‘het begin van een proces’. In het vervolg zouden de EU en Oekraïne dan wel een rol moeten spelen. ‘We moeten een stem krijgen’, aldus de Commissiewoordvoerder.
In soortgelijke bewoordingen lieten de ministers van Buitenlandse Zaken van Duitsland, Frankrijk, Polen, Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk zich uit. Het doel is duurzame vrede. ‘We zien ernaar uit om de volgende stappen met onze Amerikaanse bondgenoten te bespreken’, aldus de ministers.
De eerstvolgende gelegenheid daarvoor is de veiligheidsconferentie in München deze vrijdag en zaterdag. De Amerikaanse vicepresident JD Vance is daar, alsook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. De EU is vertegenwoordigd door talloze regeringsleiders, Von der Leyen en Costa.
De wandelgangen zullen het toneel zijn van overleg op hoog niveau. ‘Hoe wringen we ons tussen Poetin en Trump bij de vredesonderhandelingen?’, formuleert een betrokken EU-ambtenaar de hamvraag voor de Europese Unie. ‘Wat voor gewicht leggen we in de schaal?’
Het doemscenario voor Kyiv en Brussel is dat Trump het op een akkoordje gooit met Poetin om tegen elke prijs de oorlog te stoppen. Een prijs die door de EU en Oekraïne moet worden betaald. Voor Kyiv in de vorm van een nederlaag en gebiedsverlies, voor Brussel in de vorm van geld (kosten wederopbouw Oekraïne) en permanente onzekerheid over de veiligheid van Oekraïne en de omliggende EU-landen (Polen, Estland, Letland, Litouwen en Finland).
‘Vrede kan geen eenvoudig staakt-het-vuren zijn. Rusland mag niet langer een bedreiging voor Oekraïne zijn, voor Europa, voor de internationale veiligheid’, aldus Costa. ‘Er zijn geen succesvolle en geloofwaardige onderhandelingen, en er is geen duurzame vrede zonder Oekraïne en zonder de EU.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant