Donald Trump kan de ‘Churchill van onze tijd’ worden door een vredesakkoord te sluiten tussen Oekraïne en Rusland, zegt Margus Tsahkna, minister van Buitenlandse Zaken van Estland. Terwijl velen in Europa zich grote zorgen maken over de betrouwbaarheid van de nieuwe Amerikaanse president, is Tsahkna voorzichtig optimistisch.
Trump wil vrede, zegt hij, en begrijpt dat een duurzame vrede alleen tot stand kan komen als Oekraïne sterk is en voldoende veiligheidsgaranties krijgt.
Deze week zal meer duidelijk worden over de Amerikaanse positie, als vicepresident JD Vance en Trumps Oekraïne en Rusland-gezant Keith Kellogg de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München bezoeken. Ook zal Trump waarschijnlijk een ontmoeting hebben met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky.
Onderhandelingen over vrede in Oekraïne kunnen meteen beginnen, zegt Trump. Wat valt daarvan te verwachten?
Britten scharen zich achter Europees standpunt over vredesonderhandelingen Oekraïne
Gewonde Russische soldaten herstellen in Noord-Koreaanse sanatoria: ‘geste’ van Kim Jong-un om Poetin te ‘paaien’
Alles over de oorlog in Oekraïne vindt u in dit dossier
‘Trump heeft heel duidelijk gezegd dat Poetin in een zwakkere positie moet worden gedwongen’, zegt Tshahkna in de salon van de Estse ambassade in Den Haag, waar hij vorige week even was voor politiek overleg. ‘Helaas is er een narratief dat Poetin succesvol is, dat de Russische economie goed draait en hij wint op het slagveld. Dat is niet waar. Hij heeft geen enkele strategische doorbraak op het slagveld weten te forceren. Koersk is nog steeds onder Oekraïense controle. We moeten deze maanden gebruiken om Poetin te verzwakken en de Russische economie te breken. Ik heb met minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio gebeld, en de Amerikaanse regering is daarvan doordrongen.’
Maar hoe kun je Trump vertrouwen? Zijn dreigementen over Groenland laten zien dat hij niet hecht aan internationaal recht en bondgenootschappen.
‘We moeten wat Trump zegt serieus nemen. En we staan volledig achter Denemarken in deze kwestie. Maar we moeten ook begrijpen dat de VS veiligheidsbelangen hebben in de regio. De Denen hebben ook gezegd dat ze bereid zijn daarover te praten. Het is de stijl van Trump om een discussie zo te openen. We moeten vooral kijken naar wat er echt gebeurt. Er zijn veel speculaties over wat Trump gaat doen, maar daar schieten we niets mee op.’
Estland heeft altijd vastgehouden aan de territoriale integriteit van Oekraïne. Maar onder Trump is er toch geen enkele kans dat de Donbas en de Krim terug zullen gaan naar Oekraïne?
‘Nee, maar we houden vast aan het principe. We zullen de Russische bezetting van de Donbas en de Krim nooit erkennen.’
Estland wil ook dat Oekraïne lid wordt van de Navo. Ook daarop bestaat geen enkel uitzicht onder Trump.
‘Oekraïne moet veiligheidsgaranties krijgen. Wij vinden dat het lidmaatschap van de Navo de goedkoopste en efficiëntste veiligheidsgarantie is, de enige ook die op lange termijn werkt. Bovendien versterken we de Navo door een zwaar bewapend leger van ongeveer een miljoen troepen binnen te halen. De vraag is alleen: wanneer zal Oekraïne lid worden van de Navo? Zolang dat niet gebeurt, moet Europa bereid zijn meer verantwoordelijkheid te nemen voor de veiligheidsgaranties aan Oekraïne. We moeten praten over Europese boots on the ground als er een bestand is tussen Rusland en Oekraïne. Hoeveel troepen moeten er ingezet worden? Wat gaan ze precies doen? Na de Russische annexatie van de Krim werden de Minsk-akkoorden gesloten die de Russische agressie niet hebben gestopt. Die fout moeten we niet opnieuw maken.’
De Baltische landen hebben altijd sterk vertrouwd op de Verenigde Staten. Onder Trump is de bescherming van Europa door de VS onzekerder dan ooit. Is dat geen existentiële schok voor een land als Estland?
‘Wij zijn praktische mensen, wij vertrouwen op de feiten. Toen Trump de eerste keer president was, werd er ook gespeculeerd dat hij Europa in de steek zou kunnen laten. Maar onder president Obama waren er plannen om Amerikaanse troepen terug te trekken uit Europa. Onder Trump werd dat omgekeerd. We kregen meer militaire steun dan ooit. We hebben Amerikaanse boots on the ground in Estland, Letland, Litouwen en Polen.’
Na zijn gesprekken in Den Haag vloog Tsahkna naar Washington, waar hij onder anderen Keith Kellogg ontmoette, de generaal die een vredesplan voor Oekraïne lanceerde en door Trump als zijn speciale gezant is benoemd. ‘De nieuwe regering is heel beslist, Trump wil vrede. En ze begrijpt dat vrede tot stand moet komen vanuit een sterke positie voor Oekraïne’, zegt Tsahkna zaterdagochtend telefonisch, op de terugweg van Washington. ‘Wij hebben gezegd dat de inzet geen staakt-het-vuren moet zijn, maar een einde aan de Russische agressie. Het gaat om de Europese veiligheid.’
Binnen Europa rijst de ster van de Baltische staten. Ze staan voor een nieuwe wind in Europa, voor versterking van defensie en een standvastige houding ten opzichte van Rusland.
‘De Europese Unie is economisch sterk. Daarom moeten we onze verantwoordelijkheid nemen op het gebied van veiligheid en defensie. We moeten ook onze angst voor een nederlaag van Poetin overwinnen. Wat gaat hij doen als hij verliest? Welke instabiliteit zal daaruit voortkomen? Diezelfde angst bestond ook toen de Sovjet-Unie instortte. Maar op die angst kunnen we niet onze volgende stappen baseren. We moeten in onszelf geloven, we moeten onze defensie en onze economische concurrentiekracht versterken om onze levensstijl te verdedigen.’
Is Europa daartoe in staat? In veel landen is de regering uitermate zwak, ook in belangrijke EU-lidstaten als Frankrijk en Duitsland.
‘Toch is de houding van Europa sterk veranderd. Europa is nu bereid meer voor zijn defensie te betalen. Dat is een groot verschil met 2016 en 2017, toen ik minister van Defensie was.’
Estland heeft de belastingen verhoogd om de defensie-uitgaven te financieren. Mede daardoor is de economie in een recessie geraakt. Is dat een voorbeeld voor andere Europeanen, offers brengen voor veiligheid?
‘Je moet prioriteiten stellen. Als je oorlog op je eigen grondgebied krijgt, ben je nog veel meer geld kwijt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant