De Europese Commissie geeft Nederland de laatste kans om zich te bedenken over het besluit om de NS onderhands de spoorvergunning te geven. Als het kabinet niet gehoorzaamt, kan dat leiden tot een rechtszaak bij het Europees Hof van Justitie.
is economieverslaggever en specialist luchtvaart en spoorwegen.
Het is een verdere escalatie van het conflict over de ‘hoofdrailnetconcessie’, de vergunning om op het grootste deel van het Nederlandse spoor te rijden. De NS krijgt die vergunning van de overheid consequent onderhands gegund. Dat betekent dat het spoorbedrijf tot en met 2033 het enige is dat mag rijden tussen belangrijke bestemmingen.
Oneerlijk vinden concurrenten zoals Arriva, en ze zijn niet de enige. Ook de Europese Commissie is al jaren fel gekant tegen de monopoliepositie. Volgens Brussel worden er Europese regels geschonden. Zo had de regering eerst moeten inventariseren of er, naast de NS, ook andere bedrijven zijn die in Nederland treinen wilden laten rijden.
Het vorige kabinet heeft deze bezwaren altijd weggewoven. Volgens oud-staatssecretaris Vivianne Heijnen (Infrastructuur, CDA) was er slechts sprake van een interpretatieverschil in wetteksten. Nederland weigerde dan ook in te binden.
Nu laat de Commissie zien dat het menens is. De regering – in dit geval het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat – moet binnen twee maanden opnieuw uitleggen waarom zij vindt dat zij geen regels overtreedt. Draait Nederland niet bij, dan kan de Commissie naar het Europese Hof van Justitie stappen. In dat geval riskeert zowel de Nederlandse staat als de NS ‘aanzienlijke juridische en financiële consequenties’.
Ook het huidige kabinet is niet van plan de steven te wenden, zegt een woordvoerder van het ministerie. ‘Wij denken nog steeds dat we gelijk hebben.’ Een NS-woordvoerder noemt het besluit ‘weinig verrassend’.
Dat Arriva en andere NS-concurrenten meer concurrentie willen, is niet vreemd; het zijn bedrijven op jacht naar een groter marktaandeel en hogere omzet. Dat Europa warm pleitbezorger is van marktwerking is vooral ideologisch gemotiveerd. Concurrentie levert in theorie betere en goedkopere producten en diensten op. Brussel beschouwt Europa als één markt in plaats van een verzameling landen. Het zijn de staatsbedrijven met hun monopolieposities, zoals de NS, die daardoor veel te verliezen hebben.
Ook nu schrijft de Commissie dat het van ‘essentieel belang’ is ‘om reizigers tegen lagere kosten aantrekkelijker en innovatiever diensten te bieden’. Maar of dat in de praktijk ook zo zal uitvallen, is nog onduidelijk, zegt Wijnand Veeneman, hoogleraar aan de TU Delft. Hij ziet juist ‘grote risico’s’ als er meer vervoerders over het spoor gaan rijden, zei hij eerder tegen de Volkskrant. Spoorwegnetwerken zijn ‘vrij complex’, waardoor coördinatieproblemen op de loer liggen. ‘Er zijn twee partijen die beide azen op hetzelfde spoor. Dat vraagt bij een eventuele overgang stevige regie van de overheid. Die zien we nu niet en daar zit het risico.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant