DEN HAAG - Dat er een inzameling nodig was voor de slachtoffers van de explosie aan de Tarwekamp is belachelijk. Dat zegt Femke Beeloo-Planken. Zij staat de nabestaanden van de vermoorde Chinese snackbarhouder You Wei Chen uit Houtwijk bij. Om te overleven zijn die nog steeds afhankelijk van een crowdfunding.
Veel mensen waren boos en stortten geld toen bleek dat de nabestaanden in de kou stonden. Sindsdien is er weinig veranderd. Beeloo vindt dat absurd, al is ze 'natuurlijk' wel blij dat mensen iets goeds doen voor anderen. 'Maar dat zou niet nodig moeten zijn.'
'Wachten op een schadevergoeding duurt in Nederland veel te lang, de overheid moet dat veel beter regelen', zegt Beeloo-Planken tegen Omroep West. Zij maakte van dichtbij mee hoe haar vriendin Xiao in flinke financiële problemen kwam, toen haar man werd vermoord en zij alleen met twee kinderen berooid achterbleef.
Xiao kreeg bij de gemeente te horen dat ze eerst maar haar snackbar en auto moest verkopen en haar spaargeld moest opmaken. Pas daarna maakte ze eventueel kans op een uitkering op bijstandsniveau. Bij de crowdfunding, van Femke en haar zus, werd meer dan een ton opgehaald. Zonder dat geld hadden Xiao en haar kinderen het niet gered, zegt Beeloo. Maar dat is zeker niet haar enige klacht.
'Als nabestaande moet je in zo'n geval overal zelf achteraan. Zeker het eerste jaar ben je alleen maar bezig met overleven en dat kost heel veel energie. Je moet maar net iemand hebben die voor je in de bres springt, dat heeft niet iedereen. En dan moet er ook nog maar iemand een inzameling organiseren. Dat kan toch niet, daarvan afhankelijk zijn? De overheid moet dit echt beter gaan regelen.'
Een inzamelingsactie voor de nabestaanden van het Chinese gezin dat om het leven kwam door de explosie in de Haagse wijk Mariahoeve, heeft meer dan 100.000 euro opgeleverd. Alleen de 8-jarige zoon van het gezin overleefde de ramp aan de Tarwekamp. Bij de explosie kwamen de 45-jarige vader, de 41-jarige moeder en hun 17-jarige dochter om het leven. De jongen is opgevangen door familie en mensen om hem heen.
Een tweede crowdfunding van de lokale hulpstichting Lichtpuntjes van Mariahoeve heeft zo'n 700.000 euro opgeleverd. Dat bedrag komt neer op 15.572 euro per gedupeerde. Het is de bedoeling dat het geld deze maand wordt uitgekeerd. Vorige week donderdag werd al symbolisch een cheque overhandigd.
'De situatie van deze slachtoffers is natuurlijk niet vergelijkbaar met onze zaak', zegt Femke. 'De overheid moet komen met een individuele regeling komen in dit soort gevallen.' Er is nu een regeling dat de overheid geld voorschiet, als het niet snel lukt de schade op de daders te verhalen. Dat noemt ze goed, maar 'het duurt allemaal wel erg lang'.
Dat probleem herkent Edwin Bosch. De Westlander is voorzitter van de ASP, Advocaten voor Slachtoffers van Personenschade. 'Zeg maar het activistisch deel van de letselschade-advocatuur', legt hij uit. 'Er moet eerst een definitieve uitspraak van de rechter liggen, dat duurt al lang. En dan gaat de overheid na acht maanden het bedrag voorschieten, als het gaat om zedenzaken of ernstig geweld.'
Maar daders kunnen dan nog in hoger beroep gaan en zelfs in cassatie bij de Hoge Raad. 'Met de huidige doorlooptijden ben je dan zo vier, vijf jaar verder', erkent Bosch. Al die tijd zitten nabestaanden zonder geld. En in het geval van Xiao was het extra lastig, omdat zij en haar man zelfstandig ondernemer waren. Zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering kom je dan acuut in de problemen.
'Er is wel het Schadefonds Geweldsmisdrijven, maar dat keert eenmalig een paar duizend euro uit. Dat wordt wel redelijk snel betaald, maar is natuurlijk niet genoeg. Meer een pleister op de wond.'
Wat letselschadeadvocaat Bosch betreft moet de overheid niet meer acht maanden wachten voordat die de schadevergoeding voorschiet. 'Dat kan wel korter. Maar dan nog kan het dus jaren duren. Ik weet zo één, twee, drie ook geen beter systeem. En in het buitenland zijn ze jaloers op ons systeem.'
Als we het ministerie van Justitie en Veiligheid om een reactie vragen, komt het met een hele lijst van regelingen waar mensen gebruik van kunnen maken. Maar in de praktijk zijn die blijkbaar onvoldoende, anders zouden er niet zoveel crowdfundingsacties nodig zijn.
Toch lijkt een snelle oplossing niet in zicht. 'In het regeerprogramma van het nieuwe kabinet zijn geen plannen opgenomen om de bestaande wet- en regelgeving aan te passen', laat een woordvoerster van minister David van Weel (VVD, Justitie en Veiligheid) weten.
Slachtofferhulp Nederland maakte dinsdag bekend dat bij ernstige misdrijven nabestaanden vaak in forse financiële problemen komen, doordat ze kosten niet vergoed krijgen. Zo worden ze vaak geconfronteerd met hoge rekeningen van bijvoorbeeld een uitvaart of notaris.
In sommige gevallen kunnen ze aanspraak doen op het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Maar dat is vaak niet voldoende. Ook is het via de rechter vaak lastig om een schadevergoeding te vorderen. In strafzaken schiet de overheid een opgelegde schadevergoeding vaak voor, maar dat duur lang.
Slachtofferhulp Nederland wil dat het systeem op de schop gaat en dat de bijdragen uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven flink omhoog gaan, meldt de NOS.
Wel wijst de woordvoerster van Van Weel ons erop dat er een motie over dit soort situaties is ingediend door de Kamerleden Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA) en Marijke Wijen-Nass (BBB). 'Daarom onderzoeken we de mogelijkheid van en wijze waarop slachtoffers eerder en ruimer dan nu het geval is financiële hulp kunnen ontvangen in de vorm van een tegemoetkoming die later kan worden verhaald op de dader', zegt ze.
Op vragen van Omroep West hoe dit onderzoek eruit ziet, of dit ook betrekking heeft op situaties zoals die van mevrouw Xiao en de mensen van de Tarwekamp of wanneer het onderzoek klaar is, kan de woordvoerster van Van Weel geen antwoord geven.
'Deze vragen komen nog te vroeg. We zijn nu aan de slag met de motie om te kijken hoe we die zouden kunnen invullen. Daar zullen we de kamer dan eerst over informeren. Naar verwachting zal dat zijn in de brief die in mei/juni naar de Tweede Kamer gaat waarbij we ook ingaan op een nieuwe meerjarenstrategie slachtofferbeleid', laat ze weten.
De Nationale Ombudsman wil op dit moment tegenover Omroep West niet reageren. Volgens hun woordvoerder zijn er 'vrijwel geen klachten' over dit soort zaken binnengekomen, Er is recent ook geen onderzoek naar gedaan. Dat was voor het laatst in 2012. 'Daarom is het voor ons lastig om ons uit te kunnen spreken of de overheid wel of niet behoorlijk gehandeld heeft.'
Als het aan Femke Beeloo-Planken ligt zijn inzamelingen in dit soort situaties straks niet meer nodig. Al is ze niet alleen maar negatief. 'Als er zo'n inzameling is, zorgt het natuurlijk ook voor veel steun en saamhorigheid. Dat is de andere kant van het verhaal, een mooi maatschappelijk fenomeen. Maar zoals nu, dat het dringend nodig is, dat is echt heel sneu.'
Source: Omroep West Den Haag