Afgelopen week publiceerde Urgenda, een onafhankelijke organisatie voor duurzaamheid, een mooie voorzet voor de ministeriële commissie die zich dezer dagen (met bijna het voltallige kabinet) buigt over het oplossen van de stikstofcrisis. In het rapport Landinzicht staat een sommetje dat zowel eenvoudig is als leerzaam. Het is te grof, maar de orde van grootte klopt.
Wat is dat dan voor sommetje? En waarom heeft Urgenda het gemaakt?
Platgeslagen komt het hierop neer. Geef boeren onder voorwaarden 1.000 euro per hectare; dat kost de overheid 1,8 miljard euro per jaar. De voorwaarden zijn het hele duurzame riedeltje dat niet alleen het stikstofprobleem oplost, maar ook het (oppervlakte)waterprobleem, het biodiversiteitsprobleem, het natuurvraagstuk. Dat gaat over kunstmest, grondgebruik, spuitmiddelen, houtwallen, kruidenrijk grasland, extensiveren, et cetera.
Toen ik het las dacht ik: klopt dat wel? Kun je voor zo weinig geld zulke grote problemen oplossen? En het antwoord is, denk ik: ja. Dat klopt wel ongeveer.
Eerste check. Hoeveel landbouwgrond is er in Nederland? Volgens de officiële telling van de Europese Commissie (die het getal ook gebruikt voor het vaststellen van de Europese landbouwsubsidie) telt Nederland 1,8 miljoen hectare cultuurgrond. 1,8 miljoen keer 1.000 euro is 1,8 miljard euro.
Tweede check. Wat betekent dat voor een gemiddeld boerenbedrijf? Dat heeft een omvang van 50 tot 60 hectare, wat dus zou betekenen dat er achter elke boerenvoordeur 50- tot 60 duizend euro extra inkomen binnenrolt. Dat is héél veel geld. Dat is zo veel geld dat de overheid er bij de boerenbedrijven heel wat duurzaamheidseisen aan kan stellen, óók als die serieus ten koste gaan van de omvang van de productie, en, in het verlengde hiervan, de omzet.
Is die 1.000 euro heel precies? Nee. Volgens Urgenda is het het gemiddelde netto-inkomen van een boerengezin in de gangbare melkveehouderij en akkerbouw. Urgenda redeneert: als we dat hele inkomen op voorhand uit de staatskas betalen, dan kan de boer vervolgens met een gerust hart duurzaam gaan boeren. Wat hij met de productie verdient, is dan extra, boven op die 1.000 euro per hectare.
Het kan vast ook voor veel minder geld; hierover valt nog wel een boom op te zetten. Maar dat is dus óók het mooie van het sommetje: die 1,8 miljard euro per jaar is een soort absolute bovengrens. De verduurzaming van de landbouw hoeft nooit meer te kosten dan dat.
Is dat veel geld? Ja natuurlijk. Maar, even ter vergelijking: de overheid geeft dit jaar een slordige 488 miljard euro uit. En het nationaal inkomen is dit jaar zo’n 1.000 miljard. In dit licht is 1,8 miljard overzichtelijk.
Bovendien, en nu gaan we even gemeen doen, hebben we, eerder in deze zoektocht, een aantal belastingvoordelen gevonden die specifiek voor de landbouw zijn en die geen enkele rechtvaardiging (meer) hebben. De grootste is de ‘landbouwvrijstelling in de winstsfeer’ die de schatkist volgens de Miljoenennota dit jaar 2,1 miljard euro kost. Laten we nou net op zoek zijn naar een bedrag in die orde van grootte!
De ministeriële commissie heeft de opdracht Nederland ‘van het stikstofslot’ te halen. Me dunkt dat het grove sommetje van Urgenda hierbij behulpzaam kan zijn.
Frank Kalshoven is econoom en publicist. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant. Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns