Toch een mijlpaal(tje). Vorige week publiceerde NRC, in het Magazine en online, een artikel met twintig foto’s van blote mannen, gefotografeerd door hun vrouw. Die subcategorie was, zo bleek na onderzoek, „zeldzaam maar niet onvindbaar”. Sommige mannen kwamen gedeeltelijk in beeld, sommigen van achteren of in enigszins verhullende poses, maar er verscheen ook een handvol foto’s van het soort dat wij vroeger thuis ‘piemelplaatjes’ noemden. Een prachtige reeks.
Er werd rekening mee gehouden dat dit openlijk lichaamsvertoon lezers tegen de borst zou stuiten, maar daarvan bleek geen sprake. Bij de ombudsman, de opinieredactie en het magazine kwamen gezamenlijk precies nul reacties binnen. Op instagram – waar een kuise selectie foto’s werd gedeeld – oogstte NRC tweeduizend likes en vrijwel uitsluitend complimenten. Een enkeling mokte: „Ik wil dit helemaal niet zien.” (Reactie: „Wij wel. Heej! Er zit een knop op je teevee!”)
Hoe dan ook: afgaande op de reacties valt het met de vertrutting en verpreutsing van de Nederlander mee. Of althans met die van de NRC-lezer. Overigens is het vaker voorgekomen dat de abonnee zich wat lichamelijkheid en seksualiteit betreft minder conservatief toonde dan men ter redactie vreesde. Toen de bijlage LUX tien jaar geleden een (met plaatjes van ballonnen geïllustreerde) seksspecial publiceerde, werd de lezerstoorn dusdanig gevreesd dat extra bemensing van de klantenservice werd geregeld. Dat bleek overdreven: slechts een handvol bellers meldde zich, plus vijf briefschrijvers.
Dat er anno 2025 geen haan kraait naar foto’s van mannelijk naakt in de krant, komt wellicht ook doordat de lezer is afgeleid door de grote geklede haan die door het nieuws stuift. Want over Donald Trump meldt de lezer zich wel, óók over de stroom aan foto’s van de Amerikaanse president („Iedereen kent zijn zelfgenoegzame rotkop inmiddels, die hoeft niet bij elke leugen die hij verkondigt of show die hij geeft afgedrukt te worden”).
Maandag vroeg een briefschrijver zich verstoord af waarom Trump alweer de voorpagina haalde (zonder beeld, trouwens), terwijl de demonstratie van 160.000 mensen in Berlijn tegen extreemrechts slechts binnenin een plaatsje kreeg. Nu was die vraag eenvoudig te beantwoorden. Niet alleen omdat een grote demonstratie niet per se een groot verhaal is, maar vooral ook omdat Trump vorig weekend hoge heffingen op import uit Canada en Mexico aankondigde. Dat zette de redactie van NRC – geen Handelsblad meer, maar wel nog vol expertise over handelsoorlogen – aan tot een sterke weekendproductie met een vragenstuk en verhalen uit Houston, Mexico-Stad en Montreal.
Al moest de redactie op dinsdag constateren dat de handelsoorlog (voorlopig voor een maand) was afgewend. „Je kunt je afvragen of je dan niet te veel hebt gedaan”, zegt chef buitenland Stéphane Alonso. Hij denkt van niet. „Uiteindelijk is handel voor een belangrijk deel gebaseerd op vertrouwen en de schade die deze actie aan het onderlinge vertrouwen tussen landen heeft toegebracht, is immens.”
Intussen was er ook aandacht voor de „vijandige overname” van de Amerikaanse overheid door Elon Musk en zijn Department of Government Efficiency. In de nacht van woensdag op donderdag kwamen daar nog de gedachten van Trump over de toekomst van Gaza (een van Palestijnen gezuiverd resort) bij. Dat was het begin van de week. Voor de zee aan mogelijke verhalen, zie het schier eindeloze, op trefwoord doorzoekbare overzicht van ‘Major Moves’ dat The New York Times bijhoudt.
Zo heeft het leven onder Trump voor burgers én journalisten veel weg van een ongevraagde deelname aan het aloude tv-programma Ted Show (1978-1984), waarin deelnemers stokken moesten zien te vangen die in hoog tempo links en rechts van hen uit de lucht kwamen vallen. Het was niet te doen.
In het geval van Trump en andere populisten komt daarbij dat vaak onduidelijk is of het gaat om daadwerkelijk beleid, symboolpolitiek, dreiging of een afleidingsmanoeuvre. Waarbij ook de beleidsarme manoeuvres van Trump niet per se onbelangrijk zijn. Alonso: „Ook als Trump alleen maar iets roept, bijvoorbeeld over het annexeren van Groenland of Gaza, kan dat grote invloed hebben en andere spelers op het wereldtoneel inspireren.”
Zeker is dat Trump doelbewust chaos creëert, wat weer niet betekent dat die chaos het einddoel is. Met die situatie hebben ook lezers het moeilijk. Het houvast dat zij zoeken bij NRC is niet alleen een kwestie van informatie, maar ook van een gedeelde verontrusting en de bevestiging van een gedeelde moraal. Zij wijzen op wat zij zien als afleidingsmanoeuvres en vrezen dat het fenomeen Trump het gevaar Trump aan het zicht onttrekt. Dat maakt weer dat ze klagen als de president bijvoorbeeld ‘autocratisch’ wordt genoemd, waar zij liever een sterkere, veroordelende term hadden gezien.
Die discussie speelt breed en kwam helder naar voren rondom de gedachten die Trump ontvouwde voor Gaza. Je kunt die hoofdzakelijk duiden als onrealistisch (wat ze zijn) maar ook als kwaadaardig. Veel media werden opgeroepen om te benoemen dat de ideeën een etnische zuivering van Gaza zouden inhouden, iets waar wat mij betreft inderdaad aanleiding toe was.
NRC meldde dat de secretaris-generaal van de VN het voornemen als ‘etnische zuivering’ veroordeelde, in een verhaal dat zich concentreerde op de schok die de woorden van Trump teweeg had gebracht. Die schok (veroorzaakt door een ‘losse flodder’, concludeerde NRC een dag later) zet wel weer van alles in beweging. Zoals ik ooit, in een minder onrustbarende context, boven een poëzierecensie in NRC Handelsblad zag staan: De woorden zijn de daden.
Arjen Fortuin
Reacties: ombudsman@nrc.nl
Ik word onderaan digitale artikelen vaak geconfronteerd met reclame voor D66. Het lijkt er op dat dit gekoppeld is aan de inhoud van het artikel, meestal binnenlandse politiek (chaos in de coalitie) of VS-politiek (Lees: Trump). Dit roept meerdere vragen op. Klopt mijn veronderstelling dat er een verband is tussen het artikel en het verschijnen van D66-reclame? Is er een deal gemaakt over waar deze wel en niet verschijnt? Krijgt iedereen deze te zien bij hetzelfde stuk? Of heeft een algoritme (correct) geoordeeld dat ik potentieel D66-stemmer ben? Zou bijvoorbeeld PVV of FVD eenzelfde deal kunnen sluiten met NRC? En zou dat dan net zo onopgemerkt blijven als in het geval van D66?
Leen Veerman
Er is geen verband tussen de inhoud van een (online) artikel en de advertentie die ernaast verschijnt. Ook kan er bij verschillende keren dat een artikel wordt aangeklikt, een andere advertentie verschijnen. Commercieel directeur Madelon Fortuin: „In het geval van D66 heeft die partij veel advertentieruimte ingekocht, dus verschijnt de advertentie ook vaak bij verhalen die over politiek gaan. NRC gebruikt geen profielen van lezers om advertenties gericht te plaatsen. Het criterium voor het accepteren van een advertentie is de bestaande wet- en regelgeving, wat dat betreft kunnen PVV of FVD dus in NRC adverteren als zij dat zouden willen en als de inhoud aan de advertentievoorwaarden voldoet.”
De ombudsman opereert onafhankelijk; zijn oordeel is persoonlijk en niet dat van de (hoofd)redactie. Kijk hier voor de statuten van de ombudsman. Wilt u rechtstreeks reageren op artikelen of audioproducties van NRC, dan kunt u een brief van maximaal 200 woorden mailen aan opinie@nrc.nl. Kijk hier voor de bijdragen van ombudsman Sjoerd de Jong (2010-2021).
Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement.Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.
Donald Trump is weer president van de Verenigde Staten. Onze Amerika-experts houden zijn ambtstermijn nauwlettend in de gaten. Blijf elke week op de hoogte.
Source: NRC