DEN HAAG - 'Ik kreeg een klap op mijn hoofd en vervolgens hoorde ik een schot en ging er iets rakelings langs mijn wang.' Het is ruim 33 jaar geleden, maar Letty van der Horst uit Den Haag kan de hitte van de kogel en de geur van haar verschroeide haar nog steeds bijna voelen en ruiken. Nu, na meer dan 30 jaar, durft ze haar verhaal te vertellen. Dat haar ex zou proberen haar en hun dochtertje van bijna drie te vermoorden had ze nooit zien aankomen.
Sinds ze had gezegd dat ze wilde scheiden had hij haar wel een keer bedreigd met een mes. Ook was hij een soort psychologische oorlogsvoering begonnen. Maar toen hij had aangekondigd dat hij terug wilde naar zijn geboorteland, had ze gedacht dat het daarmee zou eindigen.
Ze betaalde zelfs zijn vliegticket en op de zaterdag van de sinterklaasintocht zou hij afscheid nemen van zijn dochtertje. 'Hij was die week in mijn flat. Ik had hem daar ingelaten zodat hij zijn koffers kon pakken.'
Elke acht dagen komt er in Nederland een vrouw om het leven door femicide. Meestal is een (ex-)partner de dader. De afgelopen twee jaar zijn er beide jaren zes femicides in onze regio gepleegd.
Een recent voorbeeld is de 38-jarige Paro. Zij werd in september doodgeschoten door haar buurman. De vrouw wilde geen relatie met de man, wat hij niet kon accepteren.
Het verhaal van Letty van der Horst, dat ze vandaag na 30 durft te vertellen, illustreert dat femicide geen nieuw verschijnsel is, maar wel een waar de laatste tijd meer aandacht voor wordt gevraagd.
Toch had ze ergens een vreemd voorgevoel, want ze vroeg haar zus en zwager om met hun kind mee te gaan naar de intocht. 'Ik dacht bij mezelf: ik moet niet in de woning blijven. Het was heel warm binnen, dat weet ik nog. Ik heb de ramen opengezet en ben naar beneden gegaan.'
Haar zus en zwager staan daar te wachten, tot grote ergernis van haar ex. Hij gaat wel mee naar beneden, maar pakt daar zijn dochtertje op en loopt weer terug het portiek in naar de eerste etage. Letty gaat meteen achter hem aan.
'In de deuropening ben ik blijven staan. Hij stond in de gang met onze dochter op zijn arm en maakte rare bewegingen in zijn jas. Hij zei dat hij snoepjes zocht, maar hij haalde er een pistool uit. Ik riep naar beneden naar mijn zus dat ze de politie moest bellen.'
Meteen daarna krijgt ze een klap op haar hoofd met het vuurwapen en hoort ze het schot. 'Ik draaide me om, terug naar hem. Het ging allemaal in secondes en hij stond met het pistool op het hoofd van mijn dochter gericht.'
Letty ziet hoe haar ex met het kind op zijn arm de woonkamer in gaat en de deur dicht doet. Dan hoort ze twee schoten. 'Ik ben naar binnen gerend. Ik heb hem ergens zien staan vanuit mijn ooghoek, ik wist niet wat hij deed. Ik heb mijn dochter op de bank zien liggen met bloed op haar hoofd en hele grote ogen, in een soort shock, ze huilde niet eens.'
'Ik heb haar van de bank gegrist, ben naar beneden gehold en bij de benedenburen naar binnen gegaan. Het allerbelangrijkste is dat mijn buurvrouw gelijk zei, je dochter, ze is bij, het valt mee. Ze deed een grote, witblauw geblokte HEMA-theedoek om haar hoofd. Die heb ik nog jaren bewaard.'
Terwijl Letty met haar dochtertje, zus en zwager bij de onderburen wacht op de politie, horen ze boven zich een continu gestommel. Als de politie even later arriveert wil Letty naar buiten.
'Ik deed de voordeur open, mijn dochter op de arm en vlak voor mij sprong hij naar beneden van de eerste verdieping, met zijn broekspijpen in brand. Ik moest letterlijk over hem heen stappen om in de politieauto te komen. Vanuit de politieauto zag ik dat mijn hele huis in brand stond.'
De flat brandt uit. Letty's dochtertje wordt in het kinderziekenhuis behandeld voor een schampschotwond aan haar hoofd. Het litteken is nooit meer weggegaan. De ex wordt in een ander ziekenhuis behandeld aan zijn brandwonden en daarna aangehouden.
'Het gaat zo snel. Ik heb eigenlijk helemaal niet beseft wat er gebeurd is, want ik heb zo instinctief gehandeld. Je denkt ook: dat kan niet waar zijn, dat iemand dit doet met zijn eigen kind. Dat kan niet. Ik kon het niet geloven, ik kon het niet geloven.'
In deze explainer leggen we femicide voor je uit:
Pas maanden later dringt het bij Letty echt door wat er gebeurd is. 'Ik ben flink in therapie gegaan, die echt gericht was op het herbeleven van gevoelens. Nou, daar heb ik gevoeld hoe ongelooflijk bang ik was.'
Terugkijkend zegt Letty dat haar ex zich wel vreemd gedroeg in de weken voorafgaand aan de moordpogingen. Toch had ze niet gedacht dat hij tot zoiets in staat zou zijn. 'Hij had wel heel raar en onstabiel, soms agressief gedrag.'
'Of dan kwam hij onze dochter ophalen en zei hij: geen mama zeggen tegen haar, je krijgt een andere mama. Of tegen mij: als jij er niet meer bent is zij van mij. Er is ook een afscheidsbrief bij hem gevonden waarin stond dat wij dood moesten.'
Het Openbaar Ministerie kan de brandstichting in Letty's flat niet afdoende bewijzen. Voor de twee moordpogingen krijgt haar ex van de rechtbank twee jaar cel en in hoger beroep bij het gerechtshof maar één jaar.
'Hij heeft altijd alles ontkend. Ik heb het verzonnen om hem zwart te maken. De gaskachel zou zijn ontploft. De wond op mijn dochters hoofd zou zijn veroorzaakt doordat ik met haar tegen de muur was gelopen. Hij loog in de rechtbank alles aan elkaar.'
'Wat ik ongelooflijk kwalijk vond en nog steeds vindt is hoe kun je zoiets doen. Over de rug van je dochter jezelf vrijpleiten.'
De aanslag laat nog jarenlang sporen na. Letty gaat niet alleen in therapie, maar verhuist ook naar Brabant om te zorgen dat haar ex haar niet meer kan vinden. Vanuit de gevangenis heeft hij haar en haar familie namelijk maandenlang telefonisch gestalkt.
Haar dochtertje is na de schietpartij niet meer zindelijk. 'Ze had een speciale knuffel die zij kennelijk met haar vader associeerde. Dan kwam ze van de crèche en werd het ene moment die knuffel helemaal in elkaar getrapt en het volgende moment tegen de muren gesmeten.'
'Ze ging ook naar mannen buiten op straat. Dan richtte ze haar wijsvinger op haar slaap en zei: mijn papa poef-poef. En hoe leg je later uit aan een kind van acht of tien dat ze haar vader niet meer kan zien?'
Letty pakt haar leven weer op. 'Ik had toch een soort oerdrift, zo van niemand gaat mij kapotmaken.' Maar wat haar ruim dertig jaar later steekt is dat er zo weinig is veranderd. 'Er wordt elke acht dagen een vrouw vermoord in Nederland.'
'Ik deed destijds aangifte van de bedreiging met het mes. Dat is toch niet niks. Maar toen ik daar niks meer van hoorde ging ik bellen en hoorde ik dat er alleen een melding van was gedaan. Terwijl ik had gezegd dat ik aangifte wilde doen.'
'Ze zeiden destijds: zolang hij niks heeft gedaan kunnen wij ook niks doen. En dat zeggen ze nog steeds. Dat is diep treurig. Diep treurig.'
'Ik snap best dat je niet elke bedreigde vrouw 24 uur per dag kunt bewaken, maar ik vind wel als er sprake is van stalking en bedreiging, dat de politie daar alert op moet zijn.'
'Toen de recherche die zaterdagavond in het ziekenhuis kwam heb ik ook gezegd: er moest toch eerst iets gebeuren? Nou, nu is het gebeurd.'
'Ik denk ook dat er misschien nog wel winst te halen valt bij onderzoeken, of het ook te maken heeft met het beeld wat jongens en mannen hebben van vrouwen. Hoe ga je met vrouwen om? Als ik het niet met jou eens ben, heb ik dan het recht om jou in elkaar te slaan, of erger? Ik denk wel dat we daar nog winst kunnen halen. Betrek mannen erbij.'
'Ik vind het al heel goed dat er aandacht voor is in de media. Dat er een woord voor is uitgevonden. Elke week als ik weer over een femicide lees, denk ik: wat zijn wij door het oog van de naald gekropen.'
'Daar ben ik nog altijd heel dankbaar voor en het raakt me ook. Ik kan er goed over praten, maar het is natuurlijk afschuwelijk als je zoiets gebeurt. Het is nog veel afschuwelijker als je je kind en je kleinkind of kleinkinderen kwijtraakt door zoiets.'
'Wat ik vrouwen mee wil geven: doe het niet alleen. Zoek hulp. Een deel van de vrouwen doet dat maar vindt het niet, maar doe het toch. Ik heb het voor mezelf gehouden en dat is heel eenzaam. Je moet het delen, denk ik, zodat anderen weten wat er speelt bij je thuis.'
Source: Omroep West Den Haag