Met zijn plan om Gaza in te nemen breekt de Amerikaanse president Donald Trump met zijn eigen voornemens en verrast hij zelfs zijn eigen vertrouwelingen. Al zien sommigen een ‘Gaz-a-Lago’ wel zitten.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
Een aanzienlijk deel van de plannen en fantasieën die Donald Trump koesterde voor zijn tweede termijn in het Witte Huis, zagen experts wel aankomen. Dat geldt niet voor het expansionistische offensief waarmee de Amerikaanse president, de wereldkaart lijkt te willen hertekenen in zijn eigen voordeel.
Op Trumps plan om de 2 miljoen inwoners van Gaza gedwongen te ‘verplaatsen’ naar ‘een goed, fris en mooi stuk land’ elders – in Palestijnse ogen een herhaling van de Nakba van 1948 en volgens de Verenigde Naties een etnische zuivering, is geschokt gereageerd door internationale rechtsorde, Europese leiders en in eigen land de Democratische oppositie.
Alsof Trump het geopolitieke en historische speelbord samen met de spelregels van tafel heeft geveegd en vervangen door een wit vel en een pen; een 21ste-eeuwse wedergeboorte van het imperialisme van tweehonderd jaar geleden.
Trump lijkt het niet eens te bedoelen als provocatie. Terwijl de Israëlische premier Benjamin Netanyahu dinsdagavond naast hem stond grijnzen in ongelovige gelukzaligheid, leek Trump iets te presenteren waarin hij normaal gesproken niet gelooft: een soort win-winsituatie.
Het huidige getouwtrek om de Gazastrook, zonder dat de Palestijnen die er wonen iets is gevraagd, is niets nieuws. Een beknopte geschiedenis van de afgelopen eeuw.
Terwijl Gaza door de Amerikanen wordt ‘ontwikkeld’ tot ‘de Rivièra van het Midden-Oosten’, aldus Trump, kunnen de Gazanen in buurlanden volgens hem ‘in vrede leven, in een veel betere situatie, omdat ze in de hel leven’. Waaraan hij toevoegde dat hij ervoor zou zorgen dat hun nieuwe huizen er ‘wereldklasse’ uitzien.
Trumps territoriale aanspraken op Groenland, het Panamakanaal en wellicht Canada zijn in strijd met wetten, verdragen en diplomatieke codes. Maar ze zijn nog enigszins rationeel te verklaren voor wie bereid is de wereld te zien met Trumps blik, die uitsluitend gericht is op veiligheidsoverwegingen, invloedssferen en economische belangen.
Trumps Gaza-plan druist daarentegen in tegen zijn eigen belofte om de VS grotendeels terug te trekken uit het Midden-Oosten – met behoud van onvoorwaardelijke steun aan Israël. Ook staat het haaks op Trumps afkeer van nation building - het omverwerpen en vervangen van vijandige regimes.
Trump beloofde in zijn campagne een president te zijn die oorlogen beëindigt, niet begint. Nu leek hij de grootste Amerikaanse boots-on-the-ground-operatie aan sinds de invasie in Irak in 2001. Zonder in te gaan op het grote risico op een nieuw gewapend conflict en langdurige, kostbare Amerikaanse aanwezigheid in Israël en de Palestijnse gebieden.
‘s Avonds probeerde Trumps woordvoerder Karoline Leavitt de scherpste kanten van het voorstel af te halen door te zeggen dat Amerikaanse militaire aanwezigheid in Gaza nog geen zekerheid was. Maar ze maakte niet duidelijk hoe de VS het gebied in kunnen nemen zonder boots on the ground.
‘Dit is letterlijk het meest onbegrijpelijke beleidsvoorstel dat ik ooit van een Amerikaanse president heb gehoord’, zei Andrew Miller, voormalig Midden-Oostenadviseur van Joe Biden en Barack Obama, tegen The New York Times.
Deze plannen zetten de Amerikaanse verhouding met Saoedi-Arabië en een eventuele doorstart van de diplomatieke betrekkingen tussen de Saoediërs en Israël op het spel, waarschuwde de voormalige Amerikaanse vredesonderhandelaar Aaron David Miller bij CNN. Bovendien geeft Trump op deze manier ‘groen licht aan Rusland en China om naar believen territorium te veroveren.’
Trumps plannen voor de inname van Gaza onthullen dat ‘America first’ in Trumps tweede termijn een nieuwe betekenis krijgt. Acht jaar geleden stonden die woorden voor het einde aan de Amerikaanse bereidheid op te draaien voor het leeuwendeel van de kosten die het in stand houden van de westerse democratische wereldorde met zich meebrengt.
Nu betekent ‘America first’ een totaal onvoorspelbaar en onnavolgbaar Amerika, dat zich uitsluitend laat leiden door de belangen van de president en zijn coterie. Het idee dat de kust van Gaza ‘waardevol potentieel’ is als je de bevolking zou verwijderen, werd vorig jaar voor het eerst geopperd door Trumps schoonzoon Jared Kushner.
Met zijn Gaza-plannen leek Trump zelfs sommige loyalisten te verrassen. ‘We zullen eens zien wat onze Arabische vrienden hierover zeggen’, zei Lindsey Graham, de radicale Republikeinse senator uit South Carolina tegen verschillende Amerikaanse media. ‘Ik denk dat de meeste mensen in South Carolina niet staan te trappelen om Amerikanen naar Gaza te sturen. Ik denk dat het problematisch kan worden, maar ik sta er open in.’
Maar er was vooral veel enthousiasme in de Republikeinse gelederen. ‘Dit is briljant, het enige idee dat ik in vijftig jaar heb gehoord dat een kans heeft om veiligheid, vrede en welvaart te brengen in deze problematische regio’, zei David M. Friedman, gedurende Trumps eerste termijn de Amerikaanse ambassadeur in Israël. Hij voegde er een woordgrap aan toe. ‘Mar-a-Lago of Gaz-a-Lago?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant