Vandaag start Het verhaal van Amsterdam, het derde seizoen van de veelbekeken geschiedenisserie Het verhaal van Nederland. Presentator Daan Schuurmans vertelt waarom deze manier van geschiedenis-tv zo’n groot kijkerspubliek weet te bereiken.
We zijn in West-Friesland. Het jaar is 1170. Op een drassig veldje staat een boerenfamilie, modder en een verslagen blik op hun gezicht. Het water heeft gewonnen. Restanten van hun houten huisje liggen over de grond verspreid. Dan verschijnen, tussen de modder, houtbrokken en kapotte middeleeuwse kruiken, een set regenlaarzen en een chique overjas.
Het is de inmiddels vertrouwde tegenstelling in de serie Het verhaal van Nederland. Verteller Daan Schuurmans die in zijn moderne kloffie door de geschiedenis loopt. Re-enactors beelden historische taferelen uit, terwijl Schuurmans als enige de vierde wand doorbreekt en de schouwspelen van achtergrondinformatie voorziet. Het blijkt een enorme succesformule.
Na het succes van de eerste tien afleveringen, die de volledige geschiedenis van Nederland schetsten en een seizoen waarin het koningshuis aan bod kwam, brengen de makers van het populaire programma nu, ter ere van het 750-jarig bestaan van de hoofdstad, vier afleveringen over de geschiedenis van Amsterdam.
‘Het is best ingewikkeld’, vertelt Schuurmans, om al die eeuwen in vier afleveringen van drie kwartier samen te vatten. ‘Je moet een beetje met zevenmijlslaarzen door de geschiedenis heen. De grootste hits blijven dan over.’
In gesprek met de Volkskrant schiet Schuurmans als vanzelf in de rol van verteller. Hij vertelt over de eerste bewoners die na de allerheiligenvloed van 1170 naar het welbekende stukje land aan de Amstel trokken en daar een nederzetting stichtten (‘dat ze op dat onmogelijke, drassige stuk grond zijn gaan bouwen…’), de verbetering van de hygiëne door Samuel Sarphati in de 19de eeuw (‘hij zou zich nu in zijn graf omdraaien’) en de rumoerige jaren zeventig en tachtig, de Amsterdamse kraakbeweging, de kroningsrellen en het eerste homohuwelijk ter wereld in 2001 (‘Dat blijft een ontroerende, heldhaftige gebeurtenis’).
‘We wilden het verhaal vertellen van een internationale stad’, zegt Schuurmans, ‘en uitleggen hoe die stad zo vrij is geworden.
‘Amsterdam was een ondernemende stad die door de eeuwen heen steeds groter werd. Met die snelle groei hadden ze alle handen nodig die ze konden krijgen. Gelukszoekers kwamen hier terecht. Het is echt een smeltkroes van culturen’, aldus Schuurmans. ‘En de stad wordt nog steeds gekenmerkt door die vrijheid, ook al is het in veel opzichten ook weer conservatiever aan het worden.’
De opnamen van Het Verhaal van Amsterdam volgden direct op de opnamen van het vorige seizoen, over de Oranje Nassau-familie. Daardoor was de crew helemaal op elkaar ingespeeld. En dat was volgens Schuurmans broodnodig.
‘Het is een megataak om zo’n enorme periode te beslaan. Denk alleen al aan de make-upcrew. Moet je nagaan hoeveel verschillende looks er door de geschiedenis heen zijn geweest. Zij hebben echt een monsterklus verricht.’
Uiteindelijk leidt dat er allemaal toe dat de kijker zich echt in het verleden kan wanen, denkt Schuurmans. In een interview met De Volkskrant vertelde hij na de opnamen van het eerste seizoen van Het Verhaal van Nederland al dat hij zich op eenzelfde manier in de geschiedenis kon verliezen tijdens het filmen. ‘Een droomachtige ervaring’, noemde hij het, om tussen al die scènes uit het verleden te lopen.
Ook in Amsterdam heeft hij dat ervaren. In de Warmoesstraat en bij de Nieuwendammerdijk bijvoorbeeld. ‘Daar kwam men vroeger aan wal met al hun koopwaar en vanaf daar liepen al die mensen dan de stad in’, vertelt Schuurmans. ‘Dat zag ik echt voor me terwijl wij aan het draaien waren, maar tegelijkertijd zagen we allemaal toeristen die vanaf het station met hun rolkoffertjes de stad in liepen. Het is nog precies hetzelfde, maar dan iets minder romantisch.’
De voorbereidingen voor het volgende seizoen zijn alweer begonnen. Op dit moment wordt er aan het script gewerkt en in september beginnen de opnamen, vertelt Schuurmans. Acht afleveringen over het verhaal van de bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog worden het, die eind 2026 of begin 2027 hopelijk klaar zijn. ‘De parallellen met nu zijn fascinerend en beangstigend. Het is apart om te zien hoe alles zich herhaalt. Dat vind ik echt verrijkend, maar ook verontrustend. Het is belangrijk om al die verhalen te blijven vertellen.’
Het Verhaal van Nederland - Amsterdam is elke woensdag van 5 t/m 26 februari te zien om 20.30 uur op NPO 1 en NPO Start. Naast de televisieserie verschijnen ook een boek en een verzameling ‘podwalks’, waarin de luisteraar door middel van een gps-verbinding met Schuurmans door elf Amsterdamse wijken kan wandelen. Van het Westerpark tot de Rivierenbuurt en van de Bijlmer tot Stadsdeel Noord.
In 2022 werd het eerste seizoen uitgezonden van de ambitieuze serie Het verhaal van Nederland. Het was een ‘historische docudramaserie’ waaraan drie jaar was gewerkt, gebaseerd op het succesvolle Deense format Historien om Danmark uit 2017. In het eerste seizoen werd in tien afleveringen de Nederlandse geschiedenis verteld, van de prehistorie tot aan de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog. Het format van de serie bestaat eruit dat de serie nagespeelde, filmische scènes kent, waarin het perspectief regelmatig ligt bij het ‘gewone’ volk, waarmee de kijker zich kan identificeren. Ook wordt gesproken met historici en deskundigen om de geschiedenis te duiden. Waar acteur Lars Mikkelsen in de Deense versie de rol van verteller vervulde, wordt deze in Nederland vertolkt door acteur Daan Schuurmans (Costa!, Prins Bernhard, schavuit van Oranje, Vliegende Hollanders).
Vanaf het begin bleek er op NPO 1 een groot kijkerspubliek te zijn voor deze manier van geschiedenis-tv. De eerste aflevering werd bekeken door 1,7 miljoen kijkers, aflevering twee zelfs door 2 miljoen kijkers.
Veel tv-recensenten waren lovend. Tv-recensent Alex Mazereeuw schreef in 2022 in de Volkskrant: ‘Een heerlijk meeslepende rondleiding door het ‘museum’ van onze geschiedenis. De beelden zijn prachtig en de (soms wat al te) gedramatiseerde scènes gaan prima samen met de wandelcolleges van Schuurmans. Laatstgenoemde is sowieso helemaal thuis in deze rol.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant