De voortdurende discussie over de verenigingsvorm van GroenLinks-PvdA is schadelijk en bron van steeds meer ongeduld bij kiezers. Doorbreek de stagnatie en richt, zoals Habtamu de Hoop voorstelt, een nieuwe partij op: RoodGroen.
Habtamu de Hoop, het jongste Kamerlid op links, is het zat. GroenLinks en PvdA hebben wat hem betreft genoeg gepraat over de vorm van hun politieke samengaan, fusie of niet. De leden hebben zich keer op keer met grote meerderheid uitgesproken voor een volledig samengaan, de landelijke fracties zijn al gefuseerd en in 2026 volgt 88 procent van de gemeenteraadsfracties dat voorbeeld. Politiek gezien is GroenLinks-PvdA al meer dan een jaar één beweging, de kiezer weet inmiddels niet beter.
Waarom dan nog weer maanden te besteden aan allerlei moeizame discussies over de partijorganisatie, die er politiek niet toe doen? Habtamu de Hoop stelt voor deze bocht af te snijden en een nieuwe partij RoodGroen op te richten die de politieke taken van de samenwerking GroenLinks-PvdA overneemt. En hij heeft groot gelijk.
Een voortgaande discussie over de verenigingsvorm van GroenLinks-PvdA begint steeds meer politieke schade te veroorzaken. De politici en het kader van beide partijen komen daardoor niet toe aan wat nu eerst nodig is: een stevig politiek alternatief bieden voor het populisme. Er is grote behoefte aan een inspirerend programma dat links verbindt en voor het midden openingen biedt om tot samenwerking te komen. Zo’n programma moet de RoodGroene combinatie weer een duidelijk electoraal profiel geven en de agenda van het politieke debat kunnen bepalen.
Over dit artikel
Frans Leijnse is voormalig lid van de Eerste en Tweede Kamer en oud-informateur.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Tom van de Meer laat in zijn studie Waardenloze Politiek zien dat het politieke conflict draait om drie thema’s. Ten eerste: de waarden en principes en de praktische voorstellen (de inhoud). Ten tweede de bepaling van de prioriteiten waarop kiezers hun keuze baseren (de agenda) en tot slot het vertrouwen in de leidende personen (de poppetjes). Hij laat ook zien dat de grote partijen, waaronder de PvdA, op alledrie de punten zodanige steken hebben laten vallen dat zij blijvend uit de kiezersgunst zijn geraakt.
In de jacht op kiezers in het midden is de sociaaldemocratie deel van de grijze middenmoot geworden. Beleid wordt niet meer gemaakt op basis van visies en politieke uitgangspunten, maar is de onaanvechtbare uitkomst van technocratisch-bestuurlijke redeneringen. De kiezer, op zoek naar aansprekend politiek profiel, vlucht naar de flanken. Dit heeft het CDA genekt, vervolgens de PvdA en inmiddels is ook de VVD hard op weg naar irrelevantie.
Sinds het vernietigende verlies van driekwart van haar kiezers in 2017 heeft de PvdA zich niet op eigen kracht weten te herstellen. Er heeft geen ‘herbronning’ plaatsgevonden: een terugkeer naar de sociaaldemocratische basiswaarden en -principes. Er heeft in het verlengde daarvan ook geen programmatische vernieuwing plaatsgevonden die de partij weer profiel zou geven. De PvdA was geen agenda-bepalende partij meer: VVD en PVV zorgden ervoor dat het politiek voortaan alleen over migratie zou gaan.
In dat licht was het voor de sociaaldemocratie een levensreddende ingreep dat in 2021 jongeren uit GroenLinks en PvdA zich verenigden om de twee verwante partijen bijeen te brengen. Deze RoodGroene beweging was, en is, een noodzaak wil links politiek nog een beetje blijven meetellen in dit land. Leden en kiezers hebben dat de afgelopen twee jaar herhaaldelijk bevestigd.
Maar in politieke zin is het samengaan nog lang niet af. Cruciaal is dat de nieuwe beweging ook een herkenbaar politiek profiel krijgt en de agenda van het debat weer gaat bepalen. Daarvoor is een scherp en hoop biedend programma nodig dat een realistisch antwoord geeft op de grote vragen van deze tijd: Hoe realiseren we een betaalbare woning voor iedereen in Nederland? Hoe zorgen we dat de grote groep lagere inkomens voluit kan meedoen in de energietransitie? Hoe gaan we de trend dat arbeid steeds minder beloond wordt en vermogen steeds meer omkeren? Hoe gaan we de ongelijke kansen van kinderen in het middelbaar onderwijs structureel aanpakken? Hoe gaan we de commercialisering en verschraling van belangrijke publieke voorzieningen zoals jeugdzorg en huisartsenzorg terugdraaien? Er is ongelooflijk veel werk aan de winkel om dit land beter te maken, en het wordt tijd dat RoodGroen daar een programma voor heeft.
Het ongeduld van Habtamu de Hoop (26) is het ongeduld van veel jongeren in en buiten GroenLinks-PvdA. Zij snakken naar een politieke boodschap die hoop geeft op een goede toekomst, een toekomst waarin zij zullen leven en waaraan zij zelf willen bouwen. In plaats daarvan is GroenLinks-PvdA de afgelopen tijd vooral een strijdperk van oudere partijprominenten die elkaar bestrijden over zoiets futiels als de verenigingsvorm. De in 2023 geboekte kiezerswinst begint alweer af te brokkelen in de peilingen. De inspiratie om politiek door te stoten is afwezig.
Het wordt tijd dat de beide partijvoorzitters de stagnatie doorbreken. Dat kan door het voorbeeld van het CDA in de jaren ’70 te volgen en boven de beide partijen een nieuwe federatieve partij op te zetten die de politieke taken overneemt (noem deze RoodGroen).
Tegelijk zouden twee groepen jongere fractie- en partijleden aan de gang kunnen gaan om de basisprincipes van een groene sociaaldemocratie te herformuleren (herbronnen) en om op basis daarvan een inspirerend vijftien punten-program voor een beter Nederland op te stellen. De tijd dringt nu extreemrechts strompelend naar de finish lijkt te gaan en nieuwe verkiezingen dit jaar nog tot de mogelijkheden behoren. RoodGroen kan die niet ingaan met hetzelfde verhaal en hetzelfde matte programma.
En tenslotte: vooral het midden en het linkse deel van de landelijke politiek heeft zich een generatiewisseling voltrokken. Veel partijleiders zijn late dertigers of vroege veertigers: Bontenbal is 42, Jetten is 37, Dijk is 39, Van Baarle is 33, Bikker is 42. De fracties zijn grotendeels zeer verjongd. Dat is ook bij GroenLinks-PvdA gebeurd, althans wat de leeftijd van de fractieleden betreft. Maar de generatiewisseling heeft hier niet de politieke top bereikt. Peilingen van I&O Research laten zien dat dit ook de kiezers opvalt: gevraagd naar het motief voor hun partijvoorkeur noemen kiezers van GroenLinks-PvdA ‘de persoon van de partijleider’ veel minder vaak dan de kiezers van andere partijen (7 procent tegen 21 procent gemiddeld en 62 procent bij Bontenbals CDA-kiezers).
Als er toch een nieuwe partij wordt opgericht en de vernieuwing werkelijk doorzet, is de personele bezetting misschien ook nog iets om over na te denken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant