Na vier jaar columnist te zijn geweest voor Het Parool schrijft Lale Gül sinds deze week voor De Telegraaf. Naar eigen zeggen om ‘een miljoenenpubliek’ te bereiken met haar ‘ongezouten mening’. Sinds de verschijning van haar debuutroman wordt Gül bedreigd met de dood.
is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant.
Lale Gül weet het zeker: een lang en onbezorgd leven is haar niet gegund als fel islamcriticus. ‘Ik houd er rekening mee dat ik niet oud ga worden’, zei de 27-jarige schrijver vorige week in het Radio 1-programma Dit is de dag. ‘In een ideale wereld zou ik veel verder gaan, zoals Youp van ’t Hek over het christendom, maar ik weet dat als ik dat doe, ik morgen dood ben.’
Nog geen dag later kregen Güls woorden een bijzonder wrange lading, toen in Zweden Salwan Momika werd doodgeschoten, een Iraakse christen die de afgelopen jaren wereldwijde ophef veroorzaakte met publieke koranverbrandingen.
Over de daders en motieven is nog weinig bekend, maar in Zweden wordt het alvast een ‘bedreiging van de vrije democratie’ genoemd en wordt er rekening gehouden met de betrokkenheid van een ‘buitenlandse macht’.
‘Je bent de volgende kkr hoer’, liet iemand kort na de moord op Momika via sociale media weten aan Gül.
Voor Gül zijn zulke berichten geen uitzondering. De auteur is sinds haar debuut met de bestseller Ik ga leven in 2021 al talloze keren met de dood bedreigd. Rustiger zal het er waarschijnlijk niet op worden nu Gül, die in haar boeken, columns en mediaoptredens geen blad voor de mond neemt (‘Ik maak mij zorgen over de invloed van de islam en hun demografische groei’) aan de slag is gegaan voor De Telegraaf.
Na vier jaar columnist te zijn geweest voor de Amsterdamse stadskrant Het Parool, kondigde de schrijver in haar laatste column voor de stadskrant aan dat het tijd is om ‘een miljoenenpubliek’ kennis te laten maken met haar ‘ongezouten mening’.
Afgelopen zaterdag stond Güls eerste column in De Telegraaf. Daarin trekt ze als vanouds van leer tegen eerwraak en de ‘achterlijke Midden-Oosterse cultuur’ die daarmee samenhangt. ‘Elke Midden-Oosterse broer, vader of neef’ die zich aan zulke praktijken schuldig maakt, mag wat Gül betreft levenslang krijgen en gedenaturaliseerd worden.
Zelden maakte een schrijver zo’n daverende entree in de Nederlandse letteren en het publieke debat als Lale Gül in 2021. Gül, opgegroeid in een streng islamitisch gezin in Amsterdam Nieuw-West, werd een alomtegenwoordige verschijning, met talloze interviews op tv, in kranten, en kreeg al snel daarna een vaste column in Het Parool.
Met haar debuut Ik ga leven zou ze ‘een verbluffend eerlijke inkijk’ bieden in de islamitische gemeenschap in Nederland, voor velen − zelfs na decennia aan ‘multicultureel debat’ − schijnbaar nog altijd onbekend terrein. Vooral de nietsontziende toon in het sterk autobiografische Ik ga leven baarde opzien. Güls moeder heet in het boek een ‘islamofascistische despotin’ en de islamitische gemeenschap ‘een geïmporteerd Staphorst’.
Güls uitspraken vallen vooral goed ter rechterzijde van het politieke spectrum. In 2022 ontving Gül uit deze hoek De Pim Fortuyn Prijs voor taboedoorbrekende opiniemakers, vanwege de ‘moed’ waarmee ze haar eigen religieuze en culturele achtergrond bekritiseert.
Dat Gül volgens de literaire kritiek een stilistisch gemankeerd debuut had afgeleverd (de Volkskrant: ‘Hier had een redacteur écht moeten ingrijpen’) deerde het lezerspubliek niet. Het boek won de NS Publieksprijs en is inmiddels al meer dan tweehonderdduizend keer over de toonbank gegaan. Ook ontving Gül via sociale media talloze berichten van lotgenoten, jonge vrouwen die zoals Gül willen breken, of al hebben gebroken, met een streng islamitisch milieu.
Maar met het succes kwamen ook de doodsbedreigingen. In september 2021 werd een 19-jarige man veroordeeld tot 12 maanden jeugddetentie, waarvan 5 maanden voorwaardelijk, voor het bedreigen van Gül. Eerder had Gül al zo veel bedreigingen binnen, online en fysiek, dat ze kortstondig besloot om maar helemaal niet meer over de islam te schrijven en te spreken. Gül verblijft sindsdien op een geheime locatie en is gedwongen bij publieke optredens op eigen kosten beveiliging te regelen.
Gematigde kritiek is er ook altijd op Gül geweest. De schrijver wordt er herhaaldelijk van beticht dat ze moedwillig alles over één kam scheert en brandstof geeft aan islamofobie.
Ook in de literaire kritiek klonk dit geluid. In een recensie van Güls tweede boek Ik ben vrij (2024) in dagblad Trouw werd Gül verweten dat ze zich bedient van de ‘sleetse retoriek’ van Geert Wilders en dat haar ‘recalcitrant en ijdel puberproza’ doet snakken naar een genuanceerd geluid over de islam. Gül reageerde daar gepikeerd op: zij vond het oneerlijk dat ze niet op haar schrijfstijl, maar op de politieke opvattingen van haar personages werd beoordeeld.
Na vier jaar lang compromisloze islamkritiek te hebben geleverd, acht Gül de tijd rijp om haar schrijfpalet te verbreden. In een interview met De Telegraaf van vorige week vrijdag, waarin ze geïntroduceerd werd als nieuwe columnist voor die krant, gaf ze aan geen onetrickpony te zijn. ‘Als het nieuws is, schrijf ik over de islam, maar ik ben veelzijdiger dan dat.’
Wel belooft ze de lezers dat ze niets zal inleveren op haar felle toon. ‘Ik ga clashen en botsen, ik ga geen mensen heel houden omdat ik aardig gevonden wil worden.’
3 x Lale Gül
• Lale Gül groeide op in de Kolenkitbuurt, een wijk in Amsterdam Nieuw-West met voornamelijk Turks- en Marokkaans-Nederlandse inwoners. In haar jeugd moest Gül verplicht naar de koranschool van de stichting Milli Görüs, een religieus-politieke beweging uit Turkije.
• Vanwege de doodsbedreigingen heeft Gül haar kinderwens opgegeven, zegt ze in het interview met De Telegraaf. ‘Heel verdrietig, maar ik ga geen kind met doodsbedreigingen opzadelen. En ik vrees dat ik niet oud word.’
• Op goedkeuring van de literaire kritiek zit ze niet te wachten, vertelde Gül kort na haar debuut in een interview met Villamedia, een website over journalistiek. ‘Sorry, maar ik kijk echt op recensenten neer.’ Veel waardevoller vindt ze de reacties van haar publiek. ‘Van een lezer heb ik nog nooit een negatieve recensie gekregen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant