Premier Netanyahu en president Trump zullen het over veel eens zijn als ze elkaar dinsdag in Washington spreken, maar niet over alles. Eén vraag hangt daarbij in de lucht: hoe inschikkelijk is de Saoedische kroonprins Bin Salman?
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Benjamin Netanyahu is dinsdag de eerste buitenlandse leider die op het Witte Huis wordt ontvangen door president Donald Trump, sinds het begin van diens tweede termijn. De grote vraag is wat het beraad gaat opleveren. Er staat veel op het spel: de kansen op blijvende vrede in Gaza, het voortbestaan van de regering-Netanyahu, de betrekkingen tussen Israël en de Arabische wereld, de positie van Iran op het geopolitieke strijdtoneel, de uitzichten van het Palestijnse volk op een betere toekomst.
Daar gaan echter twee vragen aan vooraf, waarvan de eerste luidt: wat zal de inzet zijn van Netanyahu? Buiten zijn kring vertrouwelingen is er niemand die dat echt weet, maar het is verleidelijk mee te gaan in de prikkelende analyse van Amir Tabon, redacteur van de Israëlische krant Haaretz en ingezetene van kibboets Nahal Oz. Daar zat hij met zijn vrouw en kinderen op 7 oktober tien uur lang opgesloten tot zijn vader, generaal b.d. Noam Tibon, het gezin op eigen houtje kwam redden.
Tabon is zeer stellig: Israëls premier is vastbesloten het bestandsakkoord met Hamas op te blazen. Dat is ook de kop van zijn verhaal: Netanyahu komt naar de VS ‘to kill’ de Gazadeal. ‘Netanyahu en zijn rechterhand Ron Dermer’, schrijft hij, ‘vertrokken zondag in een opgetogen en brutale stemming naar Washington, ervan overtuigd de nieuwe president te kunnen charmeren.’
Wat Netanyahu en Dermer willen is één ding, aldus Tibon. ‘En één ding alleen: alle risico’s voor Netanyahu’s greep op de macht minimaliseren. Dit is hun levensmissie.’
De extreemrechtse ministers in het Israëlische kabinet willen immers dat de Gazaoorlog wordt hervat en dreigen de regering ten val te brengen als het bestandsakkoord volledig wordt uitgevoerd. Vandaar dat Netanyahu er alles aan gelegen is de overeenkomst te saboteren (liefst op zo’n manier dat Hamas de schuld kan krijgen).
‘Dit is geen samenzweringstheorie die online wordt verspreid door zijn tegenstanders’, aldus de auteur. ‘Het is een belofte die Netanyahu’s grootste aanhangers elke dag trots verkondigen in de Israëlische ether. Zijn luidste verdedigers zeggen openlijk dat hij het akkoord wil vernietigen en de oorlog eind februari wil hervatten.’
Gesteld dat dit inderdaad Netanyahu’s opzet is, dan is de vraag uiteraard of hij daarin zal slagen. Het antwoord hangt af van Trump. Vandaar de onderkop van Tibons analyse: ‘Zal de president hem dat toestaan?’ Daarmee is de tweede kwestie die in de lucht hangt als Netanyahu vandaag bij het Witte Huis uit de limousine stapt: wat is de inzet van Trump?
Hoewel je het bij de grillige Trump nooit zeker weet, lijkt dat wel duidelijk te zijn. Hij wil geen gedonder meer in Gaza en hij wil het diplomatieke huzarenstukje uit zijn eerste termijn, het herstel van de betrekkingen tussen Israël en vier Arabische landen, vervolmaken door Saoedi-Arabië te laten aansluiten bij de zogeheten Abraham-akkoorden.
Hoewel Netanyahu op zich ongetwijfeld te porren is voor toenadering tot Riyad, zullen de twee leiders hier merken dat hun wensen moeilijk verenigbaar zijn. Dat zou kunnen betekenen dat de Israëlische premier moet kiezen: de warme betrekkingen met de nieuwe Amerikaanse president op het spel zetten of het risico lopen dat zijn extreemrechtse coalitiepartners het kleedje onder hem vandaan trekken.
Een hobbel op Trumps favoriete route is dat volgens de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman van betrekkingen met Israël geen sprake kan zijn als de Palestijnen geen uitzicht wordt geboden op een eigen staat. Dat is, zacht gezegd, een lastige voorwaarde voor een Israëlische premier die het tot zijn levensdoel heeft gemaakt te voorkomen dat er ooit een Palestijnse staat komt, en die de sluipende annexatie van de Westelijke Jordaanoever zojuist in een hogere versnelling heeft gezet.
De vraag is hoe standvastig de kroonprins zal zijn als Trump wortel en stok van stal haalt om hem tot inschikkelijkheid te bewegen. Afgelopen weekend was Bin Salman dat in ieder geval wél. Toen de regeringen van Egypte en Jordanië lieten weten niet bereid te zijn 1,5 miljoen Gazanen op te nemen (een woeste suggestie van Trump), kregen ze op een bijeenkomst in Caïro steun van andere Arabische landen, waaronder Saoedi-Arabië. Hun boodschap: geen sprake van.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant