Vanwege heimelijke moskee-onderzoeken kreeg de gemeente Almere dinsdag een ferme tik op de vingers van de eigen ombudsman. Moskeekoepel K9 is nog steeds verbijsterd. ‘De islamofobe structuren moeten worden ontmanteld’, zegt woordvoerder Joram van Klaveren.
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
Ze willen excuses, zegt Joram van Klaveren van K9, het samenwerkingsverband van moskeekoepels. Excuses van de gemeente Almere én van premier Dick Schoof, onder wiens verantwoordelijkheid enkele jaren geleden overal in Nederland heimelijke onderzoeken werden gedaan naar moskeebezoekers.
De oproep van de K9 komt na een vernietigend rapport van de ombudsman van de metropoolregio Amsterdam, die dinsdag concludeerde dat de gemeente Almere ‘uiterst dubieus’ heeft gehandeld en ‘ernstig nalatig’ is geweest bij het beschermen van grondrechten van de moslimgemeenschap. Almere huurde een onderzoeksbureau in om de moslimgemeenschap in kaart te brengen, of - in de woorden van Van Klaveren - ‘moskeeën te bespioneren’. Het geld kwam van Schoof, destijds aangesteld als Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid.
De ombudsman trekt stevige conclusies. Bent u tevreden?
Van Klaveren: ‘Nou ja, tevreden? We zijn vooral boos over de gebeurtenissen. Het rapport van de ombudsman bevestigt het beeld dat we al hadden, namelijk dat er structuren binnen de overheid zijn die moslims per definitie wantrouwen.
‘Eerder hebben we dit al ‘staatsislamofobie’ genoemd. Je zag het ook bij de Toeslagenaffaire, waarbij onevenredig veel moslims werden gedupeerd. Er bleek ook sprake te zijn van institutioneel racisme bij de Belastingdienst en het ministerie van Buitenlandse Zaken. Veel moslims staan ten onrechte op terrorismelijsten. En nu concludeert opnieuw een onafhankelijke instantie dat er grondrechten met voeten worden getreden.’
Almere huurde een bedrijf in om moskeeën te monitoren.
‘Zonder dat die moskeeën daarvan wisten - dat vind ik nog het meest schokkend. De relatie tussen de moskeeën en de gemeente Almere was een aantal jaren geleden heel goed. Maar dit plan is nooit met moslimorganisaties besproken. Ze hadden kunnen zeggen dat ze zich zorgen maakten over radicalisering van bepaalde groepen. Maar er was geen overleg. In plaats daarvan besloten ze te infiltreren. Dat is absurd. Het zijn DDR-praktijken, het lijkt de Stasi wel.’
Hoe kon dat gebeuren, denkt u?
‘Men ging in Almere mee in het frame van de landelijke politiek. Ik weet - als oud-PVV’er - helaas hoe dat werkt. Sommige politici hebben het wantrouwen jegens moslims aangewakkerd. De PVV is opgericht om de islam te bestrijden. Nu is het bij mainstreampartijen ook gemeengoed geworden. Daar zit het grootste probleem.’
Ziet u een oplossing?
‘De islamofobe structuren moeten worden ontmanteld. Je redt het niet met een gesprekje waarin verteld wordt dat ze dit niet meer moeten doen. Er is meer nodig. Algoritmes van overheidsinstanties moeten worden doorgelicht, er moet worden gekeken of mensen met specifieke achternamen sneller op fraudelijsten komen, enzovoorts.’
Zelf woont u ook in Almere en u bezoekt een moskee die werd onderzocht. Wat dacht u toen u daarover hoorde?
‘Ik dacht eerst: dit kan niet waar zijn. Zoiets gebeurt niet in Nederland. Maar het was wel waar. En toen begon ik me af te vragen wat ik zelf had meegemaakt. Wie had er naast mij in de moskee gezeten? Welke informatie hebben mensen over mij verzameld? En wat is er met die informatie gebeurd? Dat geeft een heel onveilig gevoel.’
Is inmiddels duidelijk welke moskeeën zijn bezocht en welke informatie is verzameld?
‘Ja. Dat hebben gemeenten kenbaar moeten maken. Betrokkenen konden vervolgens inzage krijgen in de dossiers. Ik ben zelf nog niet gaan kijken, maar van anderen weet ik dat er verslagen liggen van gesprekken die de onderzoekers hebben gevoerd en dat relaties tussen mensen zijn uitgeschreven: meneer x kent die meneer, en die kent weer meneer y. Er werden analyses gemaakt zonder dat er sprake was van verdachte omstandigheden of verdenkingen. Rechtstatelijk is dat heel fout.’
Veel moslims vertrouwen de overheid niet meer. Valt dat vertrouwen nog terug te winnen?
‘Dat zal moeten blijken. Ik denk dat het lastig is. Het wantrouwen zit bij moslims heel diep en dat heeft alles te maken met het gevoelde wantrouwen vanuit de overheid. Het huidige kabinet - met de PVV erin - zal daar niet veel verbetering in brengen, vermoed ik.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant