‘Wat is je passie?’ Het klinkt als een vraag uit een zelfhulpboek of voor een datingapp-profiel. Maar passie wordt ook vaak genoemd als één van de factoren voor een succesvol en gelukkig leven. Hoe belangrijk is het hebben van passie en hoe vind je die?
schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
Jeff Bezos werkte bij een investeringsmaatschappij, toen hij op een dag besloot om zijn passie te volgen en een internetboekhandel te beginnen: Amazon. Het maakte hem de rijkste man ter wereld. Zijn nummer één advies aan mensen die een nieuwe onderneming willen starten: ‘Kies iets waar je gepassioneerd over bent.’ Hij is niet de enige die dit predikt, bekijk een willekeurige Ted-talk en de kans is groot dat er iets over passie of bezieling voorbij komt. Maar klopt het ook, brengt het volgen van je passie je echt geluk en geld?
‘Allereerst: de claim dat je alles kunt bereiken als je je passie volgt is niet waar', zegt Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en auteur van Je bent wat je doet. ‘Je hoort alleen de succesverhalen, maar we horen nooit over al die gepassioneerde mensen die arm en berooid zijn.’ Volgens Vonk is passie niet bepalend voor je kans op succes. ‘Dit is veel meer afhankelijk van of je een goed plan hebt, of je hebt bedacht wat de valkuilen en hobbels zijn en hoe je daarmee omgaat. Dat heeft meer invloed op je kans op succes dan het zogeheten volgen van je passie.’
Toch is het advies niet geheel onzinnig. Psycholoog Nienke Wijnants, auteur van Het dertigersdilemma en Wie ben ik en wat wil ik?: ‘Keer op keer blijkt uit onderzoek dat mensen beter presteren als hun persoonlijke interesses overeenkomen met het werk dat ze doen. Ook blijkt uit allerlei onderzoeken dat mensen die iets doen waar ze van houden over het algemeen gelukkiger met hun leven als geheel zijn.’ Dit beaamt psycholoog en burn-outspecialist Albert Sonnevelt, die onder andere De levenscode schreef. ‘Passie, enthousiasme of bezieling zijn allemaal dezelfde woorden die wijzen naar hetzelfde gegeven. Door je tijd te besteden aan zaken waarover je gepassioneerd bent, kun je zin en betekenis aan je leven geven. En deze zingeving is de belangrijkste peiler voor vitaliteit en veerkracht.’
Denk je nu: ik wil mijn passie best volgen, maar ik heb geen idee waar die ligt? Je bent niet de enige, zegt Wijnants, die tevens loopbaanadviseur is. ‘We leven in een luxemaatschapppij met vrijwel ongelimiteerde mogelijkheden. Maar de veelheid aan keuzes kan voor twintigers en dertigers ook voelen als een loden last: je werk móét bijna je passie zijn. De verwachtingen die ze van zichzelf en van hun omgeving hebben zijn vaak te hoog. Door die druk weten ze zelf niet meer wat ze willen.’
Wijnants: ‘Soms hebben ze hun diepste wensen weggestopt. Ze zijn bang om hiervoor te kiezen, bijvoorbeeld omdat het minder status of geld oplevert.’ Aan de andere kant komt Wijnants geregeld mensen in haar praktijk tegen die al van jongs af aan iets denken dat het hun droom is om bijvoorbeeld arts of advocaat te worden. ‘Dit wordt vaak gevoed door de omgeving. Maar hoe kan een kind al weten hoe dat echt is? De praktijk blijkt dan soms vies tegen te vallen. En die mensen vallen dan in een gat.’
Volgens Sonnevelt maken veel mensen het idee van een passie te groot. Hij citeert uit het boek Anything You Want van Derek Sivers: ‘Als je denkt dat jouw levensmissie je moet treffen als een bliksem, dan zie je de kleine dingen die je dagelijks fascineren over het hoofd’. Sonnevelt: ‘Veel mensen maken de vergissing dat ze vorm en inhoud door elkaar halen. Dan denken ze: ik moet naar Frankrijk emigreren om een bed and breakfast te beginnen, dán word ik gelukkig. Maar het werkt andersom – je moet eerst ontdekken wat jou hiervan zo aantrekt, voordat je alles opgeeft om iets na te streven wat je misschien helemaal niet die voldoening gaat geven.’
Sonnevelt adviseert om aan situaties te denken in je leven waarin je blij, enthousiast of nieuwsgierig was. ‘Wat veroorzaakte dat gevoel? Daar zitten de antwoorden - want daar kon je het ervaren.’ Wijnants vraagt vaak wat iemand met zijn leven zou doen als ze 3 miljoen euro op de bank zou hebben en niet meer zou hoeven werken voor geld. ‘Vrijwel iedereen kan hier wel een antwoord op vinden. En de kans dat iemand antwoordt: ik ga op een strandstoel zitten en niets doen, is heel klein.’
Volgens Sonnevelt is het de kunst om te zoeken naar concrete situaties waarin je deze waarden vorm kunt geven. ‘Ga ze stapsgewijs in je dagelijks leven toepassen. Meteen, vanaf vandaag al, met de middelen die je tot je beschikking hebt.’ Je hoeft niet meteen je baan op te zeggen, maar ga op verkenning. Sonnevelt: ‘Als je softwareontwikkelaar bent, maar je denkt dat je eigenlijk liever met dieren zou willen werken, ga dan eerst een dag in de week vrijwilligerswerk bij een hondenkennel doen. En schrijf je niet meteen in voor vier jaar pabo als je leraar wilt worden, maar loopt eerst mee. Die tussenstapjes helpen je ontdekken of je op het goede pad zit. Ervaar je hierbij te veel stress en weerstand: neem een nieuwe afslag en kijk of die beter bij je past.’
Volgens Vonk moet je vooral niet te hard op zoek gaan naar je passie. ‘Accepteer dat het open ligt, anders beperk je jezelf. Het leven is een ontdekkingsreis, je kunt van te voren niet uitstippelen waar je terechtkomt, je komt er al experimenterende achter wat bij je past.’ En zoals Aristoteles al zei: alles wat je aandacht geeft groeit. Vonk: ‘Zo kun je begeesterd raken in dingen die je van tevoren niet had bedacht.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant