Een elfjarig meisje uit Nieuwegein kwam zaterdag om het leven door een steekincident. Buurtbewoners zeggen eerder meerdere meldingen van verward gedrag te hebben gedaan over de verdachte. Maar wat is dat eigenlijk? En wat kan de politie doen?
Verward of onbegrepen gedrag kan allerlei oorzaken hebben en zich op verschillende manieren uiten. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die in pyjama op straat lopen, of die geen idee hebben waar ze zijn. Maar ook om mensen die schreeuwend over straat gaan of in hun woning tegen de muren bonken. Overlast kan bij de politie worden gemeld. In 2024 kwam in Nederland een recordaantal van 149.827 meldingen binnen.
Over het grootste gedeelte van de mensen met verward gedrag wordt maar één keer een melding gedaan bij de politie. Bijvoorbeeld als iemand een keer dronken voor overlast zorgt of doordat drugs verkeerd zijn gevallen. Daarnaast is er een 'harde kern' van tienduizend mensen waarover meerdere meldingen binnenkomen.
"Bel alleen de politie als er acute onveiligheid is", benadrukt de woordvoerder. "Als iemand met een hakbijl op straat loopt of dakpannen van het dak gooit." Als er wel zorgen zijn, maar er niet direct gevaar dreigt, raadt hij het Landelijk Meldpunt Zorgwekkend Gedrag aan. Bijvoorbeeld voor een buurman die in een zwaar vervuilde woning woont.
Bij gevaarlijke situaties - zoals de gijzeling in Ede - komt de politie in actie. De politie beëindigt de onveilige situatie en probeert passende zorg in te schakelen.
"Wij zijn geen psychologen of artsen", benadrukt de politiewoordvoerder. "Wij kunnen geen diagnose stellen of de oorzaken van gedrag wegnemen.” Als de hulp niet op tijd op gang komt of niet goed lukt, dan staat de politie soms een week later alweer op de stoep. "Je moet ook geholpen willen worden."
"Een op de vijf verdachten die vorig jaar werd aangehouden wegens een misdrijf heeft ook een of meer registraties voor verward gedrag", zegt de woordvoerder. Dat gaat van winkeldiefstal tot geweld. "De afgelopen jaren hebben we meerdere heftige geweldsincidenten gehad." Hij noemt onder meer de gijzeling in Ede, de kruisboogschutter in Almelo en een dodelijke steekpartij in Amsterdam. "Dat is natuurlijk wel heel verontrustend."
"Omdat de situaties zo ver uiteenlopen is er niet één oorzaak voor de stijging", zei Bauke Koekkoek eerder in reactie op een grootschalige analyse van het Interdepartementaal Analyseteam (IAT). Koekkoek is crisisdienstverpleegkundige en lector onbegrepen gedrag aan de Politieacademie en de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN).
Koekkoek: "Soms ligt het aan een gebrek aan ondersteuning, soms aan woonproblemen, soms aan financiële problemen, soms aan een gebrek aan daginvulling of sociaal netwerk. Er zijn ook mensen die onze ingewikkelde samenleving niet begrijpen of het tempo niet kunnen bijbenen."
Omdat de oorzaken zo verschillend zijn, is er niet één oplossing. Maar het begint volgens de politie bij onderscheid maken tussen de mensen die eenmalig, regelmatig en heel vaak in beeld komen. Tussen 2017 en 2021 waren 65.000 mensen bij twee tot negen incidenten betrokken. Bij ongeveer tienduizend mensen kwam de teller op tien keer of meer uit.
Politiechef Martin Sitalsing van Eenheid Noord-Nederland en portefeuillehouder Zorg & Veiligheid stelde dat er investeringen nodig zijn in "de tussengroep" van 65.000 mensen. "Om te voorkomen dat het echt misgaat." Daarvoor kijkt hij ook naar de zorg. "Aangezien wij geen zorgverleners zijn, is de inzet van politie vaak niet de meest effectieve.”
Voor de groep van extreme veelplegers is volgens de politiechef structurele aandacht nodig. “Stel voor hen een gezamenlijk plan op, zoals dat nu ook gebeurt bij bijvoorbeeld kindermishandeling en huiselijk geweld.”
Sitalsing zei naar aanleiding van het onderzoek dat eenzaamheid en isolement belangrijke factoren zijn bij mensen die verward gedrag vertonen. “Als je ze uit die geïsoleerde positie haalt, kun je veel incidenten voorkomen.” Hij benadrukte in januari dat het aan de overheid is om een topprioriteit te maken van hulp en zorg en daar “voldoende geld voor uit te trekken”.
De politie zou het goed vinden als op meldkamers “een vierde tafel” komt. Zodat niet alleen de politie, brandweer of ambulance op een melding kan afgaan, maar ook een hulpverlener. Het lijkt op een idee dat Amsterdam vanaf vandaag in de praktijk brengt.
In de hoofdstad start een proef waarbij gemeentemedewerkers, medewerkers van de politie, GGD, GGZ en woningbouwcorporaties gaan samenwerken. Zij zijn te bereiken via een gezamenlijk nummer. “Het idee is dat informatie-uitwisseling sneller en beter kan”, zegt een gemeentewoordvoerder daarover tegen NU.nl.
Source: Nu.nl algemeen