Na massaprotesten tegen zijn partij bezwoer CDU-leider Friedrich Merz maandag dat hij nooit met de rechts-radicale AfD zal samenwerken, en dat ook niet hád gedaan. De CDU wil de episode zo snel mogelijk achter zich laten, blijkt op het partijcongres.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
De afgelopen dagen gingen honderdduizenden Duitsers de straat op om te protesteren tegen wat zij zien als een historische en gevaarlijke misstap van de rechts-conservatieve CDU, die veruit op kop ligt om de Duitse verkiezingen op 23 februari te winnen.
Vorige week probeerde CDU-leider Friedrich Merz tot twee keer toe een voorstel door het parlement te krijgen met steun van de uiterst rechts-radicale Alternative für Deutschland (AfD). De eerste keer ging het om een intentieverklaring tot veel strengere migratieregels. Dat lukte. Op vrijdag ging het om een daadwerkelijke wet. Die haalde het niet, onder meer doordat een klein groepje CDU’ers niet stemde.
Daarmee legde Merz volgens talloze critici een bom onder de Brandmauer, het Duitse cordon sanitaire rondom de AfD en alles wat naar extreemrechts leunt. De brandmuur betekent dat er geen enkel overleg, afstemming, coalitievorming met de AfD plaatsvindt. Het betekent ook dat partijen geen beleidsvoorstellen afhankelijk maken van steun door de AfD. Merz zelf zei vorige week: ‘Een goede beslissing wordt niet verkeerd, omdat de verkeerde mensen instemmen.’
Merz werd overladen met kritiek, van zowel elke andere politieke partij als de protestantse en katholieke kerk van Duitsland. Oud-kanselier en partijgenoot Angela Merkel uitte vorige week voor het eerst sinds haar aftreden kritiek op haar partij. Merz’ beslissing is ‘verkeerd’, zei Merkel in een korte verklaring. Zondag protesteerden 160 duizend mensen in Berlijn tegen ‘het gat in de brandmuur’. Sommigen drongen het CDU-kantoor hoofdkwartier binnen.
Het lijkt erop dat de partij de schijn van gemene zaak maken met radicaal-rechts zo snel mogelijk achter zich wil laten. Maandag, bij het jaarlijkse partijcongres van de CDU, probeert Merz zich juist weer op te werpen als de belangrijkste tegenstander – want het enige redelijke alternatief – van de AfD.
‘Ik beloof het de kiezers’, zei Merz, ‘wij gaan met de partij die zich Alternative für Deutschland noemt niet samenwerken, niet voor de verkiezing, niet erna, nooit.’
Markus Söder, leider van de Beierse zusterpartij van de CDU, haalde Oostenrijk en Nederland aan. ‘Daar ligt een rechts-populist op kop’, zei Söder. ‘Als zoiets in Duitsland gebeurt, dan staat het hele continent te wiebelen.’
De toch al zeer conservatieve CDU is de afgelopen maanden sterk naar rechts opgeschoven. Maandag besloot de partij dat een ‘sofortprogram’ zo snel mogelijk moet worden ingevoerd als Merz in februari de verkiezingen wint. Daaronder het plan om geen enkele asielzoeker meer binnen te laten, en uitgeprocedeerde asielzoekers eventueel op te sluiten totdat zij kunnen worden uitgezet.
Het experiment vorige week viel niet bij iedereen in goede aarde. Hier en daar zeggen prominente CDU-leden dat ze bedenkingen hadden bij Merz’ besluit om met AfD-steun wetgeving door het parlement te loodsen. Maar, zegt een van hen: ‘Na de verkiezingen komt er een regering van middenpartijen en dan is deze kwestie niet meer aan de orde.’
Parlementslid Monika Grütters, cultuurminister onder Angela Merkel, is daar niet zo zeker van. Zij was een van de tien aanwezige CDU’ers die zich van stemming onthield. ‘Het is niet uit te sluiten, afhankelijk van toekomstige verhoudingen. Er kunnen altijd conflictsituaties zijn.’
Het beste medicijn tegen radicaal-rechts is samenwerking van de middenpartijen, zegt Grütters. Ook bij beperking van irreguliere migratie. ‘Daartegen moet scherper opgetreden worden, daarover is brede consensus in Duitsland.’
De verkiezingen in Duitsland vinden vervroegd plaats, nadat de zittende regering viel. De centrum-linkse coalitie van SPD, de Groenen en liberale FDP bezwoer de afgelopen jaren menig crisis, maar maakte ook drie jaar lang openlijk ruzie.
Veel kiezers vinden dat de klimaatambities van de ‘Ampelcoalitie’ de Duitse economie hebben geschaad en snakken naar een fris geluid. Migratie staat boven aan de agenda, na een aantal dodelijke aanslagen door uitgeprocedeerde asielzoekers.
De CDU ligt veruit bovenaan met ruim 30 procent van de stemmen. De AfD is tweede met ongeveer 20 procent.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant