In Servië, een land waar protesteren een nationale traditie is, ontpopt zich een nieuwe generatie demonstranten. Gen Z is de drijvende kracht achter de steeds breder gedragen onvrede met het corrupte politieke systeem, ziet correspondent Rosa van Gool.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Rosa. Gisteren was het drie maanden geleden dat er vijftien mensen om het leven kwamen toen een deel van het treinstation in de stad Novi Sad instortte. Wat heeft die ramp losgemaakt?
‘Sinds de ramp op 1 november zijn er dagelijks protesten in heel Servië. Alles waar Serviërs boos over zijn komt samen in deze gebeurtenis. De corruptie van het regime van president Aleksandar Vucic, omdat de ramp het gevolg was van een slechte renovatie door een incompetente partij.
‘Daarnaast de uitverkoop van Servië aan China: de verbouwing was uitbesteed aan Chinese staatsbedrijven, in ruil voor Chinese investeringen in de Servische infrastructuur. Maar ook de arrogante reactie van de regering, die de ramp onder het tapijt wilde vegen met een haastig onderzoek waarin niemand vertrouwen had. Die straffeloosheid zijn mensen helemaal zat.
‘Het heeft geleid tot grote protesten, voornamelijk onder studenten. In het hele land zijn faculteiten gesloten en ligt het hoger onderwijs stil. Laatst is een groep studenten van Novi Sad naar de hoofdstad Belgrado gelopen, een wandeling van zo’n 80 kilometer. Maar het verspreidt zich verder dan alleen de progressieve bubbel in grote steden, dat is opvallend. Ook in kleinere plaatsen wordt actie gevoerd.’
Je vertelde dat Servië een grote nationale traditie van protesteren heeft. In welke zin zijn deze demonstraties anders dan anders?
‘Je zou de afgelopen maanden kunnen zien als het politiek ontwaken van Gen Z, zij zijn de drijvende kracht achter de acties. Gisteren was ik bij een groot protest bij Novi Sad, waar tienduizenden mensen drie viaducten blokkeerden. Ik sprak een student van 22, die me uitlegde dat ze al haar hele leven ziet hoe haar ouders, die bij de overheid werken, moeten meewerken aan verkiezingsfraude.
‘Zij zijn niet alleen zelf verplicht om op de grootste partij te stemmen, maar moeten ook ieder tien vrienden zien te overtuigen. Tegelijkertijd ziet ze dat leeftijdgenoten in andere Europese landen veel meer rijkdom hebben. De echo van het eenpartijstelsel is hier nog goed hoorbaar, en deze generatie heeft daar helemaal genoeg van.’
Hoe denken oudere Serviërs over de protestacties?
‘Zij steunen de studenten, ze vinden hun inzet hoopgevend. Oudere generaties refereren aan de grote protesten in 2000, toen het autoritaire regime van Slobodan Milošević werd omvergeworpen. Dit zijn de breedst gedragen protesten sindsdien, zeggen ze. Grappig genoeg waren veel studenten die nu de straat op gaan toen nog niet eens geboren.
‘Bij de blokkade van het viaduct waren ook ouderen, gezinnen, en boeren met tractors. Mensen komen van heinde en verre. Ik sprak een man die het persoonlijk prima voor elkaar heeft, met een baan bij het staatsbedrijf dat Servië van elektriciteit voorziet. Hij had twee uur gereden om bij het protest met zijn hond aan de zijkant te gaan staan, het was bijna ontroerend.’
Afgelopen week diende premier Milos Vučević zijn ontslag in. Zijn de studenten uit op een politieke revolutie?
‘Nee, de protesten hebben geen politieke kleur. De eisen van de studenten gaan eigenlijk alleen over transparantie en het bestrijden van corruptie. Ze willen bijvoorbeeld dat alle documentatie over de ramp bij het treinstation openbaar wordt. Omdat elke Serviër weet dat er corruptie is in het land, kun je het er bijna niet mee oneens zijn. Het is geen kwestie van ideologie, van links of rechts. Ze kaarten een systeemfout aan.
‘Over het aftreden van Vučević zeggen studenten: het is irrelevant en verandert niks. Ze hebben niet de illusie dat het aftreden van de regering het probleem van corruptie in Servië zal oplossen, dat zit veel dieper. Met deze protesten proberen ze een grens te trekken, niet een revolutie te ontketenen. Ze willen gerechtigheid voor de slachtoffers van de ramp in het treinstation. Tegelijkertijd weten ze ook: met de huidige politieke leiders gaat die verandering er waarschijnlijk niet komen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant