De vermogende families achter softwarebedrijf Afas schenken 30 procent van hun aandelen aan goede doelen. De aandelen hebben een geschatte waarde van ruim 600 miljoen euro. ‘We kunnen de wereld echt beter maken.’
is economieverslaggever voor de Volkskrant
De twee families die Afas bezitten hebben besloten 30 procent van hun bedrijf aan goede doelen te schenken. Dat zegt Afas-topman Bas van der Veldt tegen de Volkskrant. Het is een unanieme beslissing van de aandeelhouders, onder wie oprichters Ton van der Veldt en Piet Mars (beiden 70).
De aandelen zijn overgedragen aan twee bestaande liefdadigheidsinstellingen, de stichtingen Contribute en Pharus, die (deels) worden bestuurd door de families. De aandelen hebben volgens analisten een waarde van meer dan 600 miljoen euro. De stichtingen zullen als Afas-aandeelhouders in de toekomst dividend ontvangen. Dat levert naar verwachting 20 miljoen euro per jaar op. Aan de aandelen is geen stemrecht verbonden.
Afas – voluit: Applications for Administrative Solutions – is een van de succesvolste softwarebedrijven van Nederland. De onderneming uit Leusden bouwt bedrijfssoftware voor onder meer de boekhouding en salarisadministratie. Ruim 3 miljoen Nederlanders krijgen via Afas-applicaties hun loon uitbetaald.
Het bedrijf is uitzonderlijk winstgevend. Op een omzet van 325 miljoen euro verdiende het afgelopen jaar 127 miljoen. Dat betekent dat Afas van elke euro die binnenkomt maar liefst 39 cent overhoudt. Mede door die winstgevendheid kon het bedrijf een vierdaagse werkweek invoeren.
De families, die een groot belang hechten aan waarden als naastenliefde, voelen zich ‘verantwoordelijk’ nu het kabinet snijdt in ontwikkelingshulp, zegt Van der Veldt. ‘De regering heeft een ‘eigen volk eerst’-houding. Dat is egoïstisch. We zijn een van de rijkste landen ter wereld. Zelfs met kleine donaties kun je miljoenen mensenlevens veranderen.’
Ook zijn de families gecharmeerd van het zogenoemde limitarisme, de politiek-filosofische stroming die pleit voor een grens aan rijkdom. De twee Afas-oprichters behoren zelf ook tot de superrijken; ze staan op plek 58 en 59 in de Quote 500 van rijkste Nederlanders, met ieder een geschat vermogen van meer dan 830 miljoen euro.
Dat is geen geld dat ergens op de plank ligt, benadrukt Van der Veldt. Die hoge Quote-notering komt vooral door de waarde van Afas. Hij pleit voor een ‘bestaansmaximum’. ‘Niemand heeft meer dan 100 miljoen euro op de bank nodig. Dat slaat nergens op.’
De families geven nu een schot voor de boeg door zelf 30 procent van hun aandelen weg te geven. ‘Wij hebben voor onszelf geconcludeerd: we hebben genoeg. En als je geeft aan een ander, krijg je daar een ongelofelijk fijn gevoel voor terug. Dat is veel waard.’ Hij refereert aan eerdere projecten van de twee stichtingen, waarbij ze onder meer menstruatiecups uitdeelden in Afrika, ‘waardoor meisjes vaker naar school kunnen gaan’.
Ook is er met geld van de stichtingen door het WWF een gebied ‘ter grootte van Gelderland’ aangekocht in Kazachstan, ‘om de uitgestorven tijgers daar terug te brengen’. ‘Als iedereen een beetje z’n best doet, kunnen we de wereld echt beter maken.’
Afas heeft een lange traditie van geld doneren. Sinds 2019 schenkt het bedrijf zo’n 3 procent van zijn omzet aan goede doelen. Vorig jaar ging dat om 9 miljoen euro. Dat blijft het ook in de toekomst doen, verzekert de topman.
Het schenken van zoveel vermogen is ‘zeer zeldzaam’, zegt René Bekkers, hoogleraar filantropie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘Veel Nederlandse vermogende families hebben weliswaar een eigen foundation, maar dit grootgeefgedrag is uitzonderlijk. De dag dat bijvoorbeeld John de Mol zijn bedrijf in een stichting zet, moet nog komen.’
Het zijn volgens de hoogleraar vooral families en bedrijven die het ‘maximaliseren van het maatschappelijk rendement’ verkiezen boven aandeelhouderswaarde, die zulke donaties doen.
Elders in de wereld zijn er meer voorbeelden. Zo schonk de 86-jarige oprichter van kledingmerk Patagonia in 2022 zijn hele bedrijf aan een goed doel. Alle familie-aandelen, met geschatte waarde van 3 miljard dollar, werden ondergebracht bij twee stichtingen. Die krijgen nu jaarlijks zo’n 100 miljoen dollar aan dividend om de natuur en biodiversiteit te beschermen.
De Afas-families hopen dat hun schenking ook andere ondernemers inspireert. Erg realistisch is dat echter niet. Het kabinet heeft zulke liefdadigheid per 1 januari praktisch onmogelijk gemaakt. Tot eind vorig jaar konden rijken hun vermogen schenken aan een goed doel zonder daar belasting over te hoeven betalen. Daarvan hebben ook de Afas-families nog gebruikgemaakt.
Sinds 2025 bestaat de regeling ‘geven uit de vennootschap’ echter niet meer. Dat betekent dat een dergelijke gift voortaan wordt beschouwd als een ordinaire winstuitkering aan de aandeelhouder. Vermogenden die het Afas-voorbeeld willen volgen, moeten daarover nu 31 procent dividendbelasting betalen.
Het afschaffen van de regeling is door PVV, VVD, NSC en BBB besloten tijdens de formatieonderhandelingen. Het is een bezuinigingsmaatregel die jaarlijks 61 miljoen euro moet opleveren.
Oliedom, roepen experts al langer. Ze waarschuwen dat goede doelen in de toekomst nog minder inkomsten zullen krijgen. En dat terwijl er historisch gezien toch al weinig wordt geschonken. Nederlandse bedrijven en huishoudens doneerden in 2022 0,62 procent van het bbp. Dat is een dieptepunt sinds 1997.
Hoogleraar Bekkers noemt het afsnijden van de Afas-methode doodzonde. ‘Het wordt voor ondernemers een stuk minder aantrekkelijk om te schenken, omdat ze fors belasting moeten betalen. Dat staat haaks op het beleid van het kabinet, dat zich terugtrekt qua ontwikkelingshulp. Als je wilt dat bedrijven en particulieren dan meer verantwoordelijkheid nemen, moet je zulke fiscale voordelen niet afbreken.’
Ook Afas-topman Van der Veldt noemt het ‘geen goede ontwikkeling’. ‘We zijn blij dat we ons vermogen nog hebben kunnen weggeven. Als we dat nu zouden willen doen, betaalden we voor die schenking honderden miljoenen euro’s. Dat is geld dat we helemaal niet hebben. Dan zouden we Afas-aandelen moeten verkopen om de schenking mogelijk te maken. Dat willen we niet. En dat hadden we dus ook niet gedaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant