De rechtbank Den Haag oordeelt dat het detentiecentrum op Schiphol niet mag worden gebruikt voor de opvang van asielzoekers. Maar de rechter in hoger beroep, de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, is het daarmee radicaal oneens.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
De juridische strijd is deze week aan het licht gekomen door rechterlijke uitspraken die diametraal tegenover elkaar staan. Vrijdag vonniste de rechtbank Den Haag – met zittingsplaats Amsterdam – dat een asielzoeker die op 1 januari per vliegtuig vanuit Taiwan naar Nederland kwam, niet langer in het Justitieel Complex Schiphol (JCS) mag worden opgevangen. Het land van herkomst van de man is onbekend.
De rechtbank oordeelt dat het JCS geen geschikte plaats is om asielzoekers vast te houden, omdat de opvang het karakter van detentie draagt. In het JCS zitten ook mensen die vastzitten in het kader van het strafrecht, in plaats van het vreemdelingenrecht.
‘Het regime voor de asielzoekers kent veel beperkingen die penitentiair van aard zijn: insluiting op cel tussen 22.00 en 08.00 uur; verplicht gebruik van een tweepersoonscel; beperking van de mogelijkheid om te luchten; afdeling kan alleen onder begeleiding worden verlaten’, schrijft de rechtbank.
Bijzonder aan de uitspraak is dat daar een bezoek van de rechter aan het JCS aan vooraf is gegaan, een zogeheten schouw. Aan het vonnis zijn diverse foto’s toegevoegd die de rechtbank ter plekke heeft gemaakt.
De foto’s moeten vooral aantonen dat opvang op Schiphol niet voldoet aan de opvangrichtlijn van de Europese Unie. Volgens Europese eisen moet er bij detentie van asielzoekers voor worden gezorgd dat dit gebeurt ‘in een omgeving die zo min mogelijk doet denken aan strafrechtelijke detentie’.
Minstens zo bijzonder is dat de rechtbank al eerder tot een vergelijkbaar oordeel kwam en juist deze week door de hogere rechter in het ongelijk werd gesteld. Het nieuwe vonnis rept daar met geen woord over. De hoogste rechter, de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, stelde woensdag in die andere zaak vast ‘dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat de grensdetentie onrechtmatig was’.
Die zaak gaat over een vreemdeling die op 21 november vanuit Casablanca op Schiphol aankwam. Ook hij werd – net als de andere asielzoekers die via Schiphol binnenkwamen – in grensdetentie geplaatst. Minister Marjolein Faber (Asiel en Migratie, PVV) besloot daartoe, omdat in november en december opmerkelijk veel asielzoekers (enkele honderden) via Schiphol naar Nederland probeerden te komen. Veel gebruikelijker is dat dit over land gebeurt.
Dat asielzoekers ’s nachts worden opgesloten, komt door personeelsgebrek. ‘De minister heeft uitgelegd dat de reden hiervoor is dat de personeelscapaciteit van het JCS niet is berekend op het aantal vreemdelingen dat daar plotseling moest worden gedetineerd’, schrijft de Raad van State.
Dat maakt naar het oordeel van de Raad nog niet dat het JCS geen zogenoemde ‘gespecialiseerde bewaringsaccommodatie’ in de zin van de Europese opvangrichtlijn zou zijn.
De Raad stelt dat asielzoekers strikt gescheiden blijven van strafrechtelijk gedetineerden. Bovendien is het deel van het JCS waar zij verblijven specifiek ingericht voor de behandeling van de asielprocedure en de bijstand die asielzoekers nodig hebben.
Extra pikant is dat volgens de hoogste rechter de rechtbank zelfs niet bevoegd is om een oordeel te vellen over hoe grensdetentie in het JCS in een individueel geval wordt uitgevoerd. Daartoe is slechts een commissie van toezicht bevoegd.
Het ministerie van Asiel en Migratie was vrijdagmiddag niet bereikbaar voor een reactie, maar het lijdt geen twijfel dat de minister in de nieuwste zaak andermaal in hoger beroep zal gaan.
Dat is voor Faber mede van belang, omdat in het regeerprogramma is afgesproken dat de capaciteit voor vreemdelingenbewaring wordt opgehoogd ‘om (gedwongen) terugkeer fors te bevorderen’. De Raad van State laat weten nog een voorraad van zo’n 140 vergelijkbare zaken te hebben liggen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant