Eric Heiden, Bonnie Blair, Dan Jansen, Shani Davis en nu Jordan Stolz: de beste schaatsers van Amerika komen uit de staat Wisconsin of trainden er. Voor het eerst in twintig jaar wordt er dit weekend weer een grote internationale wedstrijd verreden, de wereldbeker in Milwaukee.
schrijft voor de Volkskrant vanuit New York over Amerikaanse sporten.
Dan Jansen herinnert zich nog goed hoe hij als 10-jarig jochie van zijn ouderlijk huis in West Allis, een buitenwijk van Milwaukee, naar de ijsbaan in zijn buurt rende – een dikke 3 kilometer en hij was er. De buitenbaan was de eerste in Amerika van olympisch formaat. ‘Het was er koud, winderig en vies’, zegt de nu 59-jarige Jansen. ‘Maar het was van ons.’
Jansen legde er de basis voor een memorabele carrière als schaatser, met als hoogtepunt olympisch goud in 1994 in Lillehammer. ‘De omstandigheden op die oude baan hebben mij en de anderen gehard.’
Ook Shani Davis (42) kwam er graag als kind. Met zijn moeder reed hij vanuit Chicago in een uur of anderhalf naar de ijsbaan in Milwaukee, in de noordelijke staat Wisconsin.
Soms werd hij bijna gevloerd door de ijskoude windstoten die voorbijrazende vrachtwagens op de nabijgelegen snelweg veroorzaakten. ‘Het was verschrikkelijk’, zegt de tweevoudig olympisch kampioen, ‘maar toch waren er honderden kinderen aan het schaatsen.’
Op de plek waar vroeger de ijsbaan lag, staat nu het Pettit National Ice Center, geopend in 1992. Het stadion ligt aan de rand van een enorm terrein met eetkraampjes en een grote racebaan, een plek waar in de zomer grote volksfeesten voor ‘Wisconsinites’ worden georganiseerd.
In de schaatshal druipt de nostalgie van de muren. In de gangen hangen foto’s van de beste schaatsers die in Wisconsin werden geboren: de grote Eric Heiden, Jansen, maar ook Peter Mueller, later coach in Nederlandse dienst. Ook de schaatsers die de baan in Milwaukee adopteerden worden gememoreerd: de Amerikaanse ijskoningin Bonnie Blair, Davis en sprinter Kip Carpenter.
Onder anderen Heiden, Blair, Davis en Jansen zullen er dit weekend bij zijn als de vierde wereldbeker van het seizoen in het Pettit National Ice Center wordt verreden. Het is een bijzondere gelegenheid: voor het eerst in twintig jaar wordt Milwaukee aangedaan voor een grote internationale schaatswedstrijd.
De reden voor de terugkeer laat zich raden. ‘Het heeft voor een groot deel te maken met Jordan Stolz’, zegt Ted Morris, algemeen directeur bij de Amerikaanse schaatsbond. ‘Door zijn succes heeft het schaatsen in Milwaukee weer momentum.’
De 20-jarige Stolz rijdt een thuiswedstrijd in het stadion waar hij dagelijks traint. Het Amerikaanse fenomeen, opgegroeid en woonachtig in het nabijgelegen dorpje Kewaskum, is het volgende product van goudmijn Wisconsin. Voor eigen publiek hoopt hij zijn imposante zegereeks van vijftien opeenvolgende wereldbekerzeges te verlengen.
Lang gold Milwaukee als het centrum van het Amerikaanse langebaanschaatsen: het toneel voor nationale kampioenschappen en zo nu en dan een mondiaal evenement. Maar de stad werd in 2002 gepasseerd door Salt Lake City, waar in het kader van de Olympische Spelen de Olympic Oval in gebruik werd genomen. Het hoofdkantoor van de schaatsbond en het gros van de Amerikaanse selectie verhuisde naar Utah.
‘Zonde’, vindt Davis nog steeds. Hij bewaart goede herinneringen aan de laatste wereldbekerwedstrijd in Milwaukee, in 2005. ‘Ik won toen allebei mijn races.’ Een jaar later werd hij in Turijn olympisch kampioen op de 1000 meter, een prestatie die hij vier jaar later herhaalde in Vancouver. Nog altijd is hij de enige man die de afstand op twee opeenvolgende Spelen wist te winnen.
Milwaukee is ‘in de steek gelaten’, zegt Davis, die nu zelf in Salt Lake City woont. Naast zijn baan bij een producent van röntgenapparatuur coacht hij zo nu en dan nog wat schaatsers. Stolz, die hij tot 2019 kortstondig bijstond, noemt hij zijn kleine broertje.
‘Het erfgoed van het Amerikaanse schaatsen ligt in Milwaukee’, aldus Davis. ‘Daar kwam het van de grond. Maar de ISU hecht meer waarde aan snelle tijden, daarom zullen ze altijd eerder voor Salt Lake City kiezen.’
Door Stolz verschoof de aandacht weer enigszins naar Milwaukee, maar het is de vraag of er vaker grote wedstrijden zullen worden georganiseerd. ‘Voor een klein stadion als dit is het een financiële uitdaging’, zegt Morris. ‘Er zijn enorm veel kosten, maar het levert weinig inkomsten op.’ In het Pettit National Ice Center is slechts plek voor ongeveer 1.500 toeschouwers. Door Stolz zal het vol zitten.
Davis verwacht een succesvol weekend in Milwaukee, de stad waar hij een groot deel van zijn carrière woonde en trainde. ‘De sfeer in het stadion zal bijzonder zijn’, zegt hij. ‘De lokale bevolking houdt van schaatsen. Het hoort bij hun geschiedenis.’
Jansen verhuisde nadat hij was gestopt met schaatsen naar het zuidelijke Charlotte in North Carolina, maar komt nog geregeld op bezoek bij zijn familie in Milwaukee. Volgens hem is het succes van Wisconsin als schaatsstaat simpelweg te herleiden tot de oude ijsbaan die in 1966 als eerste in het land werd geopend. ‘Dat is de voornaamste reden dat we hier zo veel goede schaatsers hebben gehad.’
De baan trok jeugd aan vanuit het hele Amerikaanse midwesten, van omringende staten Michigan, Illinois en Minnesota, maar vooral Wisconsin zelf. ‘Je had vroeger veel schaatsclubs in de streek, veel meer dan tegenwoordig’, zegt Jansen. ‘Bij die van mij waren zeker tweehonderd kinderen aangesloten, als ik het moet inschatten.’
Lokale helden uit de regio hielden de populariteit van het schaatsen in stand. Heiden met zijn vijf gouden medailles op de Spelen van 1980 in Lake Placid. Blair met haar vijf gouden ritten, verspreid over drie Spelen. Davis daarna.
Maar het goud van Jansen op de 1000 meter bij de Spelen van Lillehammer in 1994 sprak in de VS het meest tot de verbeelding. De drie voorgaande Spelen waren voor hem een lijdensweg geweest. Telkens kon hij zijn favorietenrol niet waarmaken.
De Spelen van 1988 waren een dieptepunt: Jansen verloor zijn zus aan leukemie op de dag waarop hij voor het eerst in actie moest komen. Hij viel op zowel de 500 als 1000 meter. Zes jaar later wees hij met beide wijsvingers naar de hemel toen hij in Lillehammer alsnog goud had gewonnen, in zijn laatste olympische rit.
‘Schaatsen is in Amerika nooit superpopulair geweest, en dat zal het waarschijnlijk nooit worden’, zegt Jansen, ‘maar met onze successen hebben we de sport toch enige ruchtbaarheid weten te geven. Zeker in Wisconsin. Hopelijk kan Jordan die tijden doen herleven, zodat het niet nog eens twintig jaar duurt voor er weer een wereldbeker in Milwaukee wordt georganiseerd.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant